Υπάρχουν ταινίες που αφηγούνται έναν μύθο και υπάρχουν ταινίες που σε κάνουν να πιστέψεις πως ο μύθος συνέβη στ’ αλήθεια. Στα Universal Studios, εκεί όπου γεννιούνται μερικοί από τους πιο εντυπωσιακούς κόσμους του κινηματογράφου, το The Odyssey: The Making of an Epic μάς οδηγεί στην καρδιά της δημιουργίας της νέας ταινίας του Christopher Nolan. Το ντοκιμαντέρ, που προβάλλεται στις ΗΠΑ στο Peacock, δεν στέκεται μόνο στην κλίμακα της παραγωγής. Φωτίζει την επιμονή, την ευρηματικότητα και τη συλλογική δουλειά που χρειάστηκαν για να μεταφερθεί η ομηρική περιπέτεια από τον λόγο στην εικόνα.
Μέσα από τις αφηγήσεις του Nolan, του Matt Damon, των ηθοποιών και των ανθρώπων πίσω από τα σκηνικά, τα εφέ και την κάμερα, η ταινία αποκαλύπτεται ως ένας κυριολεκτικά άθλος συνεργασίας. Ο σκηνοθέτης δεν ήθελε ένα μακρινό, στιλπνό μυθολογικό θέαμα. Ήθελε ο θεατής να αισθανθεί την πέτρα, τον άνεμο, το αλάτι και την εξάντληση του ταξιδιού. Κι έτσι, κάθε απόφαση ξεκινούσε από μια απλή αλλά απαιτητική ερώτηση: πώς θα κάνουμε το απίθανο, το μυθικό να μοιάζει αληθινό;
Η Οδύσσεια γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε φιλμ IMAX, με την παραγωγή να ταξιδεύει από την Ελλάδα και την Ιταλία μέχρι το Μαρόκο, την Ισλανδία και τη Σκωτία. Πίσω από κάθε εικόνα βρίσκεται ο συντονισμός σκηνογραφίας, ειδικών εφέ, κασκαντέρ, κάμερας και ηθοποιών — συχνά σε πραγματικές, απαιτητικές συνθήκες.
Κι έπειτα έρχεται η Ελλάδα. Η σπηλιά του Νέστορα στη Μεσσηνία δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό φόντο. Είναι ένας τόπος που κουβαλά τη δική του ιστορία και προσθέτει στην αναμέτρηση του Οδυσσέα με τον Κύκλωπα μια σχεδόν πρωτόγονη δύναμη. Η παραγωγή είχε αρχικά θεωρήσει πως το γύρισμα εκεί ίσως να ήταν αδύνατο. Η σκηνογράφος Ruth De Jong, όμως, αναγνώρισε κάτι που κανένα σκηνικό δεν θα μπορούσε να αντιγράψει: την κλίμακα, την υφή και την ατμόσφαιρα του πραγματικού σπηλαίου. Η επιμονή της έφερε την ταινία μέσα στον ίδιο τον τόπο του μύθου.
Ο Matt Damon θυμάται την ανηφορική διαδρομή μέσα από τους αμμόλοφους και τα πρόβατα που κινούνταν στη σπηλιά. Για τους ηθοποιούς, ο μύθος δεν υπήρχε πια μόνο στο σενάριο: ήταν στην πέτρα κάτω από τα πόδια τους και στο σκοτάδι που τους περιέβαλλε.
Και ο Κύκλωπας; Για να αποκτήσει πραγματική παρουσία, οι τεχνικοί κατασκεύασαν μια γιγαντιαία φιγούρα περίπου 36 ποδιών, που κινήθηκε μέσα στη σπηλιά με σχοινιά, οδηγούς και αντίβαρα. Δεν ήταν μια άψυχη επιφάνεια που θα συμπληρωνόταν αργότερα σε υπολογιστή· ήταν ένας τεράστιος, χειροποίητος "παρτενέρ" για τους ηθοποιούς, με τον οποίο μπορούσαν να αλληλεπιδράσουν. Το ψηφιακό κομμάτι ήρθε να συμπληρώσει και να διορθώσει την εικόνα, όχι να εξαφανίσει την υλική παρουσία του πλάσματος.
Το πιο ανατριχιαστικό παράδειγμα αυτής της πρακτικής μαγείας είναι η μεταμόρφωση των αντρών του Οδυσσέα σε γουρούνια από την Κίρκη, την οποία υποδύεται η Samantha Morton. Η σκηνή δεν βασίστηκε σε μια απλή ψηφιακή μετάβαση. Οι καλλιτέχνες των εφέ κατασκεύασαν πρόσωπα μισά ανθρώπινα, μισά χοίρου, σχεδιασμένα έτσι ώστε να αλλάζουν μορφή μπροστά στην κάμερα. Η Morton μπορούσε να τα πλάθει και να τα τραβά με τα χέρια της, σαν να παραμόρφωνε ζωντανά τα χαρακτηριστικά των αντρών. Η κάμερα καταγράφει αυτή τη σάρκινη, σχεδόν σωματική μεταμόρφωση, ενώ το μοντάζ κρατά τις πιο δυνατές στιγμές της. Χρειάστηκαν ελάχιστες ψηφιακές παρεμβάσεις σε επιμέρους πλάνα· το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς έγινε πρακτικά, στο πλατό. Το αποτέλεσμα είναι ταυτόχρονα γοητευτικό και αποκρουστικό, μια σκηνή που σε κάνει να απορείς πώς ακριβώς έγινε.
Ακόμη και η μυθική δίνη της Χάρυβδης ξεκίνησε από μια πραγματική παρατήρηση: το νερό που αναταράσσεται πίσω από ένα πλοίο. Ταχύπλοα κινούνταν κυκλικά στην ανοιχτή θάλασσα, δημιουργώντας ένα αληθινό ίχνος για την κάμερα· η ψηφιακή δουλειά πρόσθεσε το βάθος και την τελική μορφή της δίνης.
Το μεγάλο κέρδος του The Making of an Epic είναι πως αποκαλύπτει τα χέρια πίσω από το θέαμα: τον σκηνοθέτη που κυνηγά το όραμά του, τους ηθοποιούς που παραδίδονται στις απαιτήσεις του ταξιδιού και τους τεχνικούς που δίνουν υλική μορφή στη φαντασία. Φεύγοντας από την προβολή στα Universal Studios, μένει η αίσθηση πως η Οδύσσεια χτίστηκε με κόπο, τόλμη και πίστη στη δύναμη του πραγματικού — και πως, για μια στιγμή, η Μεσσηνία γίνεται ξανά το κέντρο του κόσμου.
Μεταφέροντας τον παλμό του Hollywood και του διεθνούς Jet Set από την καρδιά της παγκόσμιας showbiz, ο George Satsidis (@georgesats) μοιράζεται με τους αναγνώστες του Harper's Bazaar όσα μαθαίνει και βλέπει #behindthecamera.