Μόλις ανοίγει η αυτόματη πόρτα σχεδόν σε κάθε σούπερ μάρκετ, το πρώτο πράγμα που αντικρίζετε είναι το τμήμα των φρούτων και των λαχανικών. Έντονα χρώματα, ζεστός φωτισμός και μυρωδιές φρεσκάδας. Μπορεί να μοιάζει με μια απλή, πρακτική επιλογή, όμως στην πραγματικότητα αποτελεί μια από τις πιο μελετημένες κινήσεις μάρκετινγκ της μεγάλης λιανικής.
Πίσω από τα προσεκτικά στημένα βουνά με μήλα και ντομάτες δεν κρύβεται μόνο η σωστή οργάνωση, αλλά ολόκληρη επιστήμη: To neuromarketing (νευρομάρκετινγκ) δηλαδή η μελέτη της ροής των πελατών και έξυπνη διαχείριση των συναισθημάτων. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς γιατί τα οπωροκηπευτικά βρίσκονται στην είσοδο, αλλά τι συμβαίνει στο μυαλό και το καρότσι σας τα πρώτα τρία λεπτά μέσα στο κατάστημα.
Η "επαγγελματική κάρτα" του σούπερ μάρκετ
Οι άνθρωποι του κλάδου το λένε ξεκάθαρα: η μαναβική είναι η βιτρίνα και το "πρόσωπο" του καταστήματος. Η φήμη ενός σούπερ μάρκετ κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από αυτό το τμήμα - πολύ περισσότερο από τα ζυμαρικά, τα μπισκότα ή τα απορρυπαντικά, τα οποία είναι ίδια παντού.
Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά στην είσοδο δημιουργούν αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν "αύρα υγείας". Όταν τα μήλα γυαλίζουν και τα μαρούλια δείχνουν τραγανά, ο εγκέφαλος μεταφέρει ασυνείδητα αυτή την αίσθηση φρεσκάδας και ποιότητας σε ολόκληρο το κατάστημα. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν, λίγα λεπτά αργότερα, περνάτε μπροστά από σνακ, αναψυκτικά και επεξεργασμένα τρόφιμα.
Ξύλινα τελάρα, "χειρόγραφοι" μαυροπίνακες και καλοστημένες πυραμίδες εσπεριδοειδών
Όλα είναι σχεδιασμένα ώστε να θυμίζουν παραδοσιακή λαϊκή αγορά, μέσα σε έναν κατά τα άλλα αυστηρά βιομηχανικό χώρο. Παράλληλα, υπάρχει και καθαρά οικονομικός λόγος: τα οπωροκηπευτικά φέρνουν υψηλά περιθώρια κέρδους και γι' αυτό τοποθετούνται στα σημεία με τη μεγαλύτερη διέλευση.
Τι συμβαίνει στο μυαλό μας τα πρώτα λεπτά;
Τη στιγμή που μπαίνετε στο κατάστημα, το καρότσι είναι άδειο, το "ψυχολογικό" σας μπάτζετ ανέπαφο και η κούραση μηδενική. Σύμφωνα με τους ειδικούς στην ψυχολογία του καταναλωτή, αυτή είναι η ιδανική στιγμή για να επηρεαστούν οι αποφάσεις σας: η προσοχή σας είναι αυξημένη και οι αντιστάσεις σας χαμηλές.
Βάζοντας αμέσως "υγιεινά" προϊόντα στο καρότσι, ενεργοποιείται ένας ψυχολογικός μηχανισμός που ονομάζεται "ηθική αδειοδότηση". Αφού έχετε ήδη διαλέξει αχλάδια, κολοκυθάκια και σαλάτα, νιώθετε υποσυνείδητα ότι κάνατε το καθήκον σας. Έτσι, λίγο αργότερα, θα βάλετε στο καρότσι τα γεμιστά μπισκότα ή το σνακ στο ταμείο με πολύ λιγότερες ενοχές.
Το σούπερ μάρκετ δεν πουλά μόνο τρόφιμα, αλλά αίσθημα ασφάλειας. Βλέποντας πρώτα φράουλες και καρότα, λαμβάνετε ένα μήνυμα φροντίδας και ποιότητας. Είναι ένα "καλωσόρισμα" που προετοιμάζει το έδαφος για τις επόμενες αγορές, οι οποίες είναι συνήθως λιγότερο υγιεινές και λιγότερο απαραίτητες.
Οι "θερμές ζώνες" και ο αόρατος χάρτης του καταστήματος
Η στρατηγική χωροθέτηση δεν σταματά στην είσοδο, αλλά καθορίζει ολόκληρη τη διαδρομή σας. Έρευνες του κλάδου δείχνουν ότι η περίμετρος του σούπερ μάρκετ συγκεντρώνει έως και τρεις φορές μεγαλύτερη κίνηση σε σχέση με τους κεντρικούς διαδρόμους. Πρόκειται για τις λεγόμενες "θερμές ζώνες", όπου τοποθετούνται τα φρέσκα και πιο κερδοφόρα είδη.
Η κλασική διαδρομή που ακολουθείτε σχεδόν μηχανικά είναι η εξής: Φρούτα και λαχανικά (αίσθηση φρεσκάδας και υγείας). Ψωμί και αρτοσκευάσματα (με τις μυρωδιές να ανοίγουν την όρεξη). Γαλακτοκομικά και αλλαντικά. Κεντρικοί διάδρομοι με τα συσκευασμένα προϊόντα. Ταμεία, γεμάτα μικρά σνακ και γλυκίσματα.
Κάθε στάδιο απευθύνεται σε διαφορετική ψυχολογική διάθεση: ξεκινάτε με την αίσθηση ότι ψωνίζετε υπεύθυνα και καταλήγετε στην "επιβράβευση" του εαυτού σας καθώς περιμένετε στην ουρά. Σύμφωνα με μελέτες νευρομάρκετινγκ, όσο περισσότερο χρόνο μένετε στο κατάστημα, τόσο αυξάνονται οι παρορμητικές αγορές. Τα φρούτα στην είσοδο είναι απλώς η αρχή μιας διαδρομής σχεδιασμένης να σας κρατήσει λίγα λεπτά παραπάνω στους διαδρόμους.
Όταν τα φρούτα δεν βρίσκονται στην είσοδο
Φυσικά, υπάρχουν και εξαιρέσεις. Στα πολύ μεγάλα σούπερ μάρκετ (υπεραγορές), την είσοδο καταλαμβάνουν συχνά μεγάλες παλέτες με προσφορές και εποχικά είδη. Εκεί, το κίνητρο δεν είναι η φρεσκάδα της λαϊκής αγοράς, αλλά η αίσθηση της άμεσης ευκαιρίας.
Άλλες αλυσίδες, αντίθετα, τοποθετούν τα φρούτα και τα λαχανικά στο τέλος της διαδρομής. Η λογική εδώ είναι διαφορετική, αλλά εξίσου έξυπνη: τα οπωροκηπευτικά θεωρούνται βασικά είδη ανάγκης, τα οποία δύσκολα θα παραλείψετε ακόμη κι αν έχετε ήδη ξεπεράσει τον προϋπολογισμό σας. Βάζοντάς τα στο τέλος, το κατάστημα εξασφαλίζει ότι θα γεμίσετε πρώτα το καρότσι με άλλα προϊόντα και στο τέλος θα προσθέσετε αναγκαστικά και τα φρέσκα.
Ακόμη και στα μικρά συνοικιακά καταστήματα, όπου ο χώρος είναι περιορισμένος, το αντανακλαστικό παραμένει το ίδιο: το να δείχνεις στον πελάτη ό,τι πιο φρέσκο και πολύχρωμο διαθέτεις με το "καλημέρα", είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του.