"Μακάρι να μπορούσα να παρουσιάσω τη δουλειά μου στη Fashion Week, αγάπη", γέλασε και μου είπε μια φίλη σχεδιάστρια πίνοντας καφέ τον Ιούνιο, προσθέτοντας: "Τα κόστη όμως είναι τρελά, οπότε αποφάσισα να επικεντρωθώ στην ίδια τη συλλογή". Η δήλωση αυτή δεν ήταν, δυστυχώς, καθόλου ασυνήθιστη. Το Λονδίνο είχε ανέκαθεν μια ρομαντική στάση απέναντι στη μόδα, ενώ το Fashion Week του είχε βασίσει ένα μεγάλο μέρος της γοητείας του πάνω στη φαντασίωση του να είσαι ο πρώτος: ο πρώτος που θα εντοπίσει τον επόμενο μεγάλο σχεδιαστή που κανείς άλλος δεν γνωρίζει, ο πρώτος που θα αναγνωρίσει τη σιλουέτα που θα βρίσκεται παντού την επόμενη σεζόν, ο πρώτος που θα πει πως "ανακάλυψε" ένα όνομα πριν προλάβει να το προσέξει η υπόλοιπη βιομηχανία. Μέρος της μυθολογίας γύρω από τον Alexander McQueen και τον John Galliano, άλλωστε, βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την ιδέα: πως ένα τεράστιο ταλέντο μπορεί να εμφανιστεί από το πουθενά και να βρει, με κάποιον τρόπο, τον δρόμο του προς τα σωστά μέρη για να αναδειχθεί. Η πόλη αυτή περηφανευόταν πάντα ότι το έκανε αυτό δυνατό.
Πίσω από τη λάμψη, όμως, η εικόνα είναι πολύ λιγότερο ρομαντική. Πολύ πριν έρθει η μεγάλη στιγμή, η πραγματικότητα για τους καλλιτέχνες και λοιπούς creatives που προσπαθούν να μπουν στη βιομηχανία μπορεί να γίνει αμείλικτη. Είτε μιλάμε για τον χώρο μιας επίδειξης, την παραγωγή, το PR, τα samples, τα ταξίδια και φυσικά την ίδια την πασαρέλα, όλα κοστίζουν, και συχνά κοστίζουν πολύ. Η πρόσβαση σε buyers, δημοσιογράφους, στιλίστες και στο ευρύτερο οικοσύστημα του Fashion Week γίνεται συχνά μέσα από δίκτυα γνωριμιών που οι ανερχόμενοι σχεδιαστές συνήθως δεν έχουν προλάβει να χτίσουν ακόμη.
Λίγο πριν από τη φετινή σεζόν του London Fashion Week, κάθισα με δύο νέες γυναίκες και επιχειρηματίες που προσπαθούν να ανοίξουν για λίγο αυτόν τον κλειστό κύκλο και να κάνουν την πρόσβαση στη μόδα λίγο πιο δίκαιη διαδικασία. "Ένα πραγματικό ταλέντο θα πρέπει να παίρνει την προσοχή που του αξίζει, ανεξάρτητα από το αν διαθέτει ήδη σημαντική οικονομική στήριξη και διασυνδέσεις στη βιομηχανία ή όχι", μου είπε η Serena Lena, συνιδρύτρια της πλατφόρμας και διοργάνωσης NEXMARKET.
Ανοίγοντας μια νέα πόρτα
Αυτή ακριβώς η κεντρική ιδέα μιας πιο δίκαιης βιομηχανίας της μόδας βρίσκεται στην καρδιά του NEXMARKET, του πολυθεματικού event που ίδρυσε η Serena Lena μαζί με την παραγωγό μόδας και καθηγήτρια στο Istituto Marangoni, Youyou Zhou. Όντας προγραμματισμένο πάντα γύρω από την Εβδομάδα Μόδας του Λονδίνου, το event φέρνει ανερχόμενα fashion brands μέσα στον ίδιο χώρο με καλλιτέχνες, μουσικούς και άλλους ανεξάρτητους καλλιτέχνες, δίνοντας παράλληλα στους σχεδιαστές την ευκαιρία να προσφέρουν τα κομμάτια τους απευθείας στο κοινό.
Μέσα από τις συζητήσεις μας κατάλαβα αμέσως ότι ζητούμενο για τις συνιδρύτριες δεν είναι να δώσουν απλώς λίγες μέρες προβολής και μετά τίποτα. Με background που εκτείνεται από την καλλιτεχνική διεύθυνση μέχρι και την παραγωγή, η Zhou έχει δει από πρώτο χέρι πόσο δύσκολο είναι για τους ανεξάρτητους σχεδιαστές να στρέψουν την προσοχή στη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη του brand τους.
Η προβολή είναι φυσικά σημαντική, αλλά άλλο τόσο σημαντικοί είναι οι πελάτες, η σχέση με τον Τύπο, οι συνεργάτες και όλα όσα συνεχίζονται αφού τελειώσει η πασαρέλα και κλείσουν τα φώτα. Όμως, η Εβδομάδα Μόδας παραμένει ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της χρονιάς για τα περισσότερα brands, γεγονός που με έκανε να αναρωτηθώ αν η ιδέα αυτών των νέων γυναικών ήταν, κατά κάποιον τρόπο, μια προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τις πιο περίπλοκες δομές της βιομηχανίας. Η Serena διαφώνησε: "Δεν προσπαθούμε να αντικαταστήσουμε το παραδοσιακό σύστημα του Fashion Week. Αντιθέτως, θέλουμε να δημιουργήσουμε ακόμη μία πόρτα για να μπει κάποιος σε αυτό."
Η πασαρέλα γίνεται διάλογος
Με όλο και περισσότερες φωνές μέσα στη βιομηχανία να καταγγέλλουν την ανισότητα που υπάρχει γύρω από την πρόσβαση σε αυτήν, οι αριθμοί παραμένουν δύσκολο να αγνοηθούν: μόλις το 16% όσων εργάζονται σε δημιουργικά επαγγέλματα προέρχεται από την εργατική τάξη, σε σύγκριση με σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού εργατικού δυναμικού στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχοντας αυτά τα στατιστικά κατά νου, τον Φεβρουάριο θέλησα να ανακαλύψω από μέσα πώς έμοιαζε η διοργάνωση του NEXMARKET στην πράξη.
Η πραγματικότητα που αντίκρισα ανέδειξε μια σπάνια πλευρά της βιομηχανίας. Ράγες με ρούχα βρίσκονταν λίγα βήματα από μεγάλης κλίμακας έργα τέχνης, προϊόντα ομορφιάς μοιράζονταν ένα τραπέζι με τσάντες που θύμιζαν γλυπτά και οι καλεσμένοι κρατούσαν χαλαρά το ποτό τους, μιλώντας απευθείας με τους ίδιους τους σχεδιαστές, όλα αυτά ενώ γύρω τους εκτυλίσσονταν live performances. Έστω και για μια στιγμή, η συνηθισμένη αυστηρότητα του Fashion Week, με τις RSVP λίστες, την αυστηρή πόρτα και τη δύσκολη πρόσβαση, μεταμορφώθηκε σε κάτι πιο χαλαρό και πιο ανθρώπινο: έναν χώρο όπου μεγάλα εταιρικά στελέχη της μόδας, δημοσιογράφοι, φοιτητές και νέοι δημιουργοί συνυπήρχαν με τον πιο φυσικό τρόπο.
Αντί να ακολουθεί την αποστειρωμένη λογική ενός συμβατικού fashion show, το event έμπλεκε τη μόδα, την τέχνη, τη μουσική και το shopping σε ένα. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του, ωστόσο, δεν ήταν τόσο το ίδιο το format, αλλά όλες οι γνωριμίες που συνέβησαν κατά τη διάρκειά του. Υπήρχαν επισκέπτες που ήρθαν για να δουν έναν σχεδιαστή και έφυγαν έχοντας έναν άλλον, καινούργιο, ως τον αγαπημένο τους, φοιτητές μόδας που κατέληγαν σε βαθιές συζητήσεις με δημοσιογράφους, ενώ μικρά brands είχαν τη δυνατότητα να συναντήσουν τον άνθρωπο που θα μπορούσε να αλλάξει την πορεία τους. Οι διασυνδέσεις μετράνε πολύ, ακόμα και το 2026.
Η υποδομή της επιτυχίας
Η ρομαντική ιστορία του μεγάλου ταλέντου που ξεκινά από το μηδέν και φτάνει στην κορυφή από μόνο του ίσως ήταν κάπως πιστευτή στο παρελθόν. Σήμερα, όμως, οι νέοι σχεδιαστές έχουν να αντιμετωπίσουν ένα διαφορετικό τοπίο. Η υπερέκθεση, ο κορεσμός και ο αυξανόμενος ρόλος των social media συνθέτουν ένα τοπίο στο οποίο, ακόμα και αν έχεις ένα επίπεδο διασημότητας, αυτό δεν σημαίνει πλέον ότι θα έχεις και πραγματική υποστήριξη. Όπως το θέτει η Zhou: "Το ταλέντο από μόνο του συχνά δεν αρκεί. Χρειάζεσαι πρόσβαση σε κοινό, στον Τύπο, σε buyers, συνεργάτες και μια κοινότητα που να πιστεύει σε αυτό που κάνεις."
Μια φωτογραφία, ένα tag ή μια σύντομη συζήτηση γύρω από το όνομά σου μπορεί να δημιουργήσει μια στιγμή, δεν μπορεί όμως να δημιουργήσει απαραιτήτως και μια υγιή επιχείρηση. Αντιθέτως, αυτό που χρειάζονται πραγματικά τα νέα brands είναι η λιγότερο glamorous υποδομή γύρω από την Εβδομάδα Μόδας: οι γνωριμίες, οι πρώτοι πελάτες και οι buyers που θα επιστρέψουν με παραγγελίες σε έξι μήνες. Όταν ρώτησα τη Serena τι ήταν αυτό που την έκανε να επικεντρωθεί συγκεκριμένα στα νέα ταλέντα του Fashion Week, η απάντησή της αποκάλυψε ένα πολύ πιο μακροπρόθεσμο όραμα: "Δεν ήταν απλώς το να προσφέρω σε ανερχόμενα ταλέντα το μέρος και τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τις κολεξιόν τους, αλλά το να μπορέσω να τους προσφέρω την πρόσβαση που η βιομηχανία κάνει δύσκολο να αποκτήσεις: σε ανθρώπους, συζητήσεις και ευκαιρίες που μπορούν να συνεχιστούν πολύ αφότου έχει τελειώσει το Fashion Week."
Η δύναμη των γνωριμιών
Ένα πλάνο σαν κι αυτό βγάζει ιδιαίτερο νόημα στο Λονδίνο, μια πόλη όπου η μόδα ανέκαθεν κινούνταν ανάμεσα στην ιεραρχία από τη μία πλευρά και την ανατροπή από την άλλη. Εδώ, η πολυτέλεια συναντά το streetwear, η τέχνη γίνεται μέρος της κουλτούρας της νυχτερινής ζωής και οι graduate designers μπορούν να μοιράζονται την ίδια δημιουργική συζήτηση με established houses. Ένα τεράστιο μέρος της δημιουργικής ταυτότητας του Λονδίνου βασίζεται άλλωστε ανέκαθεν στην πιθανότητα ότι το επόμενο ταλέντο μπορεί πραγματικά να εμφανιστεί από τα μέρη που δεν το περιμένεις.
Η Serena Lena το διατύπωσε καλύτερα από όλους: "Οι γνωριμίες είναι αυτές που μπορούν πραγματικά να κάνουν τη διαφορά." Δεν μπορούσα παρά να συμφωνήσω, ειδικά έχοντας κάνει άπειρες παρόμοιες συζητήσεις με φίλους που προσπαθούν να μπουν στη βιομηχανία. Η μόδα ίσως να μη γίνει ποτέ απόλυτα δίκαιη, όμως το να ανοίγεις ακόμη μία πόρτα για κάποιον που έχει κάτι ενδιαφέρον να πει εξακολουθεί να έχει σημασία. Και πίσω από τις σκηνές του London Fashion Week, τέτοιες πόρτες συνεχίζουν να ανοίγουν.