Η Martine Rose είναι η νέα creative director του Balenciaga- και αυτό λέει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί στις μέρες μας η βιομηχανία της μόδας. Η Βρετανίδα σχεδιάστρια διαδέχεται τον Pierpaolo Piccioli, ο οποίος αποχωρεί από τον οίκο έπειτα από (το εξαιρετικά σύντομο) διάστημα των μόλις 16 μηνών. Η επιλογή της από τον Όμιλο Kering σηματοδοτεί μία εκ νέου αλλαγή κατεύθυνση για το οίκο πολυτελείας: η Rose έχει διαμορφώσει τη σχεδιαστική ταυτότητα με επίκεντρο την ανδρική ένδυση και τις νεανικές υποκουλτούρες. Και ήταν αυτή που συνέδραμε τον Demna στα πρώτα χρόνια της θητείας του στον Balenciaga.
Αν μπορούσαμε να σχολιάσουμε με απλά λόγια θα λέμε ότι το "πείραμα" με τον Piccioli και την επιστροφή στην κλασική κληρονομιά απέτυχε και η Kering επιστρέφει σ' αυτό που "έχτισε" ο Demna επιλέγοντας μία από τις βασικές του συνεργάτιδες. Η Martine Rose, ωστόσο, είναι πολλά περισσότερα από μια παλιά γνώριμη και ο διορισμός της έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απλή στρατηγική αλλαγή.
Ποια είναι η Martine Rose;
Η Martine Rose γεννήθηκε το 1980 στο νότιο Λονδίνο, από Τζαμαϊκανό πατέρα και Βρετανίδα μητέρα. Μεγάλωσε κοντά σε μέλη της οικογένειας και του φιλικού περιβάλλοντος που συμμετείχαν στη βρετανική rave σκηνή της δεκαετίας του 1990, με αποτέλεσμα από μικρή ηλικία να αποκτήσει επαφή με τα μουσικά ακούσματα και ενδυματολογικές συνήθειες των νεανικών κοινοτήτων της εποχής. Οι εικόνες από τα clubs, όπου συνυπήρχαν διαφορετικές μουσικές και στιλιστικές επιρροές, αποτέλεσαν αργότερα βασική πηγή έμπνευσης για τις συλλογές της.
Σπούδασε σχέδιο μόδας στο Middlesex University, όπου ανακάλυψε την προτίμησή της στην ανδρική ένδυση. Το 2002 δημιούργησε μαζί με έναν φίλο της το μικρό label LMNOP, με επίκεντρο τα T-shirts, ενώ το 2007 ίδρυσε το ομώνυμο brand της. Στις αρχές της επόμενης δεκαετίας άρχισε να παρουσιάζει τις συλλογές της μέσω του Fashion East, της πλατφόρμας που υποστηρίζει ανερχόμενους σχεδιαστές.
Η αισθητική της Rose διαμορφώθηκε μέσα από τις αναφορές στη βρετανική μουσική σκηνή, το ποδόσφαιρο και την κουλτούρα του δρόμου. Τα γυαλιστερά πουκάμισα, τα baggy παντελόνια και τα anoraks που θυμόταν από τα νεανικά της χρόνια επανεμφανίστηκαν στις δημιουργίες της με πειραγμένες αναλογίες και σε αλλόκοτους συνδυασμούς. Στις δημιουργίες της διακρίνονται επίσης επιρροές πέρα από τη Βρετανία, όπως οι Lo Lifes, η νεοϋορκέζικη κοινότητα που υιοθέτησε τα ρούχα Polo Ralph Lauren ως στοιχείο της ταυτότητάς της, και ο Dapper Dan, ο σχεδιαστής του Χάρλεμ που συνέδεσε την πολυτελή μόδα με την κουλτούρα του hip-hop.
Η σχεδιαστική της ταυτότητα
Η Rose έχει ξεχωρίσει για τον τρόπο με τον οποίο επανερμηνεύει κλασικά κομμάτια της ανδρικής γκαρνταρόμπας, ανατρέποντας τις καθιερωμένες σιλουέτες και χρησιμοποιώντας ασυνήθιστα υφάσματα, όπως το σατέν και η δαντέλα. "Μπορεί να στενέψει ένα παντελόνι τόσο ώστε η εφαρμογή του να μοιάζει ελαφρώς παράξενη και να το συνδυάσει με μια αθλητική φανέλα και loafers με υπερβολικά μακριά μύρη, δημιουργώντας ένα σύνολο που, παρά τις αντιθέσεις του, δείχνει απόλυτα ταιριαστό. Μέσα από τη δική της σχεδιαστική ματιά, τα πιο συνηθισμένα ρούχα αποκτούν πολυπλοκότητα, προκαλούν τη σκέψη και μεταμορφώνονται σε κάτι πραγματικά ξεχωριστό", γράφει η Camille Freestone στο harpersbazaar.com.
Η προσωπική της προσέγγιση την έκανε γνωστή αρχικά στους κύκλους της ανεξάρτητης μόδας και στη συνέχεια σε ένα ευρύτερο κοινό, μέσα από συνεργασίες με τη Nike, τη Supreme και τη Clarks. Δημιουργίες της έχουν φορέσει προσωπικότητες όπως ο Kendrick Lamar, ο Timothée Chalamet, η Rihanna και η Hailey Bieber.
Παρότι η Martine Rose έχει εντάξει γυναικεία σχέδια στις συλλογές του προσωπικού της label από τα πρώτα χρόνια της καριέρας της, η δημιουργική της πορεία παραμένει συνδεδεμένη κυρίως με την ανδρική μόδα. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει μικτές συλλογές, χωρίς, ωστόσο,να αντιμετωπίζει το ανδρικό και το γυναικείο ντύσιμο ως δύο αυστηρά διαχωρισμένες κατηγορίες.
Η σχέση της με τον Demna και τον Balenciaga
Όταν ο Demna ανέλαβε τη δημιουργική διεύθυνση του Balenciaga το 2015, προσκάλεσε τη Martine Rose να συνεργαστεί μαζί του ως σύμβουλος για την ανδρική μόδα. Στα τρία χρόνια που ακολούθησαν, η σχεδιάστρια συνέβαλε στην ανάπτυξη των ανδρικών συλλογών, αξιοποιώντας στοιχεία που ήδη χαρακτήριζαν τη δική της δουλειά, όπως οι υπερτονισμένοι ώμοι, οι φαρδιές boxy γραμμές και οι πειραματισμοί με τα λογότυπα.
Όταν ο Demna αποχώρησε από τον Balenciaga το 2025 για να αναλάβει τη δημιουργική διεύθυνση του Gucci, η Rose συγκαταλεγόταν ήδη στα ονόματα που ακούγονταν για τη διαδοχή του. Τελικά, τη θέση ανέλαβε ο Pierpaolo Piccioli, αλλά η σύντομη θητεία του έφερε ξανά στο προσκήνιο τη Βρετανίδα σχεδιάστρια. Η επιστροφή της αποτελεί μια επανασύνδεση με τον οίκο στον οποίο είχε συμβάλει δημιουργικά, αλλά αυτή τη φορά θα είναι η ίδια που θα έχει την ευθύνη για το σύνολο των συλλογών του.
Γιατί έχει σημασία ο διορισμός της;
Η επιλογή της Martine Rose για τον Balenciaga ξεχωρίζει κατ' αρχάς γιατί δεν ακολουθεί τη συνηθισμένη πρακτική μετακίνησης καλλιτεχνικών διευθυντών: αντί για ένα καταξιωμένο πρόσωπο με προηγούμενη θητεία σε αντίστοιχη θέση, η Kering επιστρέφει σ' ένα πρόσωπο που έχτισε τη φήμη του μέσα από ένα ανεξάρτητο label και κυρίως γνωρίζει τον οίκο ...εκ των έσω- κάτι αντίστοιχο, δηλαδή με την περίπτωση της Chemena Kamali στην Chloé. Παρότι η Rose διαθέτει σχεδόν δύο δεκαετίες προσωπικής δημιουργικής πορείας και έχει επηρεάσει σημαντικά τη σύγχρονη ανδρική μόδα, δεν έχει αναλάβει στο παρελθόν τη δημιουργική διεύθυνση ενός μεγάλου οίκου πολυτελείας.
Επιπλέον, η Βρετανίδα σχεδιάστρια είναι ιδιαίτερα αγαπητή στους ανθρώπους της μόδας. Έχει αποκτήσει ένα πιστό κοινό μεταξύ συντακτών μόδας, στιλιστών, σχεδιαστών και καλλιτεχνών, ενώ η επιρροή της εκτείνεται πολύ πέρα από τις πωλήσεις του προσωπικού της brand. Η είδηση του πιθανού διορισμού της είχε προκαλέσει ενθουσιασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ανθρώπους του χώρου να εκφράζουν δημόσια την υποστήριξή τους. Η αναγνώριση αυτή συνδέεται τόσο με την πρωτοτυπία των σχεδίων της όσο και με τη στενή σχέση που έχει διατηρήσει με τις κοινότητες από τις οποίες αντλεί την έμπνευσή της.
Αλλαγή κατεύθυνσης για τον Balenciaga
O διορισμός της Rose δηλώνει την πρόθεση για αλλαγή κατεύθυνσης για τον Balenciaga. Ή μάλλον, επιστροφή στην αισθητική και την κουλτούρα που αποδείχτηκε κερδοφόρα για τον οίκο. Ο Cristóbal Balenciaga, που ίδρυσε τον οίκο του το 1917 στο Σαν Σεμπαστιάν της Ισπανίας και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1937, άλλαξε τη γυναικεία μόδα μέσα από την πρωτοποριακή αντιμετώπιση του όγκου και της σιλουέτας. Δημιουργίες του, όπως τα tunic και sack dresses, απομάκρυναν το ρούχο από τις αυστηρές γραμμές που ακολουθούσαν το σώμα.
Δεκαετίες αργότερα, ο Demna επανερμήνευσε αυτή την κληρονομιά μέσα από υπερβολικές αναλογίες και στοιχεία του street ντυσίματος, προσελκύοντας ένα κοινό που αναζητούσε μια εναλλακτική εκδοχή της πολυτέλειας. Ο Pierpaolo Piccioli, ο οποίος τον διαδέχθηκε το 2025, επιχείρησε να επαναφέρει στο προσκήνιο τη γλυπτική κομψότητα του ιδρυτή, αξιοποιώντας την εμπειρία του στην υψηλή ραπτική και τη ρομαντική αισθητική.
Με τη Rose, ο οίκος διεκδικεί να επιστρέψει στην αντισυμβατική αισθητική, που είναι στενά συνδεδεμένη με τη νεανική κουλτούρα και το streetwear. Η επιστροφή της, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο Balenciaga σκοπεύει να επαναλάβει την εποχή Demna. Αν και οι δύο σχεδιαστές μοιράζονται την ίδια αγάπη για τους ανακανόνιστους όρκους και τις αναφορές στο underground streetwear, η Rose διαθέτει τη δική της ισχυρή και ευανάγνωστη προσέγγιση σ' αυτή την αισθητική.
Με τον διορισμό της, επομένως, ο όμιλος Kering επιδιώκει να ανακτήσει τη δυναμική του οίκου έπειτα από μια περίοδο επιβράδυνσης των πωλήσεων. Η Rose έχει μεγάλη επιρροή στην ανδρική μόδα και αναγνωρισιμότητα στο νεότερο κοινό, δύο στοιχεία που συνδέονται με την επιτυχία του Balenciaga κατά τη θητεία του Demna. Ωστόσο, η ανάπτυξη των γυναικείων συλλογών και των αξεσουάρ αποτελεί μια διαφορετική πρόκληση. Παρότι έχει εντάξει γυναικεία σχέδια στις συλλογές της, η Rose δεν έχει αναλάβει έως σήμερα τον σχεδιασμό ολοκληρωμένων γυναικείων συλλογών για έναν μεγάλο οίκο πολυτελείας. Επιπλέον, θα κληθεί να αναλάβει την υψηλή ραπτική του Balenciaga, έναν τομέα στον οποίο δεν διαθέτει εμπειρία.
Μια ιστορικής σημασία επιλογή
Η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του οίκου σημειώνει κι ένα ιστορικό ρεκόρ: γίνεται η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει τη δημιουργική διεύθυνση του Balenciaga στα 109 χρόνια της ιστορίας του. Είναι επίσης μόλις η δεύτερη μαύρη γυναίκα που αναλαμβάνει αντίστοιχη θέση σε μεγάλο ευρωπαϊκό οίκο μόδας, μετά τη Grace Wales Bonner, η οποία διορίστηκε επικεφαλής της ανδρικής μόδας του Hermès το 2025.
Η ανάδειξη δύο γυναικών σχεδιαστριών που δημιούργησαν τη φήμη τους μέσα από ανεξάρτητα labels αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια βιομηχανία όπου οι σημαντικότερες θέσεις δημιουργικής διεύθυνσης εξακολουθούν να καταλαμβάνονται κυρίως από άνδρες. Η Rose μένει τώρα να αποδείξει αυτό που έχουμε ήδη διαπιστώσει με τον διορισμό γυναικών σε κεντρικές δημιουργικές θέσεις (βλέπε Chemena Kamali στην Chloé, Louise Trotter στην Bottega Veneta): ότι οι γυναίκες ξέρουν συχνά πολύ καλύτερα.