Ο Αλέξης Σταμάτης (1960–2026) υπήρξε ένας από τους πιο δραστήριους, πολυγραφότατους και πολυδιάστατους δημιουργούς της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της σπουδαίας ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη, σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και Κινηματογράφο στο Λονδίνο. Παρότι εργάστηκε ως αρχιτέκτονας, η δημιουργική του ορμή τον κέρδισε ολοκληρωτικά: εξέδωσε 20 μυθιστορήματα και συνολικά 34 βιβλία, ανάμεσά τους ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα και παιδική λογοτεχνία, με έργα όπως το Μπαρ Φλωμπέρ και η Αμερικάνικη Φούγκα να ταξιδεύουν και να βραβεύονται διεθνώς.
Μόλις πέντε ημέρες πριν από την απώλειά του, στις 20 Ιουλίου 2026, ύστερα από μάχη με μια σπάνια ασθένεια του αίματος, ο Αλέξης Σταμάτης μοιράστηκε στο Instagram ένα κείμενο- στοχασμό πάνω στην ανθρώπινη ευάλωτη φύση. Με τη χαρακτηριστική ποιητική του γραφή, μετέτρεψε την εμπειρία της μετάγγισης σε μια μυσταγωγική συνάντηση με τον άγνωστο δωρητή.
--
"Οι παλιοι αλχημιστές περίμεναν την πρώτη σταγόνα του ελιξιρίου με απελπισία που εμοιαζε ήδη με πίστη. Η αναμονή έχει κάτι από ναό και από σφαγείο. Στον ίδιο χώρο ελπίδα και αποσύνθεση, όπως τα άνθη σε ένα φέρετρο συνεχίζουν να ευωδιάζουν χωρίς να αντιλαμβάνονται τον νεκρό.
Το αίμα. Η μόνη αριστοκρατία που δεν αναγνωρίζει τίτλους. Η μόνη βασιλεία που αλλάζει σώματα χωρίς επανάσταση. Οι άνθρωποι επινόησαν σύνορα, σημαίες, επώνυμα, τραπεζικούς λογαριασμούς, γενεαλογικά δέντρα. Το αίμα γελάει σιωπηλά με όλες αυτές τις δηθενιες Κυκλοφορεί στις φλέβες σαν ανώνυμος περιπλανώμενος, αδιάφορος για την ηθική μας, για τις φιλοδοξίες μας, για τις μικρές αισχρότητες με τις οποίες και καλά στολίζουμε τη λέξη "χαρακτήρας". Ένας άγνωστος θα κατοικήσει για λίγο μέσα σου.
Κανένα μυστήριο της Εκκλησίας δεν υπήρξε πιο κυριολεκτικό.
Κοιτάζω το άδειο μεταλλικό στήριγμα που σε λίγο θα κρατά τη σακούλα του αίματος,
δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά έναν επισκέπτη. Έναν αθέατο συνοδοιπόρο που θα περάσει από κάθε γωνιά του σώματός μου, θα ακουμπήσει τα πιο σκοτεινά τοπία της ύπαρξής μου και θα φύγει χωρίς να μάθει ποτέ το όνομά μου. Η ευγένεια της ανωνυμίας. Μορφή αγάπης που δεν επιθυμεί να αγαπηθεί πίσω.
Πόσο αλλόκοτο Περάσαμε αιώνες υμνώντας την αυτάρκεια, ενώ το σώμα γνώριζε πάντοτε την αλήθεια. Δεν υπάρχει αυτάρκεια. μόνο ανταλλαγή.
Ο πρώτος άνθρωπος γεννήθηκε από το αίμα μιας γυναίκας. Ο τελευταίος ίσως σωθεί από το αίμα ενός ξένου."
O συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης
Ο Αλέξης Σταμάτης (Αθήνα, 1960 - Αθήνα, 20 Ιουλίου 2026) ήταν Έλληνας συγγραφέας, μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος, συγγραφέας παιδικών βιβλίων, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος.
Γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη (1926–2020) και της ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη. Καταγόταν από τα Λαγκάδια Αρκαδίας από την πλευρά του πατέρα του. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές αρχιτεκτονικής και κινηματογράφου στο Λονδίνο. Από το 1988 εργάστηκε σαν αρχιτέκτων σε αρχιτεκτονικό γραφείο σε διάφορα έργα στην Ελλάδα και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Είχε εκδώσει είκοσι μυθιστορήματα και τριάντα τέσσερα συνολικά βιβλία. Το πρώτο, Ο έβδομος ελέφαντας (1998) εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία. Το δεύτερο, Μπαρ Φλωμπέρ (2000) εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία, και τη Σερβία. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές. Το μυθιστόρημα του Αμερικάνικη Φούγκα εκδόθηκε το 2008 στις ΗΠΑ, έχοντας κερδίσει το International Literature Award από το "National Endowment for the Arts". Το μυθιστόρημά του Βίλα Κομπρέ ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ (2007). Για την δεύτερη συλλογή του, Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων του απονεμήθηκε το 1994 από τον Δήμο Αθηναίων το Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Νικηφόρου Βρεττάκου. Το παιδικό του μυθιστόρημα Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος κέρδισε το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Παιδικού Βιβλίου.
Ο μονόλογός του Τελευταία Μάρθα παρουσιάστηκε το 2004 στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα και παίχτηκε το 2008 στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας σε σκηνοθεσία Βίκυς Γεωργιάδου και ερμηνεία Χρήστου Στεργιόγλου. Τα έργα του Δακρυγόνα και Σκότωσε ό,τι αγαπάς (σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη) παίχτηκαν το 2010 και το 2012 στο ίδιο θέατρο. Ο μονόλογός του Μεσάνυχτα σ' έναν τέλειο κόσμο ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης "Κάρολος Κουν" το 2013 σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη. Το έργο του Μελίσσια έχει παρουσιαστεί στα πλαίσια του προγράμματος "Αναγνώσεις" στο Εθνικό Θέατρο και ανέβηκε τον Μάιο του 2019 στο Εθνικό θέατρο με πρωταγωνίστρια την Μπέτυ Αρβανίτη. Το έργο του Innerview παίχτηκε το χειμώνα του 2014 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ. Έχει γράψει το σενάριο για την ταινία Καταιγίδα, (σκηνοθεσία Χάρη Πατραμάνη) το οποίο εγκρίθηκε από το πρόγραμμα "Ορίζοντες" του Ελληνικού Κέντρου Κινηματόγραφου.
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στη Μεγάλη Βρετανία. Είχε αντιπροσωπεύσει πολλές φορές την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Τον Απρίλιο του 2013 μίλησε στο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο στα πλαίσια της εκδήλωσης "Τέσσερις συγγραφείς του Νότου μιλούν για την κρίση". Το 2013 το μονόπρακτό του "Innerview" παίχτηκε στο Southbank Centre του Λονδίνου.
Το τελευταίο το μυθιστόρημα έχει τίτλο "Το παιδί και ο Άγγελος" και εκδόθηκε το Μάρτιο του 2025 από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.
Δίδαξε δημιουργική γραφή σε συνεργασία με διάφορους φορείς (Κολέγιο Αθηνών-Ψυχικού, Σχολή Μωραίτη, Μουσείο Ηρακλειδών, εκδόσεις Ψυχογιός). Έγραφε κριτική λογοτεχνίας στην εφημερίδα "Τα Νέα" και αρθρογραφούσε στην εφημερίδα Το Βήμα.
Ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου, με την οποία έχουν ένα γιο, τον Ερμή (γενν. 2019). Έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026, μετά από μάχη που έδινε με μια σπάνια ασθένεια του αίματος.
