Το 2020, ο μεγιστάνας της ψυχαγωγίας Jeffrey Katzenberg έδωσε ζωή σε μια ιδέα που εκείνη τη στιγμή φαινόταν αλάνθαστη: ένα Netflix σχεδιασμένο αποκλειστικά για ανθρώπους εθισμένους στα έξυπνα κινητά τους. Επρόκειτο για μια εφαρμογή σύντομης ψυχαγωγίας που ονομάστηκε Quibi, από το "quick bites". Το εγχείρημα κατέρρευσε μέσα σε μόλις οκτώ μήνες λόγω παντελούς έλλειψης ενδιαφέροντος από το κοινό. Ωστόσο, μόλις λίγα χρόνια αργότερα, η αφηγηματική ψυχαγωγία σύντομης μορφής για κινητά αποτελεί την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή streaming παγκοσμίως, αποδεικνύοντας ότι το όραμα δεν ήταν λάθος, αλλά απλώς προηγήθηκε της εποχής του.
Διαβάστε Επίσης
Πρόκειται για τα λεγόμενα microdramas ή "verticals", δηλαδή τηλεοπτικές σειρές σχεδιασμένες για την κάθετη οθόνη του κινητού. Περιγράφονται συχνά ως σαπουνόπερες για τη νέα γενιά: υπερβολικές, έντονες, γεμάτες ερωτισμό και, το σημαντικότερο, εξαιρετικά σύντομες, με επεισόδια που σπάνια ξεπερνούν τα δύο λεπτά. Η μορφή αυτή γεννήθηκε γύρω στο 2018 στην Κίνα, όπου τα έσοδά της ξεπερνούν πλέον εκείνα της παραδοσιακής κινηματογραφικής βιομηχανίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον υπόλοιπο κόσμο, η βιομηχανία αυτή αναπτύσσεται με αλματώδεις ρυθμούς, με τα συνολικά έσοδα του κάθετου βίντεο να αγγίζουν τα 150 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως.
Διαβάστε Επίσης
Η ανατομία μιας νέας αφηγηματικής φόρμας και οι αλγόριθμοι
Αν η παρακολούθηση μιας ποιοτικής τηλεοπτικής σειράς παρομοιαζόταν παλαιότερα με την ανάγνωση ενός σπουδαίου μυθιστορήματος, τα microdramas βασίζονται σε μια εντελώς διαφορετική λογική. Στηρίζονται σε κλασικές ενδυματολογικές και σεναριακές συμβάσεις της ρομαντικής φαντασίας: κρυφοί θαυμαστές, δισεκατομμυριούχοι που μεταμφιέζονται σε άστεγους, απαγορευμένοι έρωτες και λυκάνθρωποι. Κάθε σύντομο επεισόδιο ξεκινά με ένα δυνατό σημείο αιχμής και τελειώνει με μια ανατροπή, παρασύροντας τους θεατές σε ολόκληρες σεζόν 80 έως 100 επεισοδίων, που διαρκούν συνολικά όσο μια ταινία μεγάλου μήκους.
Το σενάριο και η διάρθρωση των επεισοδίων καθορίζονται συχνά από δεδομένα και αλγόριθμους. Πολλά από τα σενάρια μεταφράζονται αρχικά μέσω τεχνητής νοημοσύνης από τα κινεζικά και προσαρμόζονται ελαφρώς στις δυτικές συνήθειες. Παράλληλα, οι παραγωγοί παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τις αντιδράσεις των θεατών: αν οι προβολές πέσουν σε ένα συγκεκριμένο σημείο, ζητούν αμέσως αλλαγές στο γύρισμα, προσθέτοντας έντονες συναισθηματικές σκηνές ή ψευδείς ερωτικές αποκαλύψεις για να κρατήσουν το κοινό πέρα από το σημείο πληρωμής.
Η γέννηση νέων σταρ και η κουλτούρα των ακολούθων
Παρά τον καταιγιστικό ρυθμό παραγωγής, το είδος δημιουργεί τους δικούς του σταρ. Πρόκειται για ηθοποιούς που, αν και παραμένουν άγνωστοι στο ευρύ κοινό του κινηματογράφου, διαθέτουν εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Συμμετέχουν σε εξειδικευμένα συνέδρια, διατηρούν ζωντανές ομάδες συνομιλίας με θαυμαστές και βιώνουν μια ιδιαίτερη μορφή αναγνωρισιμότητας, καθώς η κατανάλωση μέσω του κινητού δημιουργεί έναν προσωπικό, ατομικό δεσμό με τον θεατή.
Οι ανδρικοί πρωταγωνιστικοί ρόλοι στελεχώνονται συνήθως από επιβλητικές φυσιογνωμίες που ανταποκρίνονται στις αισθητικές απαιτήσεις του νεανικού γυναικείου κοινού, ενώ οι ηθοποιοί συχνά καταφεύγουν σε εξειδικευμένες τεχνικές βελτίωσης της εμφάνισής τους για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της κάθετης κάμερας.
Η είσοδος του Χόλιγουντ και της Disney στο κάθετο φορμάτ
Παρατηρώντας αυτές τις εφαρμογές να ξεπερνούν τις παραδοσιακές πλατφόρμες streaming στα διαγράμματα, το Χόλιγουντ αποφάσισε να εισέλθει δυναμικά στον χώρο. Η Disney κυκλοφόρησε την πρώτη της μικρή σειρά σε παράλληλη μετάδοση, το "Descendants: Locker Diaries", κάνοντας ταυτόχρονο ντεμπούτο στο Disney Plus και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου μεμονωμένα επεισόδια ξεπέρασαν τις 500.000 προβολές στο Instagram. Παράλληλα, εταιρείες παραγωγής όπως η Hoorae Media της Issa Rae δημιουργούν πολλαπλές micro-series, ενώ πλατφόρμες όπως το Paramount+ και το Peacock εντάσσουν πλέον δημοφιλείς τίτλους microdramas στις αρχικές τους σελίδες.
Η αμερικανική πλατφόρμα aTwist, που ιδρύθηκε από πρώην ηγετικά στελέχη των Showtime, Warner Bros. Television και WME, αποτελεί το πιο φιλόδοξο εγχείρημα στις ΗΠΑ. Στο πλαίσιο αυτό, ο Bradley Bell, επικεφαλής σεναριογράφος της ιστορικής σαπουνόπερας "Τόλμη και Γοητεία" (The Bold and the Beautiful) και κάτοχος 16 βραβείων Emmy, ίδρυσε μαζί με τον γιο του, Oliver Bell, την εταιρεία Red Flair Entertainment. Μαζί δημιουργούν τη micro-series "Hollywood Starlet", η οποία γυρίζεται στα ίδια θρυλικά στούντιο της Sunset Las Palmas στο Χόλιγουντ κατά τις κενές ημέρες γυρισμάτων της κλασικής σειράς.
Η εξέλιξη της σαπουνόπερας και οι συνθήκες παραγωγής
"Ασχολούμαι με τις σαπουνόπερες όλη μου τη ζωή και ένιωσα ότι τα microdramas αποτελούν μια φυσική επέκταση των ιστοριών που λέμε", αναφέρει ο Bradley Bell. Αντί για δύο σημεία έντασης την εβδομάδα, τα microdramas απαιτούν μια ανατροπή κάθε λίγα λεπτά, επιταχύνοντας τον ρυθμό για ένα νεανικό κοινό που αναζητά σύντομο περιεχόμενο. Όπως επισημαίνει ο Oliver Bell, εκπρόσωπος της Gen Z, τα microdramas αποτελούν τη φυσική εξέλιξη της σαπουνόπερας και τον εκσυγχρονισμό της τηλεοπτικής μυθοπλασίας.
Ενώ οι παραδοσιακές σαπουνόπερες στην αμερικανική τηλεόραση συρρικνώθηκαν από 12 σε μόλις 5 ενεργές παραγωγές, τα ιστορικά στούντιο του Λος Άντζελες διαμορφώνουν ειδικά πλατό για κάθετες σειρές, περιλαμβάνοντας μόνιμα σκηνικά για δικαστήρια, νοσοκομεία και μπαρ. Το κόστος μιας σεζόν microdrama κυμαίνεται μεταξύ 175.000 και 220.000 δολαρίων, επιτρέποντας την ταχύτατη παραγωγή επεισοδίων σε μόλις 5 έως 6 ημέρες γυρισμάτων.
Τα γυρίσματα πραγματοποιούνται υπό ιδιαίτερες συνθήκες. Το κάθετο φορμάτ 9:16 αναγκάζει τους ηθοποιούς να στέκονται εξαιρετικά κοντά ο ένας στον άλλο, ενώ οι μετακινήσεις από αριστερά προς τα δεξιά περιορίζονται στο ελάχιστο. Παρά τις τεχνικές προκλήσεις και τους εντατικούς ρυθμούς, για πολλούς τεχνικούς και ηθοποιούς στο Λος Άντζελες, τα microdramas αποτελούν αυτή τη στιγμή τη βασική πηγή απασχόλησης σε μια βιομηχανία που μετασχηματίζεται.
Το μέλλον της κατανάλωσης και η ψυχολογία του θεατή
Ψυχολόγοι και αναλυτές των μέσων επισημαίνουν ότι τα microdramas προσφέρουν τη βασική δομή και τα συναισθηματικά στάδια μιας παραδοσιακής αφήγησης σε μια συμπυκνωμένη και εθιστική μορφή. Η μορφή αυτή ικανοποιεί την ανάγκη για αμεσότητα, απλότητα και συναισθηματική εκτόνωση χωρίς περισπασμούς, λειτουργώντας ως ένα είδος ψηφιακής επανεκκίνησης στην καθημερινότητα του χρήστη.
Είτε πρόκειται για μια συμπληρωματική μορφή διασκέδασης είτε για τη μόνιμη μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο καταναλώνουμε μυθοπλασία, τα microdramas αποδεικνύουν ότι η προσοχή στην οθόνη του κινητού αποτελεί το νέο, μεγάλο πεδίο ανταγωνισμού για την παγκόσμια βιομηχανία της ψυχαγωγίας.
