Μια νεαρή γυναίκα. Μια ομάδα νέων ανδρών. Ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα που όφειλε να την προστατεύσει. Και μια κοινωνία που σπεύδει να κατηγορήσει το θύμα. Οι καταγγελίες για βιασμό στο εμβληματικό Πανεπιστήμιο Cornell ακούγονται εξοργιστικά οικείες, το ίδιο και η διαχείριση της επόμενης ημέρας.
Η ηθοποιός Florence Pugh μοιράστηκε πρόσφατα μια εκτενή ανάρτηση στο Instagram σχετικά με την καταγγελλόμενη σεξουαλική επίθεση στην αδελφότητα Chi Phi. Κατήγγειλε ανοιχτά το πανεπιστήμιο για την κάλυψη που παρείχε σε επτά φοιτητές, οι οποίοι κατηγορούνται ότι νάρκωσαν και βίασαν μια φοιτήτρια κατά τη διάρκεια ενός πάρτι. Σύμφωνα με έγγραφα που επικαλούνται οι The New York Times, μόλις δύο από τους επτά νέους αποβλήθηκαν, ενώ στους υπόλοιπους επιβλήθηκαν ηπιότερες κυρώσεις, από αναστολή φοίτησης μέχρι την υποχρέωση να παρακολουθήσουν μαθήματα για τη σεξουαλική παρενόχληση και να γράψουν εκθέσεις αυτοκριτικής.
Η οργή της Pugh, σε συνδυασμό με το κύμα συμπαράστασης από γυναίκες σε όλο τον κόσμο, μετέτρεψε την υπόθεση σε διεθνές θέμα. Παρά το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενοι αρνούνται τις κατηγορίες και δεν έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις, η αστική αγωγή που κατέθεσε η φοιτήτρια κατηγορώντας το Cornell για ανεπαρκή απόδοση ευθυνών ανάγκασε τις εισαγγελικές αρχές της Νέας Υόρκης να ανοίξουν ξανά τον φάκελο.
Η εκκωφαντική ανδρική σιωπή στα social media
Στη δημόσια τοποθέτησή της, η Florence Pugh σημείωσε πως αυτή είναι μια στιγμή που οι γυναίκες έχουν ανάγκη να δουν τους άνδρες να σοκάρονται και να αηδιάζουν όσο εκείνες. Ωστόσο, η πραγματικότητα στη δημόσια σφαίρα αποδεικνύει το αντίθετο. Από τις δύο φοιτήτριες δημοσιογράφους της εφημερίδας The Cornell Daily Sun που αποκάλυψαν την αγωγή, μέχρι τις χιλιάδες γυναίκες που κοινοποιούν το θέμα, η γυναικεία φωνή είναι εκείνη που κρατά την υπόθεση στην επικαιρότητα. Την ίδια στιγμή, οι άνδρες δημιουργοί περιεχομένου, οι διάσημες προσωπικότητες αλλά και τα ανδρικά περιοδικά επιλέγουν τη σιωπή.
Όταν έρχονται αντιμέτωποι με τέτοιες ειδήσεις, πολλοί άνδρες ενδεχομένως φοβούνται μήπως πουν το λάθος πράγμα ή θεωρηθεί ότι οικειοποιούνται τη συζήτηση. Όμως, η αλήθεια είναι ότι μια τέτοια υπόθεση αφορά άμεσα τους άνδρες. Αφορά τον τρόπο που συμπεριφέρονται οι ίδιοι και τον τρόπο που επιτρέπουν στους συνομήλικους τους να συμπεριφέρονται. Αφορά το γεγονός ότι, ακόμη κι αν μια γυναίκα πάρει μια λάθος απόφαση ή καταναλώσει παραπάνω αλκοόλ, υπάρχουν άνδρες που θα το εκμεταλλευτούν. Και ακόμα κι αν λειτουργήσει στην εντέλεια, μπορεί να βρεθεί στο έλεος μιας ομάδας ανδρών.
Οι σκοτεινές πτυχές της ψηφιακής κουλτούρας και της μισογυνίας
Η σιωπή της πλειονότητας των ανδρών στο διαδίκτυο γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη σε μια εποχή όπου οι μισογυνικές φωνές ακούγονται πιο δυνατά από ποτέ. Μετά το ξέσπασμα του κινήματος MeToo, μια σειρά από influencers της λεγόμενης "μανόσφαιρας" έχουν αποκτήσει τεράστια επιρροή, προωθώντας το αφήγημα ότι οι άνδρες είναι εκείνοι που διώκονται και αδικούνται στη σύγχρονη κοινωνία, με τους αλγόριθμους να τροφοδοτούν τα πιο ακραία πρότυπα στις νέες ηλικίες.
Η υπόθεση του Cornell φέρει έντονα τα σημάδια αυτής της ψηφιακής κουλτούρας. Σύμφωνα με στοιχεία του CBS News, υπήρξε ομαδική συνομιλία στο Snapchat όπου τα μέλη της αδελφότητας διαφήμιζαν την καταγγελλόμενη επίθεση ενώ συνέβαινε. Δεκάδες φοιτητές έλαβαν περιφρονητικά μηνύματα για τη νεαρή γυναίκα, με φωτογραφίες της και σχόλια που την παρουσίαζαν ως διαθέσιμη προς εκμετάλλευση. Κανένας από τους λήπτες δεν παρενέβη.
Παρά τη μικρή εξαίρεση ελάχιστων δημιουργών περιεχομένου, η σιωπή των ανδρών στο διαδίκτυο παραμένει εκκωφαντική σε μια περίοδο που οι μισογυνικές φωνές κυριαρχούν.
Η αίσθηση της ατιμωρησίας στα ελίτ πανεπιστήμια
Πέρα από την τεχνολογική της διάσταση, η υπόθεση αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό επειδή θυμίζει τα παλαιότερα, παραδοσιακά πρότυπα εξουσίας. Οι εμπλεκόμενοι φοιτητές ανήκουν σε ένα από τα πιο προνομιούχα ιδρύματα της Ivy League, το οποίο διαμορφώνει τους αυριανούς δικαστές, επιχειρηματίες και πολιτικούς. Οι κατηγορίες συνθέτουν μια γνώριμη εικόνα ανδρών που δρουν με αίσθημα ατιμωρησίας, γνωρίζοντας ότι οι μηχανισμοί της πατριαρχικής εξουσίας θα λειτουργήσουν ως αλεξίπτωτο προστασίας.
Ήδη, όπως συμβαίνει συχνά σε παρόμοιες περιπτώσεις, ακούγονται φωνές που επιχειρούν να μεταθέσουν την ευθύνη στο θύμα, αμφισβητώντας τις επιλογές της ή τον χρόνο που χρειάστηκε για να προχωρήσει στην καταγγελία, αγνοώντας πως η καθυστέρηση στην αναφορά τέτοιων περιστατικών αποτελεί στατιστικά τη συνηθέστερη αντίδραση.
Η ανάγκη για ουσιαστική δράση και ρήξη με τη συνενοχή
Η απλή κατανάλωση αποσπασματικών ειδήσεων στα social media δημιουργεί συχνά την ψευδαίσθηση της ενημέρωσης, ενισχύοντας την ανοχή απέναντι σε φαινόμενα μισογυνισμού ως κάτι το αναπόφευκτο. Όμως, η αλλαγή δεν απαιτεί απλώς μια διαδικτυακή ανάρτηση. Απαιτεί δύσκολες συζητήσεις στην πραγματική ζωή, εκεί όπου πολλοί άνδρες εξακολουθούν να διστάζουν να αμφισβητήσουν τις τοξικές συμπεριφορές του περιβάλλοντός τους.
Όταν πρόκειται να εγκαλέσει κανείς τον φίλο που κάνει μισογυνικά "αστεία" ή εκείνον που συμπεριφέρεται παραβιαστικά όταν καταναλώνει αλκοόλ, η σιωπή γιγαντώνεται. Η απουσία δημόσιας καταδίκης προσφέρει χώρο σε προκαταλήψεις που τρέφονται από τη κανονικοποίηση.
Σε τέτοιες οριακές στιγμές, η ανδρική σιωπή λειτουργεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως η φράση "έτσι είναι οι άνδρες". Και σε αυτή τη σιωπή υπάρχει ξεκάθαρη συνενοχή.
