Η συζήτηση γύρω από την έμμηνο ρήση και το οικονομικό βάρος που τη συνοδεύει παρέμενε για δεκαετίες στο περιθώριο, καλυμμένη από ταμπού και αναίτια σιωπή. Η πρόσφατη τοποθέτηση του πρωθυπουργού για τη μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα γυναικείας υγιεινής από το 24% στο 13%, καθώς και η πρόθεση για πιλοτική δωρεάν διανομή τους σε σχολεία περιοχών με αυξημένες ανάγκες από την 1η Ιανουαρίου 2027, φέρνει στο προσκήνιο μια αλήθεια που εκατομμύρια γυναίκες βιώνουν καθημερινά: η περίοδος δεν είναι επιλογή, είναι βιολογική πραγματικότητα.
Όταν τα είδη πρώτης ανάγκης αντιμετωπίζονται φορολογικά με τον υψηλότερο συντελεστή, η πολιτεία επιβάλλει έμμεσα μια επιπλέον οικονομική επιβάρυνση αποκλειστικά λόγω φύλου. Η αναγνώριση αυτού του ζητήματος αποτελεί μια κίνηση που αγγίζει τα όρια της στοιχειώδους κοινωνικής και φυλετικής δικαιοσύνης, μετατοπίζοντας τη συζήτηση εκεί που έπρεπε να βρίσκεται εξαρχής: στο δικαίωμα της κάθε γυναίκας στην υγεία, την ισότητα και την αδιαπραγμάτευτη αξιοπρέπεια.
Τι είναι η φτώχεια περιόδου
Ο διεθνής όρος "φτώχεια περιόδου" (period poverty) περιγράφει την ανεπαρκή πρόσβαση σε προϊόντα εμμήνου ρύσεως, σε κατάλληλες υποδομές υγιεινής και καθαρού νερού, αλλά και στην απαραίτητη εκπαίδευση για τη σωστή διαχείρισή της. Σύμφωνα με παγκόσμια στοιχεία, περίπου 500 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια στον πλανήτη αδυνατούν να διαχειριστούν την περίοδό τους με ασφάλεια και χωρίς τον φόβο της ντροπής.
Το πρόβλημα αυτό τροφοδοτείται από βαθιά ριζωμένα κοινωνικά ταμπού και προκαταλήψεις που ιστορικά παρουσίαζαν την έμμηνο ρήση ως κάτι μεμπτό, υποχρεώνοντας τις γυναίκες να χρησιμοποιούν ευφημισμούς για να μιλήσουν για το σώμα τους.
Οι βαριές συνέπειες στην υγεία, την ψυχολογία και την κοινωνία
Η αδυναμία πρόσβασης σε κατάλληλα είδη υγιεινής είναι μια κρίση με πολυδιάστατες επιπτώσεις. Στο πεδίο της σωματικής υγείας, η χρήση ακατάλληλων υποκατάστατων (όπως πανιά ή χαρτί υγείας), η παρατεταμένη χρήση ταμπόν πέραν του συνιστώμενου ορίου ή η χρήση ληγμένων προϊόντων αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων, συνδρόμου τοξικού σοκ, ακόμα και επιπλοκών στο αναπαραγωγικό σύστημα.
Ταυτόχρονα, το ψυχολογικό βάρος είναι τεράστιο. Έρευνες δείχνουν ότι σχεδόν το 50% των γυναικών που βιώνουν φτώχεια περιόδου εκδηλώνουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης, εξαιτίας του κοινωνικού στίγματος και της αίσθησης αποκλεισμού. Στον τομέα της εκπαίδευσης και της οικονομίας, η UNESCO εκτιμά ότι το 10% των νέων γυναικών χάνει μαθήματα από το σχολείο ή ημέρες από την εργασία κατά τη διάρκεια της περιόδου τους, ενισχύοντας το έλλειμμα ισότητας μεταξύ των φύλων.
Από τη φορολογική ελάφρυνση στην ουσιαστική αλλαγή
Η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ στο 13% αποτελεί ένα απαραίτητο πρώτο βήμα, το οποίο προσφέρει μια μικρή ανακούφιση στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Ωστόσο, η ουσιαστική καταπολέμηση της φτώχειας περιόδου απαιτεί συνολικότερο σχεδιασμό. Η πρόθεση για πιλοτική δωρεάν παροχή προϊόντων σε σχολεία περιοχών που βρίσκονται σε ανάγκη δημιουργεί τις βάσεις για να εξαλειφθεί το στίγμα από τις νεαρές ηλικίες.
Όπως τα βασικά είδη καθαριότητας θεωρούνται δεδομένα σε κάθε δημόσιο χώρο, έτσι και τα προϊόντα περιόδου οφείλουν να αντιμετωπίζονται ως θεμελιώδη αγαθά δημόσιας υγείας. Η προστασία της γυναικείας υγείας και η εξασφάλιση ισότιμης συμμετοχής στην εκπαίδευση και την κοινωνία δεν είναι ζήτημα δημοσιονομικών ελιγμών, αλλά δείκτης του πολιτισμού και της αλληλεγγύης που επιλέγουμε να επιδείξουμε ως κοινωνία.
