Η δεκαετία του '70 σημαδεύτηκε από ιστορίες καταδίωξης και δολοφονίας, περιστασιακή σεξουαλική βία και, γενικά, στερεότυπα αντιφεμινιστικά με ανυπεράσπιστες γυναίκες, αδύναμες και άβουλες.
Ωστόσο, στις δεκαετίες που ακολούθησαν, όλο και περισσότερες ταινίες έχουν ανατρέψει το παραδοσιακό σενάριο, προσεγγίζοντας το είδος με μια γυναικεία οπτική για να εξερευνήσουν θέματα σωματικής αυτονομίας, οργής και σεξουαλικής ελευθερίας.
Είτε χρησιμεύουν ως παρωδία για να τονίσουν τον παραλογισμό των κλασικών σεξιστικών εννοιών (The Slumber Party Massacre του 1982, Jennifer's Body του 2007) είτε χρησιμοποιούν τα υπερφυσικά εργαλεία του είδους για να εξερευνήσουν τις πραγματικές και ωμές εμπειρίες του να είσαι γυναίκα (A Girl Walks Home Alone at Night του 2014, Revenge του 2017), οι φεμινιστικές ταινίες τρόμου βρίσκουν κοινό έδαφος με μια βασική ομοιότητα: Παρουσιαζουν και αναδεικνύουν γυναικείους χαρακτήρες με τις δικές τους ιστορίες, συναισθήματα και κίνητρα.
Εμείς, συγκεντρώνουμε τις αγαπημένες μας φεμινιστικές ταινίες τρόμου για να παρακολουθήσουμε το Halloween.
1. A Girl Walks Home Alone at Night (2014)
Σε σκηνοθεσία της Ana Lily Amirpour, το A Girl Walks Home Alone at Night προωθήθηκε ως το "πρώτο ιρανικό γουέστερν βαμπίρ" και πρόσφερε φρέσκες ιδέες για μια χούφτα τροπάρια τρόμου και σύγχρονα θέματα. Ακολουθώντας έναν ανθρωποφάγο βρικόλακα στη φθαρμένη πόλη-φάντασμα της Bad City, χρησιμοποίησε υπερφυσικά μοτίβα για να συζητήσει πραγματικά θέματα ασφάλειας για τις γυναίκες σε πόλεις που μαστίζονται από το έγκλημα.
2. The Slumber Party Massacre (1982)
Αν ψάχνατε για μια ταινία slasher γραμμένη και σκηνοθετημένη εξ ολοκλήρου από γυναίκες, το The Slumber Party Massacre είναι για εσάς. Αρχικά γράφτηκε από τη φεμινίστρια συγγραφέα Rita Mae Brown ως παρωδία του υποείδους, πήρε μια σκοτεινή και χιουμοριστική προσέγγιση στους slashers, κοροϊδεύοντας τα μισογυνιστικά τροπάρια τους. Όσον αφορά την πλοκή της, η κλασική ιστορία που πήγε στραβά επικεντρώνεται σε τελειόφοιτους γυμνασίου που αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν έναν κατά συρροή δολοφόνο.
3. "Το Σώμα που Σκοτώνει" (Jennifer's Body) (2009)
Ο εμβληματικός ρόλος της Jennifer Fox ως δαιμονισμένης μαθήτριας γυμνασίου που επιβιώνει με ανδρική σάρκα έπαιξε με την κλασική δομή του slasher και την ιδέα μιας παρθενικής θυσίας, αλλά πήρε τον έλεγχο της ιστορίας για μια φεμινιστική εκδοχή του είδους. Παρά το αρχικό κακό μάρκετινγκ και τις επακόλουθες χαμηλές κριτικές, έκτοτε έχει αποκτήσει λατρεία - και μπορεί ακόμη και να έχει συνέχεια.
4. "Εκδίκηση"(Revenge) (2017)
Ενώ το υποείδος των ταινιών εκδίκησης βιασμού πάντα πόλωνε το κοινό, η πρώτη ταινία της Coralie Fargeat πρόσφερε μια φρέσκια, γυναικοκεντρική προοπτική που την έκανε να ξεχωρίζει από τους ανταγωνιστές. Πιο συγκεκριμένα, ο σκηνοθέτης έκανε την επιλογή να μην παρουσιάσει την ίδια την επίθεση, εστιάζοντας αντ' αυτού στην ιστορία εκδίκησης που συμβαίνει μετά. Εξαιτίας αυτού, επαινέθηκε για τον περιορισμό των σκηνών που ενδέχεται να προκαλέσουν.
5. "Το Σημάδι της Λίλιθ" (The Mark of Lilith) (1986)
H ταινία έχει διάρκεια περίπου 32 λεπτά και αποτελεί ένα σημαντικό δείγμα του φεμινιστικού και queer κινηματογράφου της δεκαετίας του '80, αποδομώντας τα παραδοσιακά κλισέ των ταινιών με βρικόλακες. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η Zena, μια μαύρη λεσβία κινηματογραφίστρια και ερευνήτρια. Η Zena μελετά πώς οι αρχαίες θεές του παρελθόντος υποβαθμίστηκαν ιστορικά και κατέληξαν να παρουσιάζονται ως δαίμονες ή τέρατα στην ποπ κουλτούρα και στις ταινίες τρόμου. Από την άλλη πλευρά βρίσκεται η Lillia, μια λευκή αμφιφυλόφιλη γυναίκα-βρικόλακας. Η Lillia ζει παγιδευμένη σε έναν μονότονο και καταπιεστικό κύκλο με τον μισογύνη σύντροφό της, τον Luke, ο οποίος είναι επίσης βρικόλακας.
6. "Ο Πρώτος Οιωνός" (The First Omen) (2024)
Με πρωταγωνίστρια τη Nell Tiger Free, το The First Omen χρησίμευσε ως prequel του The Omen του 1976. Ακολουθεί μια Αμερικανίδα καλόγρια στη Ρώμη καθώς ανακαλύπτει τη συμμετοχή της σε μια συνωμοσία για τη γέννηση του Αντίχριστου. Ένα σχόλιο για τη σωματική αυτονομία και τη θρησκεία, σκηνοθετήθηκε από τον Arkasha Stevenson και έφερε έναν φρέσκο, γυναικείο φακό στο υπερφυσικό franchise.
7. Alien (1979)
Ένα πρώιμο παράδειγμα φεμινιστικού τρόμου, το Alien πιστώθηκε στην εποχή του ότι ανέτρεψε το τροπάριο του τελευταίου κοριτσιού. Πρωταγωνιστεί η Sigourney Weaver ως Ellen Ripley -ένας χαρακτήρας που αρχικά γράφτηκε για να είναι άντρας- και την απεικονίζει ως έξυπνη και δυνατή, σε αντίθεση με το τυπικό τροπάριο τρόμου στο οποίο οι γυναίκες που βρίσκονται ζωντανές στο τέλος μιας ταινίας φτάνουν εκεί από καθαρή τύχη ή λόγω της παρθενίας τους.
8. "Μίλα Μου" (Talk to Me) (2022)
Μια άλλη ταινία που παίρνει τα στοιχεία της από πραγματικές ιστορίες, το Talk to Me της A24 ακολουθεί μια θλιμμένη γυναίκα που, μετά το θάνατο της μητέρας της, ανακαλύπτει ότι μπορεί να ξορκίσει πνεύματα με ένα ταριχευμένο χέρι. Αν και υπερφυσικό, οι ιδέες του για την ανθρώπινη σύνδεση και τη θλίψη παραμένουν προσγειωμένες σε όλη την ταινία, με θέματα μητρότητας και γυναικείας φιλίας να διαπερνούν την αφήγηση τρόμου.
9. "Σκαθαροζούμης Σκαθαροζούμης" (Beetlejuice Beetlejuice) (2024)
Καμία λίστα σύγχρονων ταινιών τρόμου δεν θα ήταν πλήρης χωρίς το έργο της Jenna Ortega, η οποία έχει αναζωπυρώσει μια σπίθα στο είδος τα τελευταία χρόνια. Σε γενικές γραμμές, οι απεικονίσεις της για εκκεντρικές, δυνατές γυναίκες αψηφούν τα τροπάρια και σε αυτό το σίκουελ του Tim Burton, συνεργάζεται με δύο άλλα μεγάλα ταλέντα, τη Winona Ryder και την Catherine O'Hara. Στον πυρήνα της, η τρομακτική αλλά κωμική ταινία εστιάζει στην ιστορία μιας μητριαρχικής οικογένειας, με περίπλοκη δυναμική μητέρας-κόρης που μοιάζει φρέσκια στο είδος.
10. MaXXXine (2024)
Τοποθετημένο στα μέσα της δεκαετίας του 1980 αλλά δημιουργήθηκε 40 χρόνια αργότερα, το MaXXXine της A24 παίζει με τη χρυσή εποχή των ταινιών slasher και ανατρέπει τις ιστορίες, εξερευνώντας ιδέες γυναικείας οργής σε ανδροκρατούμενες βιομηχανίες και σεξουαλική δύναμη. Ακολουθώντας τον χαρακτήρα της Mia Goth, μιας ηθοποιού πορνό που προσπαθεί να εισχωρήσει στο mainstream Χόλιγουντ, χρησιμεύει ως το τελευταίο κεφάλαιο της τριλογίας X. Στο σύνολό του, το franchise μοιάζει με φόρο τιμής στους προκατόχους του, ενώ ωθεί το υποείδος σε νέα μέρη.
11. "Εμμονή" (Obsession) (2026)
Το συγκλονιστικό ντεμπούτο του Curry Barker, Obsession, πήρε έναν μεγεθυντικό φακό στο άγχος γνωριμιών Gen-Z νωρίτερα φέτος. Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από έναν δύστροπο νεαρό άνδρα ονόματι Bear που εύχεται η καλύτερή του φίλη, Nikki, να τον ερωτευτεί, αλλά φοβάται να της ζητήσει να βγουν, φοβούμενος ότι θα καταλήξει στη ζώνη φίλων. Αντί να σεβαστεί αυτή την απόσταση, δείχνει το πραγματικό του πρόσωπο όταν κάνει μια ευχή που την κάνει να έχει εμμονή μαζί του - σε τρομακτικό και βίαιο βαθμό. Η τραγανή ταινία των 100 λεπτών του Barker είναι ένα φεμινιστικό σχόλιο για τους μαλακούς τύπους που κρύβουν τον μισογυνισμό τους με ψεύτικη σκέψη, ενώ στην πραγματικότητα, δεν αφιερώνουν χρόνο για να ακούσουν τις γυναίκες γύρω τους.
12. "Κάρι", (Carrie) 1975
Περίπου 50 χρόνια μετά την πρεμιέρα της, η Carrie του Brian De Palma παραμένει μια θεμελιώδης φεμινιστική ταινία που παλεύει με τη σωματική αυτονομία και τη γυναικεία οργή. Η ιστορία ξεκινά με την πρώτη περίοδο της Carrie, την οποία η μητέρα της αντιμετωπίζει ως αμαρτωλή κατάρα (και δεν βοηθάει το γεγονός ότι οι συμμαθητές της στο γυμναστήριο την εξοστρακίζουν και την πειράζουν πετώντας της ταμπόν). Αυτή η σκηνή πλαισιώνει την ταινία ως σχόλιο για την αυτονομία της Κάρι και τι σημαίνει να θεωρείται η θηλυκότητά της ως κατάρα. Τα πειράγματα, ο εκφοβισμός και η απόλυτη κακοποίηση που αντιμετωπίζει από την οικογένεια και την κοινότητά της κορυφώνονται σε μια τελευταία πράξη οργής - μια πράξη που παίρνει στα σοβαρά τη ζημιά και το τραύμα που αντιμετωπίζει η Κάρι. Στο τέλος, το κοινό είναι προσανατολισμένο να υποστηρίξει την Carrie καθώς οργίζεται ενάντια στον σκληρό κόσμο γύρω της.
13. "Τζίντζερ Snaps" (Ginger Snaps) (2001)
Στο Ginger Snaps (2001), ο σκηνοθέτης John Fawcett και η σεναριογράφος Karen Walton ξαναδουλεύουν την τυπικά αρρενωπή ιστορία λυκάνθρωπου σε μια ιστορία ενηλικίωσης για δύο αδερφές. Τη νύχτα που η Τζίντζερ έχει την πρώτη της περίοδο, ένα άγριο ζώο της επιτίθεται και την επόμενη μέρα ξεκινά... αλλάζει. Η αδερφή της, Μπριζέτ παρατηρεί ότι γίνεται πιο επιθετική, βγάζει τρίχες από τα σημάδια της επίθεσης και, το πιο σοκαριστικό, αναπτύσσει ουρά. Η ένταση μεταξύ των εφήβων μεγαλώνει, αλλά η Τζίντζερ απολαμβάνει όλο και περισσότερο τις δολοφονίες της. Αυτή η παραβολή του εφηβικού άγχους ανήκει στα χρονικά του φεμινιστικού τρόμου απλώς και μόνο για τη σπάνια απεικόνιση της γυναικείας εφηβείας που διοχετεύεται στη λαογραφία των λυκανθρώπων.
