Αν έχετε διαγνωστεί με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών —ή αν περάσατε χρόνια αναζητώντας απαντήσεις για τα συμπτώματά σας— ίσως να έχετε ακούσει τα νέα. Στις 12 Μαΐου 2026, ο κλάδος της αναπαραγωγικής ιατρικής υιοθέτησε επίσημα μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών: κλινικοί ιατροί και ερευνητές προχώρησαν σε μετονομασία του PCOS (Polycystic Ovarian Syndrome).
Η πάθηση φέρει πλέον την ονομασία "Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Σύνδρομο των Ωοθηκών" (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome) ή PMOS.
Γιατί άλλαξε η ονομασία
Όπως εξηγεί ο Dr Νικόλαος Μαχαιριώτης, MD, MSc, PhD, Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α. με ειδίκευση στην Ενδομητρίωση & Ελάχιστα Επεμβατική Χειρουργική "Η παλιά ονομασία δεν περιέγραφε ποτέ με ακρίβεια την πάθηση. Ο όρος "σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών" υποδήλωνε ότι η διαταραχή προκαλούνταν από παθολογικές κύστεις των ωοθηκών, ωστόσο, όπως εξηγείται σε μια καθοριστικής σημασίας μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό *Lancet*, οι παθολογικές κύστεις των ωοθηκών δεν αποτελούν το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πάθησης. Αντιθέτως, η υπερηχογραφική απεικόνιση αναδεικνύει την παρουσία μικρών αντρικών θυλακίων (antral follicles) — δηλαδή ανώριμων θυλακίων που δεν έχουν ολοκληρώσει την ανάπτυξή τους. Η ανακριβής ονομασία προκαλούσε σύγχυση σε ασθενείς, κλινικούς ιατρούς, και το ευρύ κοινό”.
Παράλληλα, πολλοί κλινικοί ιατροί αγνοούσαν ή υποβάθμιζαν τις εκτεταμένες επιπτώσεις της πάθησης στις ορμόνες, τον μεταβολισμό, την καρδιαγγειακή υγεία, την ψυχική υγεία, την αναπαραγωγική λειτουργία και τη γονιμότητα. Επιστημονικές εταιρείες διατύπωσαν σαφώς αυτόν τον προβληματισμό "Για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) υποβαθμίστηκε από μια σύνθετη, μακροχρόνια ορμονική ή ενδοκρινική διαταραχή σε μια παρερμηνεία περί "κύστεων" και σε μια εστίαση αποκλειστικά στις ωοθήκες. Αυτό συνέβαλε σε περιπτώσεις μη διάγνωσης και ανεπαρκούς θεραπείας".
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι έως και το 70% των ατόμων που πάσχουν από τη νόσο παραμένουν αδιάγνωστα — ένας συγκλονιστικός αριθμός για μια πάθηση που αφορά 1 στις 8 γυναίκες και περισσότερα από 170 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως.
Μια πολύ λεπτομερής και αυστηρή παγκόσμια διαδικασία διάρκειας 14 ετών
Η αλλαγή δεν έγινε βιαστικά ή επιπόλαια. Η καθηγήτρια Helena J. Teede από το Πανεπιστήμιο Monash της Αυστραλίας. Το περιοδικό *The Lancet* δημοσίευσε τα ευρήματα στις 12 Μαΐου 2026.
Η διαδικασία μεταξύ άλλων περιελάμβανε:
- Ενεργή συμμετοχή ενδιαφερόμενων μερών, 56 κορυφαίοι ακαδημαϊκοί και κλινικοί φορείς καθώς και οργανώσεων ασθενών από κάθε περιοχή του κόσμου
- Δύο παγκόσμιες έρευνες, οι οποίες διεξήχθησαν το 2025 και το 2026 και συγκέντρωσαν 14.360 απαντήσεις από ασθενείς και επαγγελματίες υγείας διαφόρων ειδικοτήτων
- Εργαστήρια τον Νοέμβριο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026, με τη συμμετοχή περίπου 90 εκπροσώπων από όλες τις περιοχές του κόσμου
- Ανάλυση μάρκετινγκ και επικοινωνίας από παγκόσμιους ειδικούς στη διαχείριση επωνυμίας (branding)
- Μια στρατηγική παγκόσμιας εφαρμογής που διαμορφώθηκε μέσω συνεργατικής διαδικασίας
Αξιοποιώντας προγενέστερες έρευνες του 2017 και του 2023, περισσότερα από 22.000 ενδιαφερόμενα μέρη από όλο τον κόσμο συνέβαλαν στη διαδικασία. Οι συμμετέχοντες έθεσαν σταθερά ως προτεραιότητα την επιστημονική ακρίβεια, την ευκολία επικοινωνίας και τη μείωση του στίγματος.
Τι σημαίνει πραγματικά ο όρος PMOS
Η νέα ονομασία, τονίζει ο Dr Μαχαιριώτης αντικατοπτρίζει την πλήρη κλινική πολυπλοκότητα της πάθησης.
Πολυενδοκρινικό (Polyendocrine) — Το PMOS εκδηλώνεται ως μια ορμονική διαταραχή που περιλαμβάνει πολλαπλές ενδοκρινικές ανωμαλίες, και όχι ως μια πάθηση περιορισμένη αποκλειστικά στις ωοθήκες. Οι ανωμαλίες αυτές περιλαμβάνουν διαταραχές στα επίπεδα ινσουλίνης, στην παραγωγή ανδρογόνων, στη νευροενδοκρινική σηματοδότηση και στις ωοθηκικές ορμόνες. Η αντίσταση στην ινσουλίνη επηρεάζει περίπου το 85% των ατόμων με PMOS —συμπεριλαμβανομένου του 75% των γυναικών με φυσιολογικό βάρος— και προκαλεί αυξημένη έκκριση ανδρογόνων.
Μεταβολικό (Metabolic) — Η μεταβολική δυσλειτουργία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο PMOS, από τη γενετική του βάση έως τις κλινικές του εκδηλώσεις. Τα άτομα με PMOS αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη, διαβήτη κύησης, διαβήτη τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση και καρδιαγγειακή νόσο. Οι έρευνες δείχνουν αυξημένους λόγους πιθανοτήτων για σύνθετη καρδιαγγειακή νόσο (1,68), έμφραγμα του μυοκαρδίου (2,50) και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (1,71) σε σύγκριση με άτομα που δεν πάσχουν από τη νόσο.
Ωοθηκικό (Ovarian) — Η ωοθηκική δυσλειτουργία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του PMOS και συμβάλλει στη διαταραχή της ωορρηξίας, στις ανωμαλίες του εμμηνορρυσιακού κύκλου και στην υπογονιμότητα. Οι ειδικοί επέλεξαν τον όρο "ωοθηκικό" αντί του "ωορρηκτικό", επειδή αποδίδει καλύτερα τις ενδοκρινικές, θυλακικές και παρακρινικές διαταραχές που εμπλέκονται και παραμένει κλινικά σημαντικός καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου μετά την εμμηνόπαυση.
Η ίδια η πάθηση δεν έχει αλλάξει — άλλαξε μόνο η ονομασία της. Οι κλινικοί ιατροί θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τα τρέχοντα διαγνωστικά κριτήρια.
Κατά τη μεταβατική περίοδο, οι οργανισμοί υγείας θα χρησιμοποιούν και τις δύο ονομασίες εναλλακτικά για διάστημα περίπου τριών ετών.
Τι σημαίνει αυτό για τη θεραπεία γονιμότητας
Το PMOS παραμένει μια από τις πιο συχνές αιτίες δυσλειτουργίας της ωορρηξίας και γυναικείας υπογονιμότητας. Η Διεθνής Οδηγία για το PCOS, η οποία βασίζεται σε στοιχεία, χρησιμοποιείται σήμερα σε 195 χώρες, αναγνωρίζει ήδη την πολυσυστημική φύση της πάθησης και υποστηρίζει εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις που περιλαμβάνουν παρέμβαση στον τρόπο ζωής, πρόκληση ωορρηξίας και μεταβολική διαχείριση.
Η νέα ορολογία μετατοπίζει μεγαλύτερη προσοχή στους ενδοκρινικούς και μεταβολικούς παράγοντες της πάθησης αντί να εστιάζει μόνο στην αναπαραγωγή. Οι κλινικοί γιατροί μπορούν να βελτιώσουν τα αποτελέσματα της αυθόρμητης ωορρηξίας και της εγκυμοσύνης εντοπίζοντας και αντιμετωπίζοντας την αντίσταση στην ινσουλίνη και άλλους μεταβολικούς παράγοντες. Αυτές οι ενδοκρινικές και μεταβολικές διαταραχές συμβάλλουν επίσης στις επιπλοκές της εγκυμοσύνης.
Εάν έχετε διάγνωση PMOS και σκοπεύετε να ακολουθήσετε θεραπεία γονιμότητας, πρέπει ο έλεγχος σας να περιλαμβάνει έλεγχο αντίστασης στην ινσουλίνη, έλεγχο ανοχής γλυκόζης, αξιολόγηση λιπιδίων και παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης.
Ευχαριστούμε τον Dr Νικόλαο Μαχαιριώτη, MD, MSc, PhD, Επίκουρο Καθηγητή Μαιευτικής & Γυναικολογίας Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α., MK Care_Woman Medical Center, www.mk-care.gr | Instagram: @nikolaosmachairiotis_mkcare