Η ζωή του μοιάζει με έναν πίνακα που συμπληρώνεται αργά, πινελιά πινελιά. Δεν είναι μία μόνο στιγμή που τον ορίζει, αλλά όλες εκείνες που μαζί δίνουν μορφή σε αυτό που είναι σήμερα. Ήρεμος, συγκροτημένος και με μια ανεπιτήδευτη αμεσότητα, ο Αντώνης Μυριαγκός δε δίνει την εντύπωση ενός ανθρώπου που βιάζεται να φτάσει κάπου.
Ο "Καποδίστριας" τον σύστησε στο ευρύ κοινό, όμως ήταν μια στιγμή που τον βρήκε έτοιμο ύστερα από χρόνια προσωπικής και καλλιτεχνικής διαδρομής. Η πορεία αυτή συνεχίζεται φέτος στη μικρή οθόνη και στο θέατρο, με τη σειρά του MEGA "Δυο Μαύρα Πουκάμισα" και την παράσταση "Ο Θάνατος και η Κόρη" στο Θέατρο Αθηνών.
Οι πρόσφατες δουλειές του στάθηκαν αφορμή για να συναντηθούμε ένα ζεστό απόγευμα στο Μαρούσι. Με μια σπιτική λεμονάδα στο τραπέζι, η κουβέντα πολύ γρήγορα στράφηκε στις αξίες που καθοδηγούν τις επιλογές του και σε όσα θεωρεί πραγματικά σημαντικά στη ζωή.
Η διαχείριση της δημόσιας έκθεσης και της κριτικής
Harper’s Bazaar Greece: Παρακολουθώντας τις συνεντεύξεις που δώσατε μετά τον "Καποδίστρια", μου έκανε εντύπωση η ψυχραιμία με την οποία διαχειριστήκατε την έκθεση και τη δημόσια συζήτηση γύρω από την ταινία.
Αντώνης Μυριαγκός: Πώς αλλιώς θα μπορούσε να είναι; Προσπαθείς να μένεις όσο πιο κοντά γίνεται στο δικό σου κέντρο. Υπάρχει ένας ασταμάτητος καταιγισμός πληροφορίας και σχολίων – ο καθένας γράφει ό,τι θέλει. Το βλέπουμε και σήμερα με την "Οδύσσεια" του Κρίστοφερ Νόλαν. Πριν ακόμη κυκλοφορήσει, ξεκίνησε μια δημόσια συζήτηση γύρω από το πώς προσεγγίζει ο σκηνοθέτης το ομηρικό έπος. Έτσι λειτουργούν πλέον τα πράγματα. Μόνο όποιος περνάει ο ίδιος μέσα από μια τέτοια διαδικασία γνωρίζει πραγματικά πώς είναι τα πράγματα.
H.B.GR.: Ήταν όμως η πρώτη φορά που βρεθήκατε τόσο έντονα στο επίκεντρο. Παρ’ όλα αυτά, δεν απαντήσατε ποτέ στην κριτική. Αντίθετα, είπατε ότι ακόμα και η αρνητική κριτική μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη.
Α.Μ.: Πρέπει να παίρνεις μια απόσταση. Δε σημαίνει ότι δε θα ταραχτείς, αλλά προσπαθώ να μην ταυτίζομαι ούτε με το πολύ θετικό ούτε με το πολύ αρνητικό σχόλιο. Είναι μια διαδρομή με δύσκολες στιγμές και καμιά φορά λέω στον εαυτό μου: "Αντώνη, αν δεν τα καταφέρεις τώρα, δεν πειράζει. Συνεχίζεις στο επόμενο". Παλεύεις με τη ματαιοδοξία σου και την αίσθηση ότι πρέπει να σηκώσεις όλο το βάρος. Όταν έχεις έναν κεντρικό ρόλο, υπάρχει ευθύνη, αλλά παραμένει μια συλλογική δουλειά. Εμένα με ησυχάζει το να θυμάμαι ότι δε χρειάζεται να αισθάνομαι διαρκώς επαρκής. Δε θέλω να πιστεύω ότι έχω κάτι δεδομένο. Προχωράς βήμα βήμα.
Η σχέση με την αναγνώριση και τις αξίες
H.B.GR.: Ο ήρωας αυτός σας σύστησε και σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό. Ήταν κάτι που επιδιώκατε;
Α.Μ.: Φυσικά και το χαίρεσαι. Όλοι έχουμε μια σχέση με την αναγνώριση. Μέχρι τότε η πορεία μου ήταν κυρίως θεατρική, σε έναν πιο κλειστό κύκλο. Όμως, αυτό είναι το επάγγελμά μου. Ζω από αυτό και θέλω να κάνω δουλειές που απευθύνονται σε περισσότερο κόσμο, αρκεί να μη νιώθω ότι προδίδω τις αξίες μου.
H.B.GR.: Άρα δεν υπήρξε ποτέ η σκέψη "θέλω να γίνω διάσημος".
Α.Μ.: Πάντα με ενδιέφεραν περισσότερο οι συναντήσεις με τους ανθρώπους και όσα μπορούν να σου δώσουν. Έτσι γνώρισα και το θέατρο, δίπλα στον Θεόδωρο Τερζόπουλο. Το ίδιο συνέβη και με τον "Καποδίστρια". Όταν ο Γιάννης Σμαραγδής μου έκανε την πρόταση, το μεγαλύτερο δώρο ήταν ότι είχα την ευκαιρία να μελετήσω τη ζωή αυτού του ανθρώπου. Αυτή η διαδρομή είναι που μένει. Το αποτέλεσμα δεν μπορείς ποτέ να το εξασφαλίσεις.
Οι εμπειρίες της ζωής και η ανάγκη της επιστροφής
H.B.GR.: Έχετε ζήσει σε διαφορετικά μέρη, αλλάξατε γλώσσες, ξεκινήσατε από τη ζωγραφική και, τελικά, βρεθήκατε στην υποκριτική. Νιώθετε ότι όλες αυτές οι εμπειρίες σάς διαμόρφωσαν;
Α.Μ.: Νομίζω ότι όλοι κουβαλάμε τα πάντα μέσα μας. Η ιστορία του καθενός είναι σημαντική, αρκεί να μπορεί να τη δει. Αν κοιτάξουμε πίσω μας, θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχουν κομμάτια που με έναν τρόπο συνδέονται μεταξύ τους. Δε θα καθόμουν ποτέ να αφηγούμαι τη δική μου ιστορία αν δε μου το ζητούσε κάποιος. Όμως, πιστεύω ότι κάθε άνθρωπος κουβαλά μια διαδρομή που αξίζει να την παρατηρήσεις.
H.B.GR.: Τελικά, ξεχνάμε τις αφετηρίες μας;
Α.Μ.: Νομίζω πως ναι. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να μπαίνουμε σε μια λήθη. Κι όμως, πολλές φορές νιώθω την ανάγκη να επιστρέφω πίσω όχι από νοσταλγία, αλλά για να καταλάβω πώς συνδέεται αυτό που ζω σήμερα με όσα προηγήθηκαν. Αυτό είναι που κάνει η τέχνη με έναν μοναδικό τρόπο. Είτε βλέπεις μια ταινία, είτε διαβάζεις έναν στίχο, είτε ακούς μια μουσική, ξαφνικά όλα σταματούν. Συγκεντρώνεσαι στη στιγμή. Και αυτές οι μικρές στιγμές είναι που, τουλάχιστον εμένα, νιώθω ότι με κουρδίζουν ξανά.
Από τα εικαστικά στην τέχνη με συνείδηση
H.B.GR.: Η ζωγραφική παραμένει ένας τρόπος έκφρασης;
Α.Μ.: Δε ζωγραφίζω πια. Ξεκίνησα από τα εικαστικά, πέρασα αρκετά χρόνια στη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά στην πορεία με κέρδισε το θέατρο. Αυτό που κράτησα, όμως, δεν ήταν μόνο μια δεξιότητα. Ήταν οι άνθρωποι, οι εμπειρίες και ένας τρόπος να σκέφτομαι την τέχνη. Γιατί είναι άλλο να έχεις μια κλίση ή μια τεχνική και άλλο να μπορείς να παράγεις έργο. Πολλοί άνθρωποι έχουν ταλέντο. Το έργο, όμως, είναι κάτι που αποκτά δική του ζωή. Περπατάει μόνο του.
H.B.GR.: Τι είναι αυτό που κάνει ένα έργο να ξεχωρίζει;
Α.Μ.: Μου αρέσει να συνομιλώ με δημιουργούς που κουβαλούν έναν ολόκληρο κόσμο, όχι απλώς με ανθρώπους που είναι καλοί τεχνίτες. Όταν μιλάμε για την τέχνη, μου αρέσει να τη συνδέω με ένα αξιακό σύστημα. Θέλω να κοιτάζω ψηλά. Υπάρχουν δημιουργοί, όπως ο Αντρέι Ταρκόφσκι ή ο Μπετόβεν, που κατάφεραν να οικοδομήσουν μια ολόκληρη γλώσσα. Το να μπορείς να δημιουργήσεις μια γλώσσα που διέπεται από τους δικούς της νόμους και αποκτά αυτονομία έχει τεράστια ευθύνη. Θυμάμαι ακόμη κάτι που μας έλεγε ο Δημήτρης Μυταράς στη Σχολή Καλών Τεχνών: "Έχει σημασία να στήσεις μόνο σου τη σύνθεση". Από τη στιγμή που αναλαμβάνεις την ευθύνη να συνθέσεις έναν κόσμο, δεν αντιγράφεις απλώς την πραγματικότητα, αλλά και δημιουργείς μια νέα.
Τα ταξίδια, τα παιδικά χρόνια και ο ρόλος στο MEGA
H.B.GR.: Η τέχνη αλλά και τα ταξίδια μάς βοηθούν να βλέπουμε διαφορετικά τον κόσμο;
Α.Μ.: Νομίζω πως ναι, αν και το μυαλό είναι ύπουλο. Εκεί που πιστεύεις ότι είσαι ανοιχτός ανακαλύπτεις ότι μπορεί να είσαι πολύ κλειστός. Τα ταξίδια, πάντως, με βάζουν σε μια διαρκή περιέργεια. Παρατηρείς με τι συγγενεύεις και με τι όχι. Και τελικά καταλαβαίνεις ότι, όπου κι αν βρεθείς, οι ανθρώπινες λειτουργίες είναι σχεδόν ίδιες.
H.B.GR.: Το γεγονός ότι μεγαλώσατε τα πρώτα χρόνια της ζωής σας στον Καναδά επηρέασε αυτή τη ματιά;
Α.Μ.: Ίσως. Πήγα παιδικό σταθμό στον Καναδά μαζί με παιδιά από πολλές διαφορετικές εθνικότητες.
H.B.GR.: Φέτος σας συναντάμε και στη σειρά "Δυο Μαύρα Πουκάμισα" του MEGA. Τι άνθρωπος είναι ο Σήφης;
Α.Μ.: Είναι ένας άνθρωπος με μέτρο. Κρατά περισσότερα μέσα του απ’ όσα εκφράζει και παλεύει με τους δικούς του δαίμονες. Έχει έναν έντονο ηθικό πυρήνα και είναι ενδιαφέρον να δούμε πού θα τον οδηγήσει αυτή η διαδρομή.
Η σημασία της παράδοσης και η πατρότητα
H.B.GR.: Η παράδοση, που έχει έντονη παρουσία και στη σειρά, μπορεί να λειτουργήσει ως πυξίδα στη ζωή μας;
Α.Μ.: Πολλές φορές ανατρέχω στην παράδοση. Μπορεί να ακούγεται λίγο συντηρητικό, αλλά είναι κι αυτό που πολλές φορές σε κρατάει όρθιο. Από την άλλη, πρέπει να τολμάς να είσαι ανοιχτός στο νέο χωρίς να χάνεις το κέντρο σου. Και η παράδοση χρειάζεται φιλτράρισμα, όχι μια τυφλή αναπαραγωγή των πάντων.
H.B.GR.: Αυτό είναι και μια ευθύνη που αισθάνεστε ως γονιός;
Α.Μ.: Διαπιστώνεις ότι μεγαλώνεις μαζί με τα παιδιά σου. Τα λόγια είναι πολλές φορές φτωχά. Το παιδί μαθαίνει δίπλα σου, όχι από τις συμβουλές ή τις διδαχές σου. Δεν ξέρω αν τους περνάω κάποιο συγκεκριμένο αξιακό σύστημα. Αυτά λειτουργούν υπόγεια και φανερώνουν τα αποτελέσματά τους αρκετά χρόνια μετά.
H.B.GR.: Τα παιδιά σας μεγαλώνουν μέσα στην τέχνη. Σας απασχολεί αν θα ακολουθήσουν αυτό τον δρόμο;
Α.Μ.: Ζουν σε ένα σπίτι με βιβλία, μουσικές και έναν άνθρωπο που εργάζεται στην τέχνη, αλλά δε θέλω να τους πιέσω προς κάποια κατεύθυνση. Ο ενδοιασμός μου θα ήταν καθαρά βιοποριστικός. Είναι μια σκληρή δουλειά, με πολλή δοκιμασία και πολλή απόρριψη. Από την άλλη, αυτή η απόρριψη καλλιεργεί μια αντοχή. Σε εκπαιδεύει να μην το βάζεις κάτω. Αν έβλεπα ότι για το παιδί μου είναι θέμα ζωής και θανάτου, ότι πραγματικά αναπνέει μέσα από αυτό, φυσικά θα το στήριζα. Αυτά τα πράγματα, όμως, δεν τα αποφασίζεις εσύ. Συμβαίνουν.
Η επιμονή απέναντι στην απόρριψη
H.B.GR.: Κοιτάζοντας ανθρώπους που κατάφεραν να χαράξουν τη δική τους πορεία, διαπιστώνει κανείς ότι σχεδόν πάντα προηγήθηκαν απορρίψεις. Αναρωτιέμαι αν, τελικά, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι τόσο η επιτυχία, όσο η επιμονή.
Α.Μ.: Δεν ξέρω αν η επιτυχία είναι το ζητούμενο. Εκείνο που ξέρω είναι ότι πάντα υπάρχει το επόμενο βήμα. Είναι σαν να περιμένεις να κάνεις το καλύτερό σου σκίτσο μόνο μία φορά. Αν δε σχεδιάσεις εκατό φορές, δε θα φτάσεις ποτέ σ’ εκείνο το ένα που θα ξεχωρίσει. Δε σκίζεις το προηγούμενο σχέδιο για να μη ζωγραφίσεις ξανά ποτέ. Προχωράς. Δοκιμάζεις. Επιμένεις. Και κάποια στιγμή αρχίζουν να βγαίνουν πράγματα που έχουν μέσα τους το απόσταγμα όλης αυτής της διαδρομής. Έτσι θα κάνεις το καλό σκίτσο. Έτσι θα γράψεις την καλή παρτιτούρα. Ή οτιδήποτε άλλο κάνεις στη ζωή σου.
STYLING: ΕΙΡΗΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ | ΜΑΚΙΓΙΑΖ-ΜΑΛΛΙΑ: ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ ΣΙΒΟΓΛΟΥ
