Από την Κατερίνα Ψωμά
Είμαστε έτοιμοι λοιπόν να βγούμε από το ομαδικό λίμπο των hashtags. Ωραία τα περάσαμε, ε; Πρώτη φορά στην ανθρωπότητα μια σπαραχτικά δυσάρεστη κατάσταση λούστηκε με instagramικά φίλτρα και μας χάρισε απλόχερα well being, smoothies, yoga mats και feeling grateful/blessed υπό τον ήχο μηχανημάτων εντατικής, την απαλή ή βραχνή φωνή των υγειονομικών κεφαλών του πλανήτη (τα δεύτερα στις ειδήσεις). Είναι τόσο σουρεαλιστικό αυτό που ζούμε άλλα χάρη στην ευπροσάρμοστη φύση μας, όχι μόνο το έχουμε χωνέψει, αλλά είμαστε αισιόδοξα έτοιμοι να βγούμε από το #μένουμεσπιτι #quarantine και να ξεχυθούμε στον δρόμο να φωτογραφηθούμε με χαμογελαστά ματάκια και να κάνουμε challenge #ποιοςφοραεικαλυτερατηνμασκα. Ταγκάρετε τρεις φίλους/ φίλες.
Δυο σκέψεις. Η πρώτη αφορά την ρητορική αντιμετώπιση της πανδημίας: Είπαμε ότι βρισκόμαστε σε " πόλεμο" και ότι στη "φαρέτρα" έχουμε επιμήκυνση καμπύλης κάποια φάρμακα, καραντίνα κ.ο.κ. Επίσης, αντιληφθήκαμε τον ιό σαν φαινόμενο Μαύρου Κύκνου.* Ένας ιός δεν είναι πόλεμος, είναι μέρος του οικοσυστήματος μας και δεν αποτελεί Μαύρο Κύκνο διότι έχουν ξαναϋπάρξει επιδημίες και πανδημίες, όπως υπήρξαν πολλές προειδοποιήσεις για την επόμενη πανδημία (δηλαδή τον Covid-19). Γιατί ξαφνιαστήκαμε τόσο που συνέβη το αναμενόμενο; Τι περιμέναμε; Να μας σταλεί notification στο κινητό: Hi there, I am Covid -19 and I am going to strike, countdown in… Θεωρώ ότι οι συγκεκριμένες διαστρεβλώσεις μάς αποτρέπουν από το αντιμετωπίσουμε ορθά απειλές σαν αυτές. Πόσα παραπάνω θύματα χρειαζόμαστε προκειμένου να αντιληφθούμε ότι είναι στο χέρι μας να υπολογίζουμε τις σοβαρές απειλές προς το είδος μας και να τις βάλουμε προτεραιότητα (βλέπε κλιματική αλλαγή, πανδημίες, πυρηνικά).
Η δεύτερη σκέψη αφορά την αντιμετώπιση της καραντίνας με ατέλειωτες λίστες to do. Προσωπικά, δεν άρχισα γιόγκα, δεν κατέκτησα κάποια καινούρια ικανότητα, δεν συγύρισα κανένα συρτάρι και δεν αναζήτησα τις μαστογραφίες μου που κάπου έχω χώσει. ΟΚ, είδα δυο σειρές στο Netflix και άφησα τα παιδιά να παίξουν πολλές ώρες Χ-box ενώ αγχωνόμουν εάν η μητέρα μου θα καταφέρει να μάθει τι σημαίνει FaceTime.
Ο λόγος που αρνήθηκα να μπω στην παραπάνω διαδικασία είναι ο ακόλουθος. Θεωρώ πως αυτό τον καιρό έπρεπε να σταματήσω να κάνω πράγματα. Κάνουμε τόσα πολλά. Μας ήρθε ένα διάλειμμα -με την χειρότερη μορφή- που αντί να το εκμεταλλευτούμε, μας έπιασε μια μαζική υστερία να κάνουμε περισσότερα. Αλήθεια, άλλαξε κάτι βασικό στην ζωή σας επειδή συγυρίσατε την βιβλιοθήκη και μάθατε κεραμική ή πλέξιμο;
Μπάστα, που λένε στο χωριό μου. Ας κάνουμε μια παύση. Ας σκεφτούμε και λίγο. Ας μην κάνουμε. Ας είμαστε. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ήσασταν; Πώς είναι το να είσαι;
Οπότε, έτσι απλά, ήμουν. Είχα όλο τον χρόνο -που άλλες φορές αναζητώ απεγνωσμένα- να μην κάνω τίποτα. Σκεφτόμουν πολύ και θυμήθηκα ένα κείμενο του Haidegger που είχα διαβάσει στο πανεπιστήμιο υπό απειλή εξετάσεων. Ο φιλόσοφος αναφέρει ένα τετράπτυχο για την τέχνη του κατοικείν. Πιστεύει ότι "κατοικούμε" σημαίνει 1) ζούμε σαν θνητοί 2) πάνω στην γη 3) κάτω από τους θεούς και 4) σε αρμονία ο ένας με τον άλλον. Πως μπορεί αυτό το τετράπτυχο να μεταφραστεί πρακτικά στις μέρες μας; Ιδού η άποψή μου:
Ζούμε σαν θνητοί σημαίνει ότι δεν βάζουμε τις απειλές προς το είδος μας στο κάτω μέρος της ατζέντας: πανδημίες, οικολογικές απειλές και πυρηνικά πρέπει να έρθουν στο προσκήνιο των παγκόσμιων οργανισμών και να γίνουν προτεραιότητα των κρατών. Όχι μόνο διότι αξίζει να προστατεύσουμε το είδος μας αλλά επειδή εκεί βρίσκεται το μέλλον μας: οι οικονομικές ευκαιρίες και η περαιτέρω ανάπτυξή μας θα βγει από αυτούς τους τομείς.
Ζούμε κάτω από τους θεούς.
Δαμάζουμε την τεχνολογία (τις σύγχρονες θεότητες) βάζοντας κάποια όρια στην χρήση της, ειδικά στην ΑΙ και ΕΙ.
Ζούμε πάνω στην γη.
Οι φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας θα συντηρήσουν τον πλανήτη φιλικό προς τον άνθρωπο (το γνωστό σε όλους "φιλικό προς το περιβάλλον" δεν ισχύει διότι ο πλανήτης θα υπάρχει μετά τους ανθρώπους, οι άνθρωποι δεν θα υπάρχουν).
Ζούμε όλοι αρμονικά.
Ο Yuval Noah Harari αναφέρεται στην απειλή να διαμορφωθούν δυο κατηγορίες ανθρώπων: οι χρήσιμοι (οι κατέχοντες την τεχνολογία) και οι άχρηστοι (που δεν την κατέχουν και παύουν να συνεισφέρουν στην οικονομία). Η αρμονική συνύπαρξη είναι ένας ιδεατός στίχος αλλά κάθε βήμα προς την κατεύθυνση αυτή θα φέρει θετικά αποτελέσματα. Όσον αφορά την βιομηχανία της μόδας, ακούγεται η ιδέα μεταφοράς της παραγωγής πιο κοντά στις βάσεις των εταιρειών. Μια τέτοια ενέργεια για να είναι θεμιτή θα πρέπει να εξασφαλίσει την βιωσιμότητα των εκατομμυρίων άνεργων που θα αφήσει στις αναπτυσσόμενες αγορές. Η αρμονική μας συνύπαρξη προϋποθέτει κάτι πολύ βαθύ: την συμφωνία μεταξύ κρατών ότι πρέπει κάποια στιγμή να συζητηθεί σοβαρά η ιδέα του Ελάχιστου Παγκοσμίου Εισοδήματος.
Η παύση μας ας είναι μια πηγή έμπνευσης για το αύριο. Μεταξύ smoothie και ψήσιμο ψωμιού, ας έχουμε σκεφτεί τις αξίες μας. Ποια είναι αυτά τα βασικά που θα υπερασπιστούμε και τι θα πρέπει να αφήσουμε πίσω. Τι έχουμε να προσφέρουμε. Ο καθένας μας για το σύνολο. Δεν θα είναι σπουδαία πράγματα. Το λίγο όμως δεν είναι τίποτα. Επιλέξτε τι θα είναι αυτό το λίγο, το μικρό, και αφιερώστε πέντε λεπτά την εβδομάδα. Είναι υπεραρκετά.
*Οικονομική θεωρία του πολυαγαπημένου μου Nassim Nikolas Taleb (οικονομολόγου καθηγητή και επιχειρηματία) ο οποίος έγραψε ένα βιβλίο σχεδόν τετρακοσίων σελίδων που διάβασα, μήνα Αύγουστο, στα Κουφονήσια υπό τον ήχον των ρακετών στην παράλια. Ο Νίκολας ισχυρίζεται το ακόλουθο: ένα απίθανο γεγονός που κανείς δεν φαντάζεται ότι υπάρχει (εξ’ ου η ονομασία μαύρος κύκνος) λαμβάνει χώρα και ανατρέπει την κοινωνία και την οικονομία, είτε προς το καλύτερο, είτε προς το χειρότερο, π.χ. το διαδίκτυο, η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου. Μετά το γεγονός, συνήθως υπάρχει μια εξήγηση/ ανάλυση που το ορίζει ως εξαιρετικό οπότε δεν κατανοείται ο λόγος που θα οδηγούσε σε μελλοντική αποτροπή του.
Ανακαλύψτε τις συλλογές της Κατερίνας Ψωμά στο katerinapsoma.com
