Στο χώρο των κλασικών σπουδών και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το όνομα της Emily Wilson αποτελεί σημείο αναφοράς. Η Βρετανίδα ακαδημαϊκός και καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια κατάφερε το 2017 κάτι που δεν είχε γίνει ποτέ ξανά στην ιστορία: έγινε η πρώτη γυναίκα που δημοσίευσε αγγλική μετάφραση της "Οδύσσειας", καταρρίπτοντας μια ανδροκρατούμενη παράδοση αιώνων.
Διαβάστε Επίσης
Η μετάφρασή της, γραμμένη σε σύγχρονο, ρυθμικό ιαμβικό πεντάμετρο και απαλλαγμένη από βικτοριανούς αναχρονισμούς, εκτόξευσε τη φήμη της παγκοσμίως. Σήμερα, έχοντας μεταφράσει και την "Ιλιάδα" (2023), η Wilson θεωρείται μία από τις πιο επιδραστικές φωνές στην απόδοση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στο ευρύ κοινό.
Ένα δεύτερο "ταξίδι" στο ομηρικό έπος
Παρά την τεράστια επιτυχία του έργου της, η Wilson αποδεικνύει πως η σχέση της με τον Όμηρο είναι μια διαρκής αναζήτηση. Η ίδια βρίσκεται ήδη στα μισά μιας δεύτερης, ακόμα πιο εκτενούς μετάφρασης της "Οδύσσειας", επιδιώκοντας να αγγίξει την απόλυτη ποιητική ισορροπία.
Διαβάστε Επίσης
"Η μετάφραση σε γενικές γραμμές είναι μια αδύνατη αποστολή. Καμία μετάφραση δεν μπορεί να είναι ακριβώς ίδια με το πρωτότυπο σε κάθε πτυχή", εξηγεί η Wilson. "Ένας μεταφραστής πρέπει να την προσεγγίζει τόσο με τεράστιο θάρρος όσο και με μεγάλη ταπεινότητα. Στόχος μου είναι να μεταφέρω την εμπειρία του πρωτοτύπου, αναδεικνύοντας τις πολλαπλές φωνές και οπτικές που κάνουν το ποίημα αιώνια ζωντανό".
Αν και αρχικά η Wilson είχε δηλώσει στο Harper's Bazaar ενθουσιασμένη για την πολιτισμική προβολή που θα έδινε στον Όμηρο μια χολιγουντιανή υπερπαραγωγή, η τελική της κριτική στο ήταν καταπελτική για το δημιούργημα του Nolan.
Διαβάστε Επίσης
Γιατί τα έβαλε με τον Christopher Nolan;
Ως μια ακαδημαϊκός που προστατεύει με πάθος το πνεύμα του Ομήρου, η Emily Wilson δεν δίστασε να ασκήσει δριμεία κριτική στη νέα κινηματογραφική μεταφορά της "Οδύσσειας" από τον Christopher Nolan. Παρά την εμπορική επιτυχία της ταινίας στο παγκόσμιο box office, η Wilson δημοσίευσε μια καταπελτική κριτική στο London Review of Books, αποδομώντας το χολιγουντιανό εγχείρημα.
Η καθηγήτρια υποστήριξε ότι ο Nolan αφαίρεσε το ψυχολογικό και συναισθηματικό βάθος του έπους, υποβαθμίζοντας παράλληλα τους γυναικείους χαρακτήρες (όπως την Πηνελόπη και την Κίρκη) για να εστιάσει μόνο στις ενοχές του Οδυσσέα:
"Η "Οδύσσεια" του Nolan στερείται πολλών από τα στοιχεία που κάνουν το ποίημα σπουδαίο", έγραψε χαρακτηριστικά. "Δεν έχει τίποτα πειστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη, την ιστορία ή τον πόλεμο. Η αφηγηματική της δομή είναι ένα απλό τέχνασμα και η γραφή είναι άθλια. Δεν υπάρχουν ερωτικές σκηνές, και όλα τα φαγητά φαίνονται απαίσια".
Η αφοσιωμένη θεματοφύλακας των κλασικών γραμμάτων
Η στάση της Wilson απέναντι στην ταινία αποτυπώνει απόλυτα την προσωπικότητά της: πρόκειται για μια επιστήμονα που επιζητεί τον εκσυγχρονισμό και τη λαϊκευμένη πρόσβαση στα αρχαία κείμενα, χωρίς όμως να συμβιβάζεται με την επιπολαιότητα ή την επιφανειακή παραμόρφωσή τους.
"Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ μετάφρασης και διασκευής, εξηγεί: η διασκευή του Κρίστοφερ Νόλαν αναδιαμορφώνει το πρωτότυπο ποίημα με ένα πολιτικό μήνυμα γύρω από την εξαπάτηση και την ενοχή. "Μια διασκευή πρέπει να έχει κάτι να πει", αναφέρει. Η Οδύσσεια του Νόλαν αφηγείται μια ιστορία για το πώς ο Οδυσσέας κατακλύζεται από ενοχές, και για το πώς ο Δούρειος Ίππος ξεκίνησε ένα φαινόμενο ντόμινο που οδήγησε στο τέλος του πολιτισμού. Η ίδια σημειώνει ότι άλλες διασκευές, όπως η Κίρκη της Μάντλιν Μίλερ ή η Πηνελοπιάδα της Μάργκαρετ Άτγουντ, μετατοπίζουν την οπτική γωνία της ιστορίας εξ ολοκλήρου στις γυναίκες. Η προσωπική της αγαπημένη είναι μια εξαιρετικά ελεύθερη διασκευή: το θεατρικό έργο Ελένη του Ευριπίδη, όπου η βασίλισσα δεν πήγε ποτέ στην Τροία κατά τη διάρκεια του πολέμου".
Για την Emily Wilson, ο Όμηρος δεν είναι απλώς μια ιστορία δράσης, αλλά ένα πολυφωνικό σύμπαν. Και όπως δηλώνει η ίδια για το αν εξαντλείται το υλικό: "Δεν θα ξεκινούσα να μεταφράζω την Οδύσσεια από την αρχή για δεύτερη φορά, αν δεν πίστευα ότι ολόκληρο αυτό το έργο είναι απλά εκπληκτικό".
