"Είμαστε τα παράξενα κορίτσια" | Γιατί το "The Craft" συνεχίζει να είναι η πιο επιδραστική ταινία για τη γυναικεία δύναμη 30 χρόνια μετά

Παρακολούθησα για πρώτη φορά το "The Craft", την cult κλασική ταινία τρόμου για τέσσερις εφηβικές περιθωριακές κοπέλες που σχηματίζουν μια σύναξη μαγισσών, στο δωμάτιο μιας φίλης στη φοιτητική εστία, πίνοντας το χειρότερης ποιότητας φτηνό κόκκινο κρασί που θα άγγιζαν μόνο ανήλικοι φοιτητές. Η ταινία είχε κάνει πρεμιέρα το 1996, όταν ήμουν πέντε ετών, αλλά μέχρι το πανεπιστήμιο είχα αποκτήσει αρκετές ανασφάλειες και είχα ζήσει αρκετά ως γυναίκα σε αυτόν τον κόσμο ώστε να την εκτιμήσω. Τέσσερις νεαρές γυναίκες στο περιθώριο που βρίσκουν τη φιλία και τη δύναμη να κάνουν όσους τις βασανίζουν να το μετανιώσουν. Κατανόησα άμεσα την απήχηση που είχε.

Το "The Craft" παραμένει σημείο αναφοράς επειδή κάνει το να είσαι ένα λεγόμενο "παράξενο κορίτσι" να φαίνεται μια εξαιρετική εμπειρία. Η ατάκα της ταινίας "Είμαστε τα παράξενα κορίτσια, κύριε" έχει βρει τόσο μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό που ορισμένοι την έχουν κάνει τατουάζ στο σώμα τους. Για το queer κοινό, η φιλία των κοριτσιών προσέφερε ένα όραμα να είσαι διαφορετικός χωρίς να είσαι μόνος. Στις δεκαετίες που πέρασαν από την κυκλοφορία της, ο σκηνοθέτης και συν-σεναριογράφος Andrew Fleming έχει ακούσει πολλούς ανθρώπους να δηλώνουν ότι η ταινία τους βοήθησε να κάνουν coming out.

"Βλέπαμε πολλές ταινίες εκείνη την εποχή για αγόρια που ήταν μαζί και έκαναν τέτοια πράγματα, αλλά όχι τόσες πολλές για γυναίκες", λέει η Ισπανίδα ηθοποιός Assumpta Serna, που υποδύεται τη Lirio, την αγαθή μάγισσα και μέντορα των κοριτσιών. "Πιστεύω λοιπόν ότι η ιδέα ότι τέσσερα κορίτσια μπορούσαν στην πραγματικότητα να προστατεύσουν το ένα το άλλο ήταν ενδιαφέρουσα. Ήταν κάτι που συνδέθηκε με νέους ανθρώπους που ήταν λίγο περίεργοι ή διαφορετικοί. Τους επαναστάτες."

Παρόλο που το Hollywood έχει αλλάξει (σε κάποιο βαθμό), η εμμονή με το "The Craft" παραμένει ανεξίτηλη. Το 2020, η ταινία "The Craft: Legacy" εισήγαγε μια νέα τετράδα εφηβικών μαγισσών, ενώ η φετινή μαύρη κωμωδία τρόμου "Forbidden Fruits" αντλεί έμπνευση από το πρωτότυπο για να συγκροτήσει μια σύναξη από υπαλλήλους εμπορικού κέντρου. Η συγγραφέας Mona Awad αναφέρει την ταινία ως επιρροή για το "Bunny", το μυθιστόρημά της για μια σκοτεινή κλίκα μεταπτυχιακών φοιτητών, ενώ το λογοτεχνικό ντεμπούτο της Mollyhall Seeley, "We Hexed the Moon", γύρω από τέσσερις φίλες των οποίων το τελετουργικό ξεφεύγει από τον έλεγχο, προωθείται στην αγορά ως η συνάντηση του "Bunny" με το "The Craft".

Ακόμη και η εταιρεία Bratz μόλις κυκλοφόρησε την αρχική τετράδα των μαγισσών σε μικρογραφία, με τις στολές του καθολικού σχολείου και όλα τα σχετικά αξεσουάρ. "Εξαντλήθηκαν σχεδόν αμέσως", λέει η Rachel True, που υποδύθηκε τη Rochelle, μία από τις τέσσερις νεαρές μάγισσες. "Εμείς δεν πήραμε καν μια κούκλα από αυτό!"

Για την 30ή επέτειο της ταινίας, μίλησα με την True και τη Serna, μαζί με τον σκηνοθέτη και συν-σεναριογράφο Andrew Fleming και τον παραγωγό Douglas Wick, για το πώς ζωντάνεψαν αυτή τη φαντασίωση και γιατί τόσοι πολλοί από εμάς δεν την έχουμε ξεπεράσει ακόμα. Το "The Craft" παρακολουθεί τη Sarah (Robin Tunney), μια μαθήτρια λυκείου που έχει επιβιώσει από μια απόπειρα αυτοκτονίας και αναζητά μια νέα αρχή σε ένα καθολικό σχολείο του Los Angeles. Αντίθετα, γίνεται το αντικείμενο μιας ταπεινωτικής σεξουαλικής φήμης όταν ο Chris (Skeet Ulrich), ένα αγόρι που αρχικά της αρέσει, ισχυρίζεται ότι κοιμήθηκαν μαζί αφού εκείνη απορρίπτει τις ανάρμοστες προτάσεις του. Η Nancy (Fairuza Balk), η Bonnie (Neve Campbell) και η Rochelle (Rachel True), τρεις περιθωριοποιημένες κοπέλες που ήδη ασχολούνται με τη μαγεία, αναγνωρίζουν τα υπερφυσικά χαρίσματα της Sarah και την στρατολογούν ως το τέταρτο μέλος που απαιτείται για να ολοκληρωθεί ο κύκλος τους.

Η κάθε μία έχει τους δικούς της λόγους για να πειραματίζεται με τη μαγεία. Η Nancy ζει με έναν κακοποιητικό πατριό, η Bonnie κρατά το σώμα της καλυμμένο για να κρύψει τις σοβαρές ουλές από εγκαύματα στην πλάτη της, και η Rochelle αντιμετωπίζει μια συμμαθήτριά της που αποτραβιέται από το άγγιγμα της και κάνει ρατσιστικά σχόλια για τα μαλλιά της. Μαζί, οι διστακτικές τους απόπειρες στη μαγεία τις προσφέρουν ένα μέρος όπου ανήκουν και έναν τρόπο να αμυνθούν.

Τριάντα χρόνια μετά, η φαντασίωση παραμένει ακαταμάχητη και η οργή απόλυτα γνώριμη. Τι θα γινόταν αν μπορούσατε να κάνετε το αγόρι που σας ταπείνωσε να σας ερωτευτεί παράφορα; Να κάνετε τη ρατσίστρια συμμαθήτρια που περιγέλασε τις φυσικές σας μπούκλες να χάσει τα ξανθά της μαλλιά; Να αλλάξετε το σώμα που σας έμαθαν να κρύβετε; Για όλα τα επικλήσεις και τα ξόρκια του, το "The Craft" κατάλαβε από την πρώτη στιγμή ότι το να είσαι στην εφηβεία ως γυναίκα περιλαμβάνει ήδη αρκετούς τρόμους. "Ποτέ δεν θεωρήσαμε ότι η μαγεία ήταν ο τρόμος", λέει ο σκηνοθέτης και συν-σεναριογράφος Andrew Fleming για την ταινία. "Σχεδόν κάθε γυναίκα που γνωρίζω έχει αντιμετωπίσει κάποια μορφή ανδρικής επιθετικότητας ή σεξουαλικής παρενόχλησης", λέει η True. Τα ξόρκια μπορεί να απαιτούν φαντασία, οι λόγοι όμως που τα επιθυμείτε δεν τη χρειάζονται καθόλου.

Ο παραγωγός Douglas Wick ανέπτυξε το project με τον σεναριογράφο του "Flatliners", Peter Filardi, πριν ενταχθεί ο Fleming για να ξαναγράψει το σενάριο και να σκηνοθετήσει. Παρόλο που η ομάδα παραγωγής καθοδηγούνταν από άνδρες ("πίσω στη δεκαετία του '90, σχεδόν τα πάντα γράφονταν από άνδρες", λέει ειρωνικά η True), μετέφεραν τις δικές τους εμπειρίες περιθωριοποίησης στις ιστορίες των κοριτσιών. Ο Wick μεγάλωσε βλέποντας τους κινδύνους της εφηβείας μέσα από τις τρεις αδελφές του. Ο Fleming, ο οποίος είναι gay, υπέστη ανελέητο bullying και απομόνωση σε ένα απαιτητικό θρησκευτικό σχολείο αρρένων. "Υποθέτω ότι διοχέτευσα τη δική μου εφηβική αποξένωση", λέει ο Fleming. Η δική του εκδοχή του σεναρίου βασίστηκε σε γνωριμίες από το πανεπιστήμιο, συμπεριλαμβανομένης μιας γυναίκας της οποίας οι ουλές από εγκαύματα παρέμεναν κρυμμένες κάτω από ταρούχα της και μιας άλλης που βρήκε στο δωμάτιό της αφού είχε κόψει τους φλέβες της.

Ο Wick ήθελε να αιχμαλωτίσει τη μεταμόρφωση που προσέφερε η φιλία. "Είμαι απομονωμένος, είμαι μόνος, δεν με καταλαβαίνουν, και τώρα που νιώθω την κοινότητα, η κοινότητα φαντάζει ισχυρή", λέει. "Αυτό ήταν που προσπαθούσαμε να εκφράσουμε."

Αυτή η κατανόηση είχε τα όριά της. Η Rochelle είχε αρχικά γραφτεί ως λευκή, με μια ιστορία γύρω από διατροφικές διαταραχές που αντικαταστάθηκε από μια ιστορία για τον ρατσισμό αφού επιλέχθηκε η True για τον ρόλο. Η ίδια ευχόταν να είχαν παραμείνει και τα δύο. "Γιατί δεν μπορούσα να είμαι βουλιμική και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζω τον ρατσισμό;" αναρωτιέται. "Δεν βλέπω το γεγονός ότι είμαι μαύρη ως πρόβλημα, όλοι οι άλλοι είχαν θέμα με αυτό."

Παρόλο που παραμένει ικανοποιημένη που η ταινία ασχολήθηκε με τον ρατσισμό, η προώθησή της την υπέβαλε σε αποκλεισμούς. Θυμάται τον φωτογράφο Greg Gorman να παρατηρεί ότι την τοποθετούσαν συνεχώς στο πίσω μέρος κατά τη διάρκεια της φωτογράφισης για την αφίσα, ενώ αναφέρει ότι αρχικά την είχαν αποκλείσει από την περιοδεία προώθησης μέχρι που η Campbell απαίτησε τη συμπερίληψή της σε ένα μέρος αυτής. "Αυτό πλήγωσε" λέει. Το studio πουλούσε μια ιστορία για περιθωριοποιημένα άτομα που ανακαλύπτουν τη δύναμή τους, ενώ αρνούνταν σε μία από τις τέσσερις πρωταγωνίστριες την προβολή και τις πιθανές επαγγελματικές ευκαιρίες που προσφέρονταν στις υπόλοιπες.

Η πραγματοποίηση της ταινίας απαίτησε τη δική της αντιπαράθεση σχετικά με το ποιες ιστορίες αξίζουν την προσοχή. "Το σκοτάδι δεν αποτελούσε πρόβλημα επειδή οι ταινίες τρόμου ήταν πάντα μια καλή επιχείρηση", λέει ο Wick. Αλλά μια ταινία επικεντρωμένη σε τέσσερις νεαρές γυναίκες ήταν προφανώς μια πιο ανησυχητική πρόταση. Υπάρχει μια ειρωνεία εδώ: μια ταινία για κορίτσια που ανακαλύπτουν τη δύναμή τους έπρεπε να δικαιολογήσει γιατί κάποιος θα ήθελε να τα δει να τη χρησιμοποιούν. Η απάντηση ήρθε αργότερα στα ταμεία, όπου το "The Craft" κατέκτησε την κορυφή του box office στη Βόρεια Αμερική το πρώτο Σαββατοκύριακο προβολής του και τελικά συγκέντρωσε 55,7 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως έναντι προϋπολογισμού 15 εκατομμυρίων.

Για να κερδίσει το studio, ο Fleming βιντεοσκόπησε τις τέσσερις ηθοποιούς με κοστούμια, έναν συνδυασμό σχολικής στολής καθολικού σχολείου και '90s grunge αισθητικής, να περπατούν προς την κάμερα σε αργή κίνηση υπό τους ήχους των Portishead, της σκοτεινής ηλεκτρονικής μπάντας που άκουγε ενώ έγραφε το σενάριο. Ξαφνικά, τα στελέχη το κατάλαβαν. Ο Fleming θυμάται ότι η αντίδραση ήταν ουσιαστικά: "Ω, αυτό είναι λοιπόν η ταινία."

Είχε ζητήσει από την ενδυματολόγο Deborah Everton να φανταστεί νεαρές παγανίστριες που έμοιαζαν με οπαδούς των The Cure ή των Siouxsie and the Banshees. Κοντές φούστες, κολιέ με καρφιά και ογκώδη μποτάκια με κορδόνια μετέτρεψαν τις στολές που προορίζονταν για να τις επιβάλουν σε συμμόρφωση σε εκφράσεις του εαυτού τους. Μαζί, τα ρούχα, το δυναμικό ύφος και το ατμοσφαιρικό soundtrack έκαναν την εφηβική αποξένωση να φαίνεται σαν κάτι στο οποίο θα θέλατε να συμμετάσχετε. "Είχαμε μια σπουδαία ενδυματολόγο στην ταινία, αλλά κυριολεκτικά έτσι ντυνόμασταν στη δεκαετία του '90", λέει η True. "Δεν ξέραμε ότι δημιουργούσαμε μια τάση στη μόδα."

Παρά την προειδοποίηση του μέντορά τους ότι όσα στέλνουν προς τα έξω θα επιστρέψουν σε αυτές τριπλάσια, τα κορίτσια αρχίζουν να ρίχνουν ξόρκια έχοντας πλέον το τέταρτο μέλος στη θέση του. Οι ουλές της Bonnie θεραπεύονται, η κοπέλα που βασάνιζε τη Rochelle χάνει τα μαλλιά της και ο Chris γίνεται εμμονικός με τη Sarah. "Όταν είσαι πραγματικά στο λύκειο, δεν έχεις την τέλεια ατάκα. Σκέφτεσαι την απάντηση αργότερα", λέει η True. "Επομένως, το να μπορείς να ξαναζήσεις αυτές τις στιγμές, αλλά να έχεις την έξυπνη ατάκα ή να επικρατήσεις με ένα ξόρκι ή με τη μαγεία, σου επιτρέπει να εξορκίσεις τους δαίμονες του λυκείου."

Τα ιστορικά κυνήγια μαγισσών τροφοδοτήθηκαν από τον μισογυνισμό που μετέτρεψε τις συνηθισμένες γυναίκες σε αντικείμενα υποψίας και διωγμού. Η έρευνα του Fleming τον βοήθησε να δει πέρα από τις σκοτεινές συνδέσεις που η ιστορία και το Hollywood είχαν προσάψει στην αστρολογία και την άσκηση της μαγείας. "Γνωρίζω ανθρώπους που ασκούν τη μαγεία, παγανιστές, που τη χρησιμοποιούν για να εκδηλώσουν υγεία και ευτυχία", λέει ο ίδιος.

Για να μεταφέρουν αυτή την κατανόηση στην ταινία, οι δημιουργοί επιστράτευσαν την Pat Devin, μια ιέρεια Wicca, για να συμβουλεύσει σχετικά με τα τελετουργικά και να καθοδηγήσει τους ηθοποιούς. Η συμμετοχή της έθεσε επίσης όρια. "Ήταν πολύ σαφής ότι δεν πρέπει να προσπαθήσουμε να επικαλεστούμε πραγματικούς γνωστούς θεούς ή θεές", λέει ο Fleming. Με δική της παρότρυνση, χρησιμοποίησαν μια φανταστική θεότητα, τον Manon, αντί να μετατρέψουν μια μορφή που λατρευόταν από ανθρώπους σε όργανο κινηματογραφικού τρόμου.

Πριν από τα γυρίσματα, η True και η Balk, που ήδη ασκούσε τον παγανισμό, παρευρέθηκαν ξεχωριστά σε μια γιορτή Beltane με τη σύναξη της Devin. Η True θυμάται ένα ζευγάρι δεμένο σε ένα κοντάρι με κορδέλες, μέρος μιας εκπαίδευσης στις σεξουαλικές διαστάσεις της μαγείας που περιλάμβανε και μερικές απροσδόκητες συμβουλές. "Η Pat μου είπε: "Αν θέλεις να προσελκύσεις έναν άνδρα, μπορείς να πάρεις κολπικές εκκρίσεις και να τις τρίψεις στο τιμόνι του"", θυμάται η True. "Δεν το έχω κάνει ποτέ αυτό, για την ιστορία." Οι γηραιές μάγισσες που θυμόταν να βλέπει στην οθόνη ελάχιστα την είχαν προετοιμάσει για αυτή τη σύνδεση μεταξύ μαγείας και επιθυμίας, η οποία απηχούσε την αναδυόμενη επίγνωση των χαρακτήρων για τη δική τους σεξουαλική δύναμη.

Για τη Serna, η προετοιμασία με τη Devin αποκάλυψε μια κοινότητα της οποίας η δεκτικότητα βοήθησε να διαμορφωθεί η προστατευτική παρουσία της Lirio. Επισκεπτόμενη καταστήματα αποκρυφισμού γύρω από το Los Angeles, παρακολουθούσε τους θεραπευτές την ώρα της εργασίας τους, δανειζόμενη τη χειρονομία ραντίσματος σπόρων ενός καταστηματάρχη για την ερμηνεία της. "Το σκέφτηκα επειδή είδα κάποιον να το κάνει", λέει. "Ήταν ευτυχισμένοι. Υπήρχε μια εσωτερική ειρήνη που μπορούσα να δω σε αυτούς τους ανθρώπους. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που έχουν αυτή την ισχυρή πνευματικότητα στη ζωή τους, θέλουν επίσης να προστατεύουν τους άλλους. Πιστεύω ότι είναι μια όμορφη φροντίδα."

Η καθοδήγηση της Devin την ακολούθησε και στο σπίτι. "Με έκανε να αγοράσω μερικά κεριά για το σπίτι μου για να με προστατεύουν", θυμάται η Serna, τοποθετώντας τα, όπως της υποδείχθηκε, σε κάθε γωνία. Η Lirio προσφέρει στη Sarah προστασία χωρίς να απαιτεί υπακοή ως αντάλλαγμα.

Η Nancy, εντωμεταξύ, θέλει κάτι παραπάνω από προστασία. Κατά τη διάρκεια ενός νυχτερινού τελετουργικού στην παραλία κοντά στο Point Dume στο Malibu, ζητά να λάβει την πλήρη δύναμη του Manon, αναζητώντας μια μεταμόρφωση που θα τη θέσει πέρα από τον έλεγχο οποιουδήποτε άλλου. Για τη σκηνή, το συνεργείο είχε στήσει έναν κύκλο από φλόγες τροφοδοτούμενες με αέριο, τοποθετώντας τον μόλις πέρα από την εμβέλεια της παλίρροιας μετά από συμβουλή ενός φύλακα του πάρκου. Καθώς όμως οι ηθοποιοί άρχισαν την επίκλησή τους, ο Fleming θυμάται τον ωκεανό να φουσκώνει μέχρι που ένα τεράστιο κύμα σάρωσε το πλατώ, σβήνοντας τις φλόγες. Στη συνέχεια, διακόπηκε το ρεύμα. "Αυτό αναστάτωσε τους πάντες", λέει.

Η True, η οποία επικαλούνταν το νερό, ήταν λιγότερο αναστατωμένη και περισσότερο εντυπωσιασμένη με τον εαυτό της. "Είμαι ισχυρή!" θυμάται να σκέφτεται, γελώντας καθώς στρέφει τις παλάμες και το πρόσωπό της προς τον ουρανό για να αναπαραστήσει τη στιγμή.

Η ταινία επιμένει τελικά στις συνέπειες αφού τα κορίτσια αρχίζουν να πραγματοποιούν την εκδίκησή τους. Η αυτοπεποίθηση της Bonnie δίνει τη θέση της στην ματαιοδοξία, η Rochelle νιώθει τύψεις για τη δυσφορία της συμμαθήτριάς της και ο Chris γίνεται κτητικός και σεξουαλικά επιθετικός. Η όλο και πιο βίαιη συμπεριφορά της Nancy διασπά την ομάδα, και όταν η Sarah προσπαθεί να αποσυρθεί, οι φίλες που της προσέφεραν προστασία στρέφουν τη γνώση των τρωτών σημείων της εναντίον της. Η Sarah επιζεί, ενώ η Nancy καταλήγει περιορισμένη σε μια ψυχιατρική κλινική. Αυτό είναι το σημείο που δεν φαίνεται σωστό στη σύγχρονη εποχή. Είναι δύσκολο να βλέπεις ένα κορίτσι της οποίας η οργή ξεκίνησε από πραγματική κακοποίηση να καταλήγει καθηλωμένο και απορριφθέν ως τρελό.

Όμως το τέλος δεν είναι ο λόγος που εγώ και αμέτρητοι άλλοι επιστρέφουμε στο "The Craft". Επιστρέφουμε για την εικόνα τεσσάρων κοριτσιών που περπατούν μαζί λες και ο διάδρομος τους ανήκει, για τη συγκίνηση της ανακάλυψης ότι τα πράγματα που τις έκαναν περιθωριακές μπορεί επίσης να τις κάνουν ισχυρές. Δεν χρειάζεται να κερδίσουν τις δημοφιλείς κοπέλες ή να γίνουν η ιδέα κανενός για το τι είναι φυσιολογικό. Παραμένουν παράξενα κορίτσια, απλώς παράξενα κορίτσια που δεν θα θέλατε να τα βάζετε μαζί τους.

Υπάρχει μια σκηνή νωρίτερα στην ταινία όπου τα κορίτσια συγκεντρώνονται γύρω από τη Rochelle σε μία διανυκτέρευση, με τα δάχτυλα χωμένα κάτω από το σώμα της, επαναλαμβάνοντας τη φράση "Ελαφρύ σαν πούπουλο, σκληρό σαν σανίδα". Για όποιον πέρασε τα παιδικά του βράδια στα πατώματα των υπνοδωματίων, γελώντας με το σύνθημα ενώ κρυφά ελπίζει ότι μπορεί να λειτουργήσει, η σκηνή προσφέρει μια απόλαυση. Η Rochelle υψώνεται κάτω από τα δάχτυλα των φίλων της και αιώρηται προς την οροφή. "Πρέπει να το δοκιμάσετε!" τους λέει. Πριν από τις προδοσίες και τις τιμωρίες, υπάρχει ένα κορίτσι που ανακαλύπτει τι μπορεί να κάνει με τις φίλες της δίπλα της, θέλοντας να το ζήσουν και εκείνες.

Ίσως να μην υπάρχει ξόρκι που να μπορεί να σας κάνει πραγματικά να νιώσετε άνετα με τον εαυτό σας. Αλλά αν βρείτε τους κατάλληλους ανθρώπους, δεν χρειάζεστε κανένα ξόρκι.

Harper's Bazaar