Μήπως βιώνουμε το τέλος της εποχικότητας στη μόδα;

Οι σχεδιαστές πλέον έχουν να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή αλλά και τη στροφή προς τη βιωσιμότητα. Άραγε αυτό θα επηρεάσει το παραδοσιακό μοντέλο της βιομηχανίας;

Για πολλές δεκαετίες το παραδοσιακό seasonal ημερολόγιο υπηρετούσε πολύ καλά τη βιομηχανία της μόδας. Οι σχεδιαστές έδειχναν τις Spring/Summer συλλογές τους τον Σεπτέμβριο και μετά παρουσίαζαν τις αντίστοιχες χειμερινές λίγους μήνες αργότερα, τον Φεβρουάριο. Το pre-fall και pre-spring ήταν πάντα τα moneymakers καθώς στην ουσία επιμηκύνουν το buzz των βασικών shows.

Τώρα όμως, στη νέα πραγματικότητα, με την κλιματική αλλαγή να είναι πλέον ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα, πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι αυτό το παραδοσιακό μοντέλο δεν ταιριάζει στο σήμερα και πρέπει να αλλάξει και να αποκτήσει διαφορετικά όρια. Στα πρόσφατα shows είδαμε πολλά unexpected αντικείμενα να γίνονται τάση (μπότες την άνοιξη, ελαφριά παλτό τον χειμώνα) και επίσης είδαμε πολλούς δημιουργούς να βάζουν στην άκρη τις τάσεις και να χρησιμοποιούν στις πασαρέλες τους πιο διαχρονικά κομμάτια, μιας και η επιθυμία των καταναλωτών για ρούχα και αξεσουάρ που θα μπορούν να φορούν για πολύ καιρό έχει αυξηθεί έντονα.

"'Εχουμε παρατηρήσει μια σημαντική αλλαγή στο πώς προσεγγίζουν οι σχεδιαστές πλέον τις σεζόν” λέει η Rebecca Tinker, womenswear buyer των Selfridges. "Οι συλλογές είναι πιο seasonless από ποτέ και τα brands δίνουν μεγαλύτερη σημασία στη διάρκεια ζωής των αντικειμένων που υπογράφουν. Έχουμε δει μια πιο κλασική σιλουέτα να κυριαρχεί στην αγορά. Αυτό έχει να κάνει με τους πελάτες μας οι οποίοι πλέον ψάχνουν κάτι που θα κρατήσουν στη ντουλάπα τους για πολύ παραπάνω από μία σεζόν”.

Στο mytheresa, η fashion buying director Tiffany Hsu έχει παρατηρήσει μια αντίστοιχη κατάσταση. "Είδαμε μπότες την άνοιξη ενώ στα χειμερινά shows υπήρχαν αμάνικα παλτό και καμπαρντίνες, αντί για μάλλινα χοντρά πανωφόρια, και κοντομάνικα πουλόβερ αντί για πιο παραδοσιακά σχέδια”.

Μήπως βιώνουμε το τέλος της εποχικότητας στη μόδα;
Μπότες στη Spring/Summer 2020 πασαρέλα του οίκου Prada. 

Αυτό συμβαίνει εδώ και μερικές σεζόν, όπως παρατηρεί η Libby Page, seniοr fashion market editor του Net-a-Porter και φυσικά συμβαίνει και την τρέχουσα άνοιξη. "Υπάρχει μια πιο seasonless προσέγγιση στη μόδα. Έτσι βλέπουμε κομμάτια όπως οι μπότες, που θα φορούσε κανείς το χειμώνα, να συνδυάζονται με κοντά καλοκαιρινά φορέματα. Οι καμπαρντίνες φοριούνται πάνω από χοντρά πουλόβερ και κάτω από αμάνικα μπουφάν το χειμώνα, ένα ανοιξιάτικο κομμάτι δηλαδή γίνεται κατάλληλο για όλο το χρόνο. Για την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2020 έχουμε πάνω από 50 επιλογές σε ζιβάγκο, καθώς βοηθούν στη μεταβατική περίοδο και λειτουργούν τέλεια για κάθε look”.

H Natalie Kingham, fashion και buying director στο Matches Fashion συμφωνεί: "Πιστεύω πως οι σχεδιαστές γίνονται πιο συνειδητοί καθώς ξέρουν πολύ καλά πως οι καταναλωτές πλέον ψάχνουν περισσότερες πληροφορίες για τις συλλογές τους, από πού προήλθαν, πώς φτιάχτηκαν και επιπλέον θέλουν να επενδύουν σε κομμάτια με μεγάλη διάρκεια ζωής”.

Στο Browns η head of womenswear buying Heather Gramston έχει παρατηρήσει ότι αυτά τα seasonless κομμάτια κυριάρχησαν σε πολλές πασαρέλες, ενώ και η ομάδα της της έχει διαπιστώσει ότι πολλά brands στρέφονται προς ένα διαφορετικό μοντέλο.

"Οι σεζόν δεν είναι πλέον τόσο ξεκάθαρες όσο ήταν στο παρελθόν και βλέπουμε ότι συνεχίζουν να αναμιγνύονται μεταξύ τους. Αυτό έχει να κάνει σε ένα βαθμό με το ότι οι σχεδιαστές έχουν αρχίσει να καταλαβαίνουν το εμπορικό όφελος του να δίνουν στους καταναλωτές την "see now, buy now” επιλογή. Στις πασαρέλες των τελευταίων σεζόν ήταν εμφανές ότι τα transitional στιλ αλλά και το layering ήταν πρωταγωνιστές”.

Victoria Beckham ss2020
Ζιβάγκο με layering στη Spring/Summer 2020 πασαρέλα της Victoria Beckham. 

Η ιδέα "see now, buy now” φυσικά δεν είναι κάτι νέο. Ο Burberry αποκάλυψε αυτό το μοντέλο το 2016 και πολύ σύντομα brands όπως οι Ralph Lauren, Tommy Hilfiger και Tom Ford ακολούθησαν. Παρόλο που έχει να κάνει κυρίως με την ιδέα του να ψωνίζει κανείς απευθείας από την πασαρέλα, η προσέγγιση αυτή πλέον δείχνει περισσότερο να έχει στόχο να μπερδέψει τις γραμμές ανάμεσα στις σεζόν.

"Τα brands έχουν αρχίσει να σκέφτονται πιο έντονα να υιοθετήσουν ένα "see now, buy now” μοντέλο που σημαίνει ότι θα βρίσκουμε όλο και πιο συχνά παλτό, πλεκτά και πιο "βαριά” υφάσματα στις cruise αλλά και στις καλοκαρινές συλλογές” λέει η Page. "Από την άλλη, η χειμερινή συλλογή του Giambattista Valli ήταν γεμάτη με παστέλ χρώματα και φλοράλ λεπτομέρειες που συνήθως προορίζονται για την άνοιξη.”

Giambattista Valli fw2020
Ένα φλοράλ ανοιξιάτικο φόρεμα στην πρόσφατη χειμερινή πασαρέλα του Giambattista Valli. 

Και, ενώ έχουμε δει κάποια απρόσμενα trends, υπάρχει ίσως ένα ακόμα πιο έντονο σημάδι για το ότι το seasonal μοντέλο έχει ξεπεραστεί και δεν είναι άλλο από την απουσία των πολύ εμφανών τάσεων. Για την άνοιξη και το καλοκαίρι οι σχεδιαστές έδειξαν πολύ λευκό, ενώ για το χειμώνα πολύ μαύρο με πολλά από τα μεγάλα ονόματα του χώρο, όπως ο Valentino, ξεκίνησαν τις πασαρέλες τους με ολόμαυρα ή ολόλευκα σύνολα.

"Πιστεύω πως οι σχεδιαστές αυθόρμητα θέλουν να δημιουργούν κομμάτια που κάνουν "θόρυβο” και δεν σχεδιάζουν έχοντας κάποια συγκεκριμένη τάση στο μυαλό τους” λέει η Tinker. "Όμως σε ένα ευρύτερο πλαίσιο έχουν στο μυαλό τους τη μακροζωία μιας αγοράς. Τις πρόσφατες σεζόν είδαμε πως οι καταναλωτές μας κάνουν πιο συνειδητές αγορές και επιλέγουν να επενδύσουν παρά να υποκύψουν σε μια παρόρμηση. Η μοντέρνα γυναίκα αγοράζει με στόχο να δημιουργήσει μια capsule γκαρνταρόμπα και τα brands το γνωρίζουν και τελικά φτιάχνουν κομμάτια που είναι effortless προσθήκη σε ήδη υπάρχουσες επιλογές”.

Valentino fw2020
Ένα απλό μονοχρωματικό σύνολο στη συλλογή του Valentino για τον ερχόμενο χειμώνα. 

"Η σεζόν άνοιξη/καλοκαίρι 2020 ήταν μια από τις πιο φορέσιμες που είδαμε τα τελευταία χρόνια καθώς ήταν γεμάτη με ρούχα που θα κρατήσουν για χρόνια” προσθέτει η Page. "Υπάρχει μια αυξημένη αφύπνιση με αποτέλεσμα οι καταναλωτές γενικά να είναι πιο συνειδητοποιημένοι, γεγονός που σημαίνει ότι, όταν μιλάμε για μόδα, πλέον επικεντρώνονται κυρίως στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα. Λιγότερα, υψηλής ποιότητας κομμάτια που φοριούνται πολύ περισσότερο και με διαφορετικούς τρόπους είναι πλέον τα αγαπημένα του κόσμου. Σαν buyer, η προσέγγισή μου στη μόδα πλέον έχει να κάνει λιγότερο με τη μόδα και περισσότερο με τον τρόπο που θα παραδοθεί, πού θα φτιαχτεί”.

"Ο κόσμος πλέον δεν αγοράζει σχεδιάζοντας τη γκαρνταρόμπα του κάθε σεζόν, παρά σκέφτεται συνολικά. Τουλάχιστον αυτό συμβαίνει με όσους επιλέγουν να αγοράζουν λιγότερο και καλύτερα” λέει η Gramston.

Όμως αν υπάρχει ένα κίνημα που σιγά σιγά απομακρύνεται από την πασαρέλα ή τα trends της κάθε σεζόν, τι σημαίνει αυτό για τη δημιουργική διαδικασία των σχεδιαστών;

"Έχουμε παρατηρήσει πως οι σχεδιαστές απομακρύνονται από τις τάσεις και στρέφονται προς τη δική του αισθητική και προς αυτό που το brand τους αντιπροσωπεύει. Πάρτε για παράδειγμα τους οίκους Gucci και Prada που πρόσφατα έχουν χρησιμοποιήσει την κληρονομιά τους για να δημιουργήσουν κάτι νέο, όπως η σειρά Prada Sport. Και μετά υπάρχουν και σχεδιαστές όπως ο Christopher Kane που εξελίσσονται κάθε σεζόν παρουσιάζοντας συλλογές που μοιάζουν να αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία” εξηγεί η Gramston.

Cristopher Kane fw 2020
Christopher Kane Fall/Winter 2020

H Page συμφωνεί θέτοντας επίσης το επιχείρημα ότι τώρα υπάρχει ένας νέος τρόπος να είναι κανείς δημιουργικός. Πρέπει να σχεδιάζει έχοντας στο μυαλό του την μακροζωία των ρούχων και αξεσουάρ αλλά ταυτόχρονα να δημιουργεί το buzz που απαιτείται για κάθε νέα συλλογή. "O Daniel Lee της Bottega Veneta είναι ένα καλό παράδειγμα σχεδιαστή που χρησιμοποιεί τους κώδικές και την κληρονομιά του οίκου, δημιουργεί μοναδικά αντικείμενα τα οποία είναι ταυτόχρονα διαχρονικά. Ξεπερνάει τα όρια ενώ παράλληλα καταφέρνει να δημιουργεί μια γκαρνταρόμπα με looks και αξεσουάρ που μπορούν να φορεθούν με πολλούς τρόπους κάθε σεζόν.” Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αυτή η νέα πραγματικότητα επιτρέπει στους σχεδιαστές να είναι πιο δημιουργικοί και να δημιουργούν πιο αυθεντικές συλλογές.

Bottega Veneta fw2020
Bottega Veneta Fall/Winter 2020

"Η βιωσιμότητα μας έχει επιτρέψει να σχεδιάζουμε έτσι όπως θα θέλαμε” λέει η Amy Smilovic, δημιουργός του brand Tibi. "Παλιότερα είχαμε την ομάδα του merchandising και τα καταστήματα που απαιτούσαν να φτιάχνουμε εκατοντάδες looks, τόσο συχνά ώστε να μπορούν να επιλέξουν αυτά που θέλουν. Τώρα δεν υπάρχει πλέον αυτό το θέμα. Είναι κατανοητό από όλους ότι αυτός είναι ο έξυπνος τρόπος να δουλεύεις. Και αν θέλεις να είσαι πιο "σφιχτός” στις συλλογές σου, όταν τα κομμάτια μπορούν να φορεθούν σε διαφορετικές ηπείρους και διαφορετικές εποχές, είναι σχεδόν μονόδρομος. Πάντα πουλούσα από την Αυστραλία μέχρι την Αμερική οπότε ανέκαθεν είχα έντονο ενδιαφέρον για το seasonless”.

Οπότε, με κάθε τρόπο, οι σχεδιαστές κατευθύνονται προς μια κατάσταση που δεν θα έχει καθόλου σεζόν, μιας και οι καταναλωτές πλέον αυτό ζητούν. Φυσικά θα υπάρχει πάντα εξαιρέσεις (δεν ξεχνάμε ας πούμε ότι στις πρόσφατες πασαρέλες τα opera gloves ήταν παντού). Και σε έναν βαθμό, αυτό οφείλεται και στην κλιματική αλλαγή και στη βιωσιμότητα, αλλά μήπως παίζει ρόλο και το γεγονός ότι πλέον μιλάμε για "παγκόσμιους πελάτες”; Αυτό πιστεύει η Tinker. "Αναγνωρίζουμε ότι πλέον όλα είναι προσβάσιμα σε όλους έτσι η εποχικότητα δεν είναι πια προτεραιότητα. Σαν βιομηχανία με πελάτες από όλο τον πλανήτη, καταλαβαίνουμε ότι η εποχές στην Ευρώπη δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τον υπόλοιπο κόσμο και έτσι επιλέγουμε έχοντας αυτό στο μυαλό μας”.

Η Gramston συμφωνεί και συμπληρώνει ότι το online shopping έχει βοηθήσει τους καταναλωτές να αποκτούν ό,τι θέλουν οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου, όπου και αν είναι. Αυτό έχει κάνει τους σχεδιαστές να λειτουργούν αναλόγως. "Τα brands έχουν international shipping και έτσι οι καταναλωτές μπορούν να πάρουν ό,τι θέλουν, μαγιό το χειμώνα, μπουφάν το καλοκαίρι, άρα η εποχικότητα είναι πλέον ρευστή.”

Givenchy Fw2020
Givenchy Fall/Winter 2020

Αυτό που είναι σαφές είναι πως, για πολλούς λόγους, οι σχεδιαστές έχουν αρχίσει να προσθέτουν διαχρονικά κομμάτια στην πασαρέλα, κάτι που δεν συνέβαινε παλιότερα. Οι καταναλωτές θέλουν μια γκαρνταρόμπα που λειτουργεί όλο το χρόνο και όλο και λιγότερο αγοράζουν πράγματα για μία σεζόν. Και με πολλούς τρόπους αυτό γεννάει μια ευκαιρία για τους σχεδιαστές οι οποίοι πλέον θα είναι ελεύθεροι να δημιουργούν με λιγότερους περιορισμούς.

Φαίνεται πως θα δούμε ακόμα πιο έντονα τη στροφή προς τη seasonless μόδα, αλλά άραγε αυτό θα επηρεάσει και τα shows; Αυτό από μόνο του είναι ένα άλλο θέμα, που θέλει περαιτέρω ανάλυση, αν όντως γίνει πραγματικότητα.