Το Greek Fashion History διηγείται την ιστορία της ελληνικής μόδας

Η Αφροδίτη Ζευγώλη και η Κατερίνα Βλαχάκη, οι δυο γυναίκες πίσω από το εξαιρετικά ενδιαφέρον εγχείρημα GFH, μιλούν στο harpersbazaar.gr.

Εσείς πόσα γνωρίζετε για την ελληνική μόδα; Η ερώτηση ακούγεται αρκετά δελεαστική, αλλά η απάντηση δεν είναι τόσο εύκολη όσο μπορεί να φαντάζει. Η ιστορία της ελληνικής μόδας κρύβει αφανείς ήρωες, άγνωστες ιστορίες και γεγονότα, που διαμόρφωσαν την ελληνική βιομηχανία μόδας και τον τρόπο που ντυνόμαστε ως Ελληνίδες, κι άφησαν το στίγμα τους στο εσωτερικό, όπως και στο εξωτερικό.

Μοδίστρες, πιλοποιοί, σχεδιαστές, ενδυματολόγοι, επιχειρηματίες στον χώρο της ένδυσης και υπόδησης, μοντέλα, φωτογράφοι, περιοδικά μόδας, διαφημίσεις, εμβληματικά καταστήματα, βιοτεχνίες, εκθέσεις, κοστούμια κ.ά, όλοι κι όλα βρίσκονται συγκεντρωμένα σ’ έναν λογαρισμό στα social media που αναλαμβάνει να διηγηθεί με επιστημονική συνέπεια και ειλικρινή αγάπη την ιστορία της ελληνικής μόδας. Το Greek Fashion History είναι το εγχείρημα που ξεκίνησαν δυο νεαρές γυναίκες, φίλες και συνεργάτιδες, η Αφροδίτη Ζευγώλη και η Κατερίνα Βλαχάκη, και το οποίο φιλοδοξεί να γίνει όχι μόνο ένας τόπος συγκέντρωσης πολύτιμων πληροφοριών – που πιθανά να μη μπορείτε να εντοπίσετε εύκολα αλλού, αλλά και ένας τόπος συνάντησης και διαλόγου ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν πραγματικό ενδιαφέρον για τη μόδα, κι όχι μόνο.

Η Αφροδίτη Ζευγώλη και η Κατερίνα Βλαχάκη μίλησαν στο harpersbazaar.gr για το εγχείρημα τους που ξεκίνησαν στη διάρκεια της καραντίνας και φιλοδοξούν να να αποτελέσει "ένα συναρπαστικό ταξίδι" τόσο για τις ίδιες όσο και για τους αναγνώστες.

Το Greek Fashion History διηγείται την ιστορία της ελληνικής μόδας Apostolos Mantzouranis/ Instagram: apostolosm
Η Αφροδίτη Ζευγώλη και η Κατερίνα Βλαχάκη 

Γνωρίστε το GFH

To Greek Fashion History διαθέτει δυο σελίδες στα social media, μία στο Facebook (θα τη βρείτε εδώ) και μία στο Instagram (θα τη βρείτε εδώ) και φιλοξενεί σ' αυτές δημοσιεύσεις- κείμενα και φωτογραφίες- που φωτίζουν "στιγμιότυπα της ιστορίας της ελληνικής μόδας ως τέχνη, επάγγελμα αλλά και αστικό κοινωνικό φαινόμενο", όπως λένε η Κατερίνα και η Αφροδίτη. " Υπάρχουν κείμενα για διάσημους και αφανείς σχεδιαστές και οίκους μόδας, για φωτογράφους και μοντέλα ελληνικής καταγωγής, που διέπρεψαν στην Ελλάδα και το εξωτερικό, για σχεδιαστές κοσμημάτων, για ιστορικές μοδίστρες, για ιστορικά ελληνικά καταστήματα ένδυσης και υπόδησης, για τα εργατικά δικαιώματα των εργαζόμενων στην ελληνική μόδα, για σχολές σχεδίου μόδας και μοντέλων, για εκθέσεις μόδας, για καλλιτεχνικά και κοινωνικά κινήματα που επηρέασαν την ελληνική μόδα, κ.ά.". 

"Το feed μας "άτακτο", άλλοτε ασπρόμαυρο κι άλλοτε πολύχρωμο, ορίζεται από το ένστικτό μας να γράφουμε για ιστορίες μόδας που μας αγγίζουν, συνδυάζοντας όπου μπορούμε το σχεδιαστικό αποτύπωμα του δημιουργού με την προσωπική του ιστορία, τη συγκινητική ευρηματικότητα των απλών ανθρώπων για ομορφιά στις αντίξοες συνθήκες, τη μόδα όπως την γνωρίσαμε παιδιά από αγαπημένους μας ανθρώπους που ενέπνευσαν την αγάπη μας γι’ αυτήν", εξηγούν η Αφροδίτη και η Κατερίνα για το πώς επεξεργάζονται τις αναρτήσεις τους και πώς αντιλαμβάνονται το ενδιαφέρον εγχείρημά τους.

Ρούλα Στάθη Courtesy of GFH
Δημιουργίες της Ρούλας Στάθη
 
James Galanos Courtesy of GFH
O σχεδιαστής James Galanos

Η δυο γυναίκες του GFH είναι φίλες από παιδιά, με παρόμοιες ακαδημαϊκές σπουδές στον πολιτισμό (η Αφροδίτη είναι αρχαιολόγος, αρχειονόμος και υποψήφια διδάκτωρ Μουσειολογίας και η Κατερίνα αρχιτέκτων και διδάκτωρ Μουσειολογίας) και κοινή αγάπη για τη μόδα. Όπως εξηγούν, η ιδέα του GFH είχε ρίζες στην επαγγελματική εμπειρία της Αφροδίτης στην έρευνα, διατήρηση και αξιοποίηση της ιστορίας της μόδας στο αρχείο του oίκου Chanel στο Παρίσι, όσο και στην οικογενειακή μνήμη, τη συλλογή ρούχων Ελλήνων σχεδιαστών, αρχείου φωτογραφιών κι άλλων τεκμηρίων, που διαθέτει η Κατερίνα. "Ο πρωτόγνωρος εγκλεισμός του πρώτου lockdown, μας ώθησε να κάνουμε την ιδέα πραγματικότητα και να δημιουργήσουμε το λογαριασμό του Greek Fashion History. Αν και αφιερώνουμε στο GFH περιορισμένο χρόνο λόγω των επαγγελματικών και ακαδημαϊκών υποχρεώσεων μας, το προσεγγίζουμε με σοβαρότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και αυτό σημαίνει αρκετές ώρες ερευνητικής δουλειάς", θα προσθέσουν και θα εξηγήσουν ότι αναζητούν το υλικό τους κάθε φορά από την επικαιρότητα της ελληνικής μόδας, το προσωπικό τους αρχείο εκδόσεων μόδας, ενδυμάτων ή τεκμηρίων και πλήθος πηγών (διεθνείς εκδόσεις μόδας, ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις, ψηφιακά αρχεία μεγάλων οργανισμών και ελληνικών οργανισμών). "Επιδιώκουμε επίσης να καταγράφουμε την προσωπική ιστορία Ελλήνων από το χώρο της μόδας που θέλουν να την μοιραστούν", θα αναφέρουν.

Προσωπική συλλογή GFH Apostolos Mantzouranis/ Instagram: apostolosm
Αντικείμενα από το προσωπικό αρχείο των γυναικών

Πρόσωπα & ιστορίες που ξεχωρίζουν

Στην ερώτηση για τα γεγονότα που κρίνουν ότι σημάδεψαν την ιστορία της ελληνικής μόδας, η Αφροδίτη και η Κατερίνα θα αναφερθούν στις οικονομικο-κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες της Ελλάδας και τα συνεπακόλουθα φαινόμενα της εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης, της ελληνικής προσφυγιάς, της μείωσης του αγροτικού πληθυσμού, της έντονης αστικοποίησης και της διεύρυνσης της αστικής τάξης μαζί με την ανάπτυξη του ελληνικού κινηματογράφου και του περιοδικού τύπου.  "Δυο σημαντικές στιγμές της ελληνικής δημιουργικότητας και σχεδιαστικής δύναμης που ξεχωρίζουμε είναι: α. πρώτα, την Ελληνίδα διάσημη ή άγνωστη μοδίστρα, που μελετούσε τις διεθνείς τάσεις της μόδας από τα περιοδικά και εκτελούσε με μεράκι, πολλές φορές αυτοσχεδιάζοντας, κάνοντας κάτι σαν το σημερινό styling, β. και φυσικά, τον Γιάννη Τσεκλένη, μια σπάνια, πολυσχιδής και μεταρρυθμιστική προσωπικότητα που έβαλε τις βάσεις για το MADE IN GREECE προϊόν και απέδειξε ότι πέραν του αρχαιοελληνικού υπάρχουν κι άλλα στοιχεία της εθνικής μας κληρονομιάς που μπορούν να εκφραστούν στη σύγχρονη μόδα".

Giannis Tseklenis Courtesy of GFH
Δημιουργία του Γιάννη Τσεκλένη
Ομαδικό Ράψιμο Courtesy of GFH
Ομαδικό Ράψιμο

Οι μεγαλύτερες επιρροές στην Ελληνική μόδα 

"Η αρχαία Ελλάδα έχει εμπνεύσει όσο κανένα άλλο ελληνικό πολιτιστικό στοιχείο την εγχώρια μόδα, αλλά και εκείνη του εξωτερικού", θα αναφέρουν η Αφροδίτη και η Κατερίνα σχετικά με τις μεγαλύτερες επιρροές που έχει δεχτεί (αλλά και μεταλαμπαδεύσει) η ελληνική μόδα, ενώ θα προσθέσουν σ' αυτές  τη λαϊκή παράδοση, το Βυζάντιο, την επαναστατική και μετα-επαναστατική περίοδο σε μικρότερο, όμως, βαθμό. "Η ελληνική μόδα επηρεάστηκε, επίσης, περισσότερο από τις γαλλικές φόρμες δεδομένου του ότι πολλοί από τους μεγάλους σχεδιαστές της εποχής εκπαιδεύτηκαν στο Παρίσι και με γαλλικό οπλοστάσιο επέστρεψαν στα μεγάλα ελληνικά αστικά κέντρα για να ασκήσουν την τέχνη τους".

La Mode Grecque - Εγγονόπουλος Courtesy of GFH
La Mode Grecque - Νίκος Εγγονόπουλος

Το στιλ των Ελληνίδων: οι αλλαγές μέσα στα χρόνια

Δυο γυναίκες που αγαπούν τη μόδα και καταγράφουν την ιστορία της δεν θα μπορούσαν παρά να έχουν μία ξεκάθαρη και σαφή εικόνα για το πώς έχει εξελιχθεί το στιλ των Ελληνίδων μέσα στα χρόνια. "Ο εξευρωπαϊσμός της ενδυμασίας είχε ξεκινήσει ήδη από τον 19ο αιώνα, αλλά κατά τη διάρκεια του 20ου φαινόμενα όπως η αστικοποίηση, η διεύρυνση των γυναικείων επαγγελμάτων, η γυναικεία χειραφέτηση, η κοινωνικοποίηση που ακολούθησε την υλική άνθιση, όρισαν την ανάγκη της ενδυματολογικής διαφοροποίησης και του νεωτερισμού. Έτσι, σταδιακά μέσα στις δεκαετίες εμφανίζονται αλλά και εξαφανίζονται οι επιρροές που διαμορφώνουν το στιλ της Ελληνίδας σήμερα, δηλαδή εργαστήρια, μοδιστράδικα, καταστήματα, ατελιέ ελληνικού ενδύματος υψηλής ραπτικής, πολλές έντυπες και τώρα ηλεκτρονικές εκδόσεις μόδας, ελληνικές βιοτεχνίες έτοιμου ενδύματος, εισαγωγές ξένου ενδύματος, και τέλος οι μεγάλοι οίκοι και οι πολυεθνικές της high street μόδας. Παρόλο που οι τελευταίες με το πετυχημένο τους marketing επέβαλαν μια συχνά ανέμπνευστη στιλιστική ομοιομορφία, μια νέα γενιά γυναικών αναδύεται, απενοχοποιημένη από έννοιες όπως π.χ. το second hand ρούχο, που για παλαιότερες γενιές αποτελούσε ταμπού, μια γενιά με δημιουργικότητα και διάθεση διαφοροποίησης".

Καζαμπλάνκες Courtesy of GFH
Καζαμπλάνκες

Το παρόν και το μέλλον της ελληνικής μόδας

Πόσο κοντά ή μακριά πιστεύουν η Αφροδίτη και η Κατερίνα ότι βρίσκεται η ελληνική μόδα σ’ αυτό που συμβαίνει σήμερα παγκοσμίως (βιώσιμη μόδα, gender fluid μόδα, κοινωνικές αναφορές): "Σύντομα, ίσως με κάποια μικρή καθυστέρηση, η ελληνική μόδα θα αναγκαστεί να προσφέρει αυτό που στο εξωτερικό είναι η νέα επιλογή. Ήδη οι νέοι, δημιουργοί και καταναλωτές, το στηρίζουν, και έχουμε ήδη σχετικά παραδείγματα Ελλήνων δημιουργών, που παρουσίασαν gender fluid collection αλλά και αρκετές δραστηριότητες κοινωνικής αλληλεγγύης και ακτιβισμού. Θα μπορέσουν, όμως, να το αντέξουν επιχειρηματικά οι Έλληνες δημιουργοί παράγοντας μία οικονομικά αποδεκτή ηθική και βιώσιμη και για αυτούς μόδα; Μήπως ήρθε πια η στιγμή να βοηθήσει η πολιτεία; Όλες οι χώρες που ανθεί η μόδα την έχουν αναδείξει εθνικό προϊόν ή έτυχε κρατικής χρηματοδότησης. Αυτός είναι και ο δικός μας πόθος για μια ελληνική, ηθική και βιώσιμη μόδα, αλλά στην παρούσα οικονομική κατάσταση συχνά κι εμείς οι ίδιες αδυνατούμε να την προμηθευτούμε και καταλήγουμε σε γρήγορη μόδα αλυσίδων, παραμένοντας δυστυχώς ακόμα στιλιστικά αλυσοδεμένες σε αυτήν".

Mary Katrantzou Courtesy of GFH
Δημιουργία της Mary Katrantzou
Βίκυ Κουλιανού - Valentino Courtesy of GFH
Η Βίκυ Κουλιανού στο show του Valentino

Το μέλλον του GFH

Τέλος, η Αφροδίτη και η Κατερίνα αναφέρονται και στο όραμά τους για μέλλον του GFH: "Η σελίδα μας φιλοδοξεί να είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι, τόσο για εμάς όσο και για τους αναγνώστες μας, στα αχαρτογράφητα νερά της ελληνικής αστικής μόδας του 20ου και 21ου αιώνα. Θα θέλαμε πολύ να καταφέρουμε να συγκεντρώσουμε όσο το δυνατό περισσότερο υλικό και αυτό να αποδοθεί σαν αρχείο για την ιστορία της ελληνικής μόδας από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι και σήμερα λειτουργώντας σαν αναφορά για όλο τον κόσμο που ενδιαφέρεται για αυτό το κομμάτι του πολιτισμού μας, από τους λάτρεις της μόδας μέχρι τους νέους σχεδιαστές και σπουδαστές. Πρόκειται για ένα τεράστιο κομμάτι της νεότερης ελληνικής ιστορίας και δημιουργικότητας που εκκωφαντικά απουσιάζει από τα ράφια των βιβλιοθηκών.

Ελπίζουμε να βρουν το εγχείρημα ενδιαφέρον και χρήσιμο όλοι οι αναγνώστες μας, είτε δραστηριοποιούνται στη μόδα είτε όχι, και να ανοίξει ένα ζωντανό κανάλι επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων πληροφοριών και ιδεών. Και επειδή πάνω από όλα είναι οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους, ευχόμαστε να προκύψουν και στιγμές συγκινητικές όπως όταν καταφέραμε -γνωρίζοντας ακριβώς που πρέπει να ψάξουμε- να βρούμε στοιχεία για μία πρόωρα χαμένη πιλοποιό του ’50 που εργάστηκε στο Παρίσι και στην Αθήνα, πληροφορίες που μας ζήτησε να μάθει γι’ αυτήν η δισέγγονη της.

Katoxi Courtesy of GFH
Υφάσματα και ρούχα με το δελτίο στην Κατοχή

*Οι φωτογραφίες που εμπλουτίζουν το παρόν άρθρο αποτελούν ευγενική παραχώρηση του GFH από το υλικό που φιλοξενεί στις δημοσιεύσεις του.