Η ιστορία του κιμονό μέσα από μια ενδιαφέρουσα έκθεση

Από την ιαπωνική παράδοση στο gender fluid style.

Άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιαπωνική κουλτούρα, το κιμονό ανακτά τη δυναμική του στη σύγχρονη εποχή και οι συμβολισμοί ενός ενδύματος με μακραίωνη ιστορία γίνονται πιο επίκαιροι από ποτέ. Η νέα έκθεση που προετοιμάζεται για το 2020 στο V&A, Kimono: Kyoto to Catwalk, παρουσιάζει το κιμονό ως μια δυναμική και διαρκώς εξελισσόμενη εικόνα στη μόδα, αποκαλύπτοντας την αρμονική, αισθητική και κοινωνική σημασία του ενδύματος από τη δεκαετία του 1660 μέχρι σήμερα, τόσο στην Ιαπωνία όσο και τον υπόλοιπο κόσμο.

Το kimono επηρεάζει εδώ και δεκαετίες τη βιομηχανία της μόδας - είτε είναι η spring/summer 2007 couture συλλογή του Christian Dior το 2007 ή το outfit που σχεδίασε ο Alexander McQueen για το album Homogenic της Bjork.

"Αυτή η έκθεση αποκαλύπτει πώς  έχει ακμάσει η μόδα σε άλλα μέρη του κόσμου. Αυτό το εικονικό σύμβολο της ιαπωνικής κουλτούρας θεωρείται συνήθως ως μια παραδοσιακή, αμετάβλητη φορεσιά, αλλά στοχεύουμε να αντισταθούμε σ' αυτή την πεποίθηση και να αποκαλύψουμε ότι το κιμονό ήταν πάντα ένα ένδυμα υψηλής μόδας. Θα δούμε επίσης πώς η μόδα του kimono έχει μεταφραστεί σε πολιτιστικά και γεωγραφικά όρια από τον 17ο αιώνα και είχε σημαντικό αντίκτυπο στα παγκόσμια στυλ ένδυσης" εξηγεί στο Harper's BAZAAR UK η curator της έκθεσης, Anna Jackson.

Η ιστορία του κιμονό μέσα από μια ενδιαφέρουσα έκθεση
Η Bjork στο εξώφυλλο του άλμπουμ Homogenic, 1997, με McQueen kimono

Το kimono ως σύμβολο της ιαπωνικής κουλτούρας

Η Ιαπωνία έχει να επιδείξει μια πολύ πλούσια ιστορία στην κλωστοϋφαντουργία, με το κιμονό να αποτελεί το επίκεντρο του ενδιαφέροντος και της καλλιτεχνικής έκφρασης. Η λέξη προκύπτει από το ki και mono που σε ελεύθερη απόδοση σημαίνει "φορεμένο πράγμα", και ο όρος kimono υιοθετήθηκε για πρώτη φορά στα μέσα του 19ου αιώνα. Το κιμονό φορέθηκε αρχικά από απλούς πολίτες ή ως εσώρουχο από την αριστοκρατία, για να γίνει από τον 16ο αιώνα το κύριο ένδυμα για όλες τις κοινωνικές τάξεις και τα δύο φύλα. Το κιμονό εξακολουθεί να αποτελεί μέχρι σήμερα ένα σύμβολο της παραδοσιακής ιαπωνικής κουλτούρας.

kimono
V&A

Οι εικόνες που χρησιμοποιούνται στο κιμονό συχνά έχουν σύνθετα επίπεδα σημασίας. Το πιο δημοφιλές πουλί που απεικονίζεται στο κιμονό είναι ο γερανός, σύμβολο μακροζωίας και καλής τύχης. Τα κιμονό χρησιμεύουν ως καμβάδες για ατελείωτους συμβολισμούς, ενώ συχνά το ένδυμα σχετίζεται με την κατάσταση αυτού που το φοράει ή αφηγείται μια ιστορία. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Θεωρείται ότι το πνεύμα των φυτών, όπως και οι ιατρικές τους ιδιότητες, από τα οποία προέρχονται οι βαφές, μεταφέρονται στο ύφασμα. Για παράδειγμα, το μπλε θεωρείται ότι χρησιμεύει ως απωθητικό για τα φίδια και τα έντομα. Η εισαγωγή της έννοιας των πέντε στοιχείων από την Κίνα στην Ιαπωνία τον 6ο αιώνα έδωσε στα χρώματα μια κοσμολογική διάσταση. Η φωτιά, το νερό, η γη, το ξύλο και το μέταλλο συνδέονται με συγκεκριμένες κατευθύνσεις, εποχές, αρετές και χρώματα. Τα χρώματα έχουν επίσης σημαντική ποιητική σημασία. 

Οι ανθρώπινες μορφές στα κιμονό είναι σχετικά ασυνήθιστο φαινόμενο.  Αντ 'αυτού υπάρχουν αντικείμενα που υποδηλώνουν την παρουσία τους ή την πρόσφατη απουσία τους. Από τις αρχές του 20ου αιώνα, το graphic design άρχισε να χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στα κιμονό. Στα ενδύματα που απευθύνονται συγκεκριμένα για τα νεαρά αγόρια, απεικονίζονται σύμβολα όπως τρένα, αυτοκίνητα, αεροπλάνα και ουρανοξύστες, που εκφράζουν τους νεοτερισμούς και την εξέλιξη της Ιαπωνίας. Στη δεκαετία του 1930 αντίστοιχα τέτοια μοτίβα θεωρούνταν εθνικιστικά και στρατιωτικά.

Πέραν της ιστορικής σημασίας αυτού του sartorial icon, που αντιμετωπίζεται με σεβασμό από το V&A, το μουσείο έχει έναν ακόμα λόγο να δίνει στο κιμονό τον χώρο και τον χρόνο που του αξίζει. Η αναβίωση του συμβόλου της ιαπωνικής κουλτούρας βρίσκει έδαφος στη gender fluid εποχή. Αφενός είναι η ουδετερότητα του ενδύματος που το επικαιροποιεί, αφετέρου όμως είναι η avant-garde υπόστασή του, ο τρόπος που αγκαλιάζει το σώμα αλλά και οι λεπτομέρειες του που συγκινούν τους σχεδιαστές σήμερα. 

"Οι νέοι που επιλέγουν και πάλι να φορέσουν κιμονό στην Ιαπωνία, βλέπουν το ένδυμα ως κάτι διασκεδαστικό και μοντέρνο, παρά ως κομμάτι της παράδοσης. Καθώς είναι ένα ένδυμα που μπορεί να συνδυαστεί με διαφορετικούς τρόπους, υιοθετείται στη συνεχώς μεταβαλλόμενη fast fashion και στην ομοιομορφία της παγκόσμιας μόδας. Έχει ενδιαφέρον, ότι το ανδρικό kimono βιώνει μια έντονη αναβίωση, ενώ η ουδετερότητα του ενδύματος είναι επίσης σημαντική σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα" σχολιάζει η Anna Jackson.

Η έκθεση Kimono: Kyoto to Catwalk εγκαινιάζεται στο V&A στις 29 Φεβρουαρίου 2020.