Τελικά το μέλλον της μόδας είναι gender fluid;

Τα genderless ρούχα δεν είναι κάτι νέο. Εδώ και μερικές σεζόν όμως το gender fluid κίνημα είναι τόσο μαζικό που κάνει ιδιαίτερα έντονη την παρουσία του.

Γενιές και γενιές μεγάλωσαν μαθαίνοντας ότι τα κορίτσια φορούν ροζ και τα αγόρια γαλάζιο, ότι τα κορίτσια φορούν φορέματα και τα αγόρια παντελόνια. Μεγάλωσαν μαθαίνοντας ότι το ντύσιμο προσδιορίζει μεταξύ άλλων και το φύλο και το φύλο προσδιορίζει σε έναν άνθρωπο το ποιος είναι, τι είναι, τι πρέπει να του αρέσει και τι επιλογές πρέπει να κάνει. Πολλά πρέπει μαζεμένα. Και αν δεν ήταν έτσι; Αν δεν μας έδειχνε ποτέ, κανείς τι να φορέσουμε, αν δε μας είχε μάθει κάποια παράδοση να ντυνόμαστε με έναν συγκεκριμένο τρόπο, είναι σίγουρο ότι θα επιλέγαμε ακριβώς τα ίδια ρούχα και ενίοτε αξεσουάρ; Mήπως απλώς μεγαλώσαμε με στερεότυπα που με έναν τρόπο μας επιβάλλουν πώς θα ντυθούμε και τι συμπεριφορές θα έχουμε γενικότερα για να είμαστε "έτσι όπως πρέπει να είναι μια γυναίκα" ή ένας "σωστός άνδρας";

Brave new world

H Celine Dion περπατάει στον σκοτεινό διάδρομο ενός μαιευτηρίου και καταλήγει στην αίθουσα, όπου είναι βρίσκονται τα νεογέννητα, χωρισμένα σε αγόρια (που φορούν γαλάζιο) και σε κορίτσια (που φορούν ροζ).  Ρίχνει πάνω τους μια μαγική σκόνη, το ροζ και το γαλάζιο εξαφανίζονται και τη θέση του παίρνουν ασπρόμαυρα φορμάκια. Στη συνέχεια τη συλλαμβάνει η αστυνομία. Αυτό ήταν το διαφημιστικό των celinununu, των παιδικών, genderless ρούχων που υπογράφει η τραγουδίστρια και που πριν από ένα χρόνο δημιούργησε ιδιαίτερο θόρυβο (αυτός άλλωστε ήταν και ο σκοπός του). Δεν είναι η μόνη που το έκανε, με μια πρόχειρη αναζήτηση διαπιστώνει κανείς ότι υπάρχουν τουλάχιστον άλλα δέκα international brands με παιδικά ρούχα αυτής της λογικής. Για να φτάσουμε όμως να έχουμε genderless παιδικά ρούχα, έπρεπε πρώτα αυτό να δοκιμαστεί στον ενήλικο κόσμο. 

It’s happening

Αν και το cross dressing έχει τις ρίζες του στο πιο μακρινό παρελθόν, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ξεκίνησε να εμφανίζεται το unisex. Η ανάγκη ήταν περισσότερο γυναικεία. Με τη σεξουαλική επανάσταση οι γυναίκες ήθελαν να αναλάβουν ρόλους που μέχρι πρότινος ήταν καθαρά ανδρικοί. Φυσικά τα ανδρικά στοιχεία στο ντύσιμό τους βοηθούσαν προς αυτή την κατεύθυνση. To unisex του σήμερα είναι το gender fluid και το θέμα είναι ότι συμβαίνει γιατί το έχουν αγκαλιάσει και οίκοι που φλέρταραν ανέκαθεν με το "political correct”. Ο Hedi Slimane από όπου και αν πέρασε ήταν αντισυμβατικός. Βλέποντας την μετέπειτα πορεία του θα έλεγε κανείς ότι ήταν απόλυτα φυσιολογικό το ότι το 2001 έφτιαξε τόσο στενές γραμμές στα κοστούμια του Dior Homme, έτσι ώστε να μπορούν να τα φορέσουν και οι γυναίκες. Ο Alessandro Michele έδειξε από την πρώτη στιγμή ότι δεν ενδιαφέρεται για τα στερεότυπα και σιγά σιγά έφτασε να σχεδιάζει ρούχα που πολύ συχνά δεν είναι ευδιάκριτο αν τα προορίζει για τον άνδρα ή τη γυναίκα. Πιο καινούργια labels, που εκ των πραγμάτων (πρέπει να) τολμούν, όπως τα Charles Jeffrey Loverboy και Eckhaus Latta δείχνουν κατά διαστήματα συλλογές με ρευστά όρια ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό. Όταν όμως βλέπουμε πως αυτά τα ρευστά όρια μεταφέρονται και στην πασαρέλα του Louis Vuitton που "δεν είχε δώσει δικαιώματα", καταλαβαίνουμε πως όντως κάτι αλλάζει, πιο έντονα και πιο μαζικά αυτή τη φορά και υπάρχει λόγος γι’ αυτό.

Τελικά το μέλλον της μόδας είναι gender fluid;
To γνωστό πλέον μοντέλο Krow στην εμφάνισή του στην πασαρέλα του Louis Vuitton για τη σεζόν Spring/Summer 2019.

Gender fluid

Τα τελευταία χρόνια πολύς λόγος γίνεται για το ουδέτερο, το it gender, το γένος που δεν είναι αρσενικό ή θηλυκό, που έχει στοιχεία όμως και από τα δύο φύλα.  Δεν είναι ανδρόγυνο, δεν είναι θηλυπρεπές, απλώς κατά διαστήματα αγκαλιάζει και τις δύο φύσεις του.  Δεν είναι κάτι σταθερό, είναι δυναμικό και αλλάζει, είναι ρευστό και μεταβάλλεται. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να αυτοπροσδιοριστούν με αυτόν τον τρόπο ή μάλλον να μην αυτοπροσδιοριστούν μέσα από μια σαφή, συγκεκριμένη και αυστηρή έκφραση του φύλου τους. Κάποιες μέρες νιώθουν πιο κοντά στη θηλυκή τους φύση, κάποιες άλλες πιο κοντά στην αρσενική. Εφόσον λοιπόν το ντύσιμο παραδοσιακά δηλώνει και το φύλο, δεν πρέπει να απευθύνεται και με έναν τρόπο πιο ευθύ και σ’ αυτή τη μερίδα ανθρώπων;

Τι είναι επιτέλους η genderless μόδα;

Σίγουρα δεν είναι κάτι καινούργιο. "Δεν καταλαβαίνω γιατί ο κόσμος τώρα πιστεύει ότι ανακάλυψε το gender fluidity. Ήταν πολύ πιο έντονο, πιο δυνατό στα 1970s ή ακόμα και στην Ιαπωνία του 16ου αιώνα" είχε πει ο Rick Owens μιλώντας για μία από τις συλλογές του. 

μόδα, Rick Owens menswear Fall 2015
Rick Owens, Menswear Fall 2015

Η αλήθεια είναι πως έχει δίκιο, μόνο που τώρα, μπαίνουμε σε μια νέα εποχή όπου αυτό δε θα είναι ο τρόπος για να κάνει κανείς statement, αλλά η κανονικότητα. Άρα η genderless μόδα είναι μια ολόκληρη κουλτούρα που τα τελευταία χρόνια καλλιεργείται έντονα από όλο και περισσότερους οίκους και σχεδιαστές. Δεν αρκεί να φορέσει μια γυναίκα ένα κοστούμι ή ένας άνδρας μία φούστα (πόσο εύκολο είναι άραγε αυτό;). Σκοπός είναι να εξαφανιστούν τελείως οι διαχωριστικές γραμμές και τελικά να μη σκεφτόμαστε αυθόρμητα τις γυναίκες για τα φορέματα και τους άνδρες για τα παντελόνια. Και αν τελικά καταφέρουμε να φτάσουμε σ’ αυτό το σημείο, μήπως ταυτόχρονα σημαίνει πως χάσαμε το νόημα; Γιατί μια γυναίκα να αποπνέει έντονο δυναμισμό φορώντας ένα κοστούμι με power shoulders και όχι φορώντας ένα ρομαντικό φόρεμα, για παράδειγμα; Μήπως τελικά το να επιδιώκει κανείς να ορίσει την αρσενική ή θηλυκή του φύση μέσα από τα ρούχα του, είναι ακόμα ένας τρόπος να ενισχυθούν τα στερεότυπα για τα φύλα; Oh wait, αυτά τα στερεότυπα δε θέλαμε να καταλύσουμε;

Μόδα ή ανάγκη; 

Και προκύπτει φυσικά το ερώτημα αν πρόκειται για άλλο ένα καπρίτσιο της μόδας, που κατά διαστήματα μας έχει βάλει να φορέσουμε τα πιο τρελά πράγματα, ή για μια ανάγκη που πρέπει όντως να καλυφθεί. Ζούμε μια δεύτερη σεξουαλική επανάσταση; Σίγουρα οι ελευθερίες που υπάρχουν σήμερα και δεν υπήρχαν στο παρελθόν επιτρέπουν σε πολύ περισσότερους ανθρώπους να εκφραστούν και να ορίσουν τον εαυτό τους με όποιον τρόπο θέλουν. Η μόδα, εφόσον είναι ζωντανός οργανισμός και πάντα επηρεάζεται και διαμορφώνεται από τις εκάστοτε κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, πρέπει και οφείλει να ανταποκριθεί στη νέα πραγματικότητα. Αν το αποτέλεσμα αυτής της επανάστασης είναι μια μόδα πιο δημοκρατική –εφόσον τα jeans, που είναι το πιο άνετο και ουδέτερο κομμάτι είναι genderless γιατί να μη συμβαίνει το ίδιο και με τις φούστες;- που δε θα στιγματίζει (αν επιτρέπεται ο όρος) κάποιον ως αρσενικό ή θηλυκό με την πρώτη ματιά, τότε είναι καλοδεχούμενο. Αν πάλι μας οδηγήσει σε ένα ατελείωτο καρναβάλι –που ναι, έχει το ενδιαφέρον του, αλλά για πόσο;- που απλώς θα μας βομβαρδίζει με μπερδεμένες εικόνες και προσωπικότητες, ίσως δε θα έπρεπε να ξεκινήσει ποτέ. 

Down to earth

Η (μάλλον) ανάγκη ενισχύεται και στην πράξη. Στην πασαρέλα ανέκαθεν βλέπαμε τα πιο "τρελά" πράγματα, τα οποία δεν έφταναν πάντα στους δρόμους και στις βιτρίνες. O Jaden Smith όμως φόρεσε γυναικεία Louis Vuitton ρούχα στην καμπάνια του Οίκου τον περασμένο χειμώνα, αλλά και πολλάκις στην καθημερινότητά του. Ο Ezra Miller κάνει σε κάθε επίσημη εμφάνισή του μια πολύ ενδιαφέρουσα επιλογή ρούχων (σαφώς gender fluid), ο Tommy Dorfman φόρεσε μία κοντή φούστα με πιέτες στα 2018 MTV Movie Awards, ο Billy Porter ενθουσίασε το κοινό με το tuxedo dress του στα περσινά Όσκαρ, ενώ πριν λίγες μέρες και ο Marc Jacobs δεν δίστασε να φορέσει ένα ζευγάρι ψηλοτάκουνα ruby slippers στα 2019 MTV Video Music Awards. Η λίστα φυσικά δεν τελειώνει εδώ.

Το αντίθετο έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν, να φορέσει δηλαδή μια γυναίκα ή ένα κορίτσι, ανδρικά ή απλώς ανδρόγυνα ρούχα. Αυτό όμως είναι διαφορετικό και τις τελευταίες σεζόν γίνεται τόσο έντονα άρα κάτι σημαίνει. Όταν λοιπόν αυτό υιοθετείται από trendsetters και πραγματικούς influencers ξανά και ξανά, είναι θέμα χρόνου να το δούμε παντού. 

Είναι το μέλλον της μόδας gender fluid;

Σύμφωνα με έρευνα που έκανε ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός GLAAD το 2017, 12% των νέων δεν αυτοπροσδιορίζονται ως cisgender. Αυτό από μόνο του ενισχύει την άποψη ότι ο κόσμος της μόδας πρέπει να πάρει το gender fluidity στα σοβαρά. Δεν έχει να κάνει με την αισθητική, με το γούστο και τις τάσεις. Δεν έχει να κάνει απλώς με το cross dressing, αλλά με ρούχα που τελικά δεν θα προσδιορίζουν το φύλο με κανέναν τρόπο.  Έχει να κάνει με την προσπάθεια να καλυφθεί ένα μεγάλο φάσμα αναγκών που αφορούν κυρίως το φύλο και όχι απαραίτητα τη σεξουαλικότητα. Το μέλλον της μόδας είναι gender fluid, ή τουλάχιστον θα είναι μέχρι να αρχίσει το hard selling του next big thing.