Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, και στην Ελλάδα, ζουν πλέον περισσότερο, ωστόσο περνούν μεγαλύτερο μέρος αυτών των επιπλέον ετών αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα υγείας. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα μιας νέας, αποκαλυπτικής έρευνας του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, που δημοσιεύθηκε στο διεθνούς κύρους περιοδικό The Lancet Public Health.
Όπως προκύπτει από τη μελέτη, το αποκαλούμενο "χάσμα νοσηρότητας" -δηλαδή ο αριθμός των ετών που οι άνθρωποι επιβιώνουν με επιβαρυμένη υγεία- σημείωσε αύξηση σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη από το 1990 έως το 2023. Παρά το γεγονός ότι το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε από τα 64,6 στα 73,8 έτη, το προσδόκιμο υγιούς ζωής δεν ακολούθησε τον ίδιο ρυθμό, ανεβαίνοντας από τα 55,9 στα 63,1 έτη. Το αποτέλεσμα είναι οι σύγχρονες κοινωνίες να ζουν περισσότερο, αλλά να επιβαρύνονται για περισσότερα χρόνια με χρόνιες ασθένειες και αναπηρίες, μια τάση που δεν κατάφερε να ανατρέψει ούτε η πανδημία της COVID-19.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Στην Ελλάδα, το χάσμα νοσηρότητας διευρύνθηκε αισθητά. Το 2023 έφτασε τα 11,9 έτη, καταγράφοντας αύξηση κατά 1,9 χρόνια (περίπου 18%) σε σχέση με τα 10 έτη του 1990. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες στην Ελλάδα περνούν πλέον το 14,7% της ζωής τους με κακή υγεία.
Ο καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον και ένας εκ των συγγραφέων της μελέτης, Simon I. Hay, επισημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται περίπου στο μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης. Το ποσοστό της χώρας μας είναι ταυτόσημο με της Γερμανίας (11,9 χρόνια), ενώ κινείται σε ελαφρώς καλύτερα επίπεδα από τη Γαλλία (12,5 χρόνια), το Ηνωμένο Βασίλειο (12,7 χρόνια) και την Ολλανδία (12,9 χρόνια). Αντίθετα, ελαφρώς μικρότερο χάσμα εμφανίζουν η Ιταλία (11,8 χρόνια) και η Ισπανία (12,1 χρόνια).
Οι κύριες αιτίες και οι παράγοντες κινδύνου
Η αύξηση των ετών με κακή υγεία οφείλεται κυρίως σε μη θανατηφόρες, αλλά χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι μυοσκελετικές διαταραχές (όπως η οσφυαλγία), οι ψυχικές νόσοι (όπως η κατάθλιψη και το άγχος), η ηλικιακή απώλεια ακοής και τα ατυχήματα από πτώσεις. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο παίζουν παράγοντες όπως το αυξημένο σάκχαρο στο αίμα, ο υψηλός Δείκτης Μάζας Σώματος και το κάπνισμα.
Οι γυναίκες ζουν περισσότερο, αλλά με περισσότερα προβλήματα
Ένα από τα πιο ηχηρά ευρήματα της μελέτης αφορά το έμφυλο χάσμα: σε όλες τις περιοχές του κόσμου, οι γυναίκες ζουν περισσότερα χρόνια από τους άνδρες, αλλά περνούν και μεγαλύτερο διάστημα με προβλήματα υγείας. Το 2023, το μέσο χάσμα νοσηρότητας για τις γυναίκες παγκοσμίως διαμορφώθηκε στα 12,1 χρόνια, έναντι 9,3 ετών για τους άνδρες.
Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γηράσκει, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η προσοχή των συστημάτων υγείας πρέπει να μετατοπιστεί άμεσα από την απλή επιμήκυνση της ζωής στην πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων, την ενίσχυση της ψυχικής υγείας και τη διασφάλιση ποιοτικής μακροχρόνιας φροντίδας.
