Η Zendaya και ο Law Roach μάς έχουν ήδη χαρίσει εμφανίσεις εμπνευσμένες από το Spider-Man και bridal looks για το The Drama, η πιο πρόσφατη όμως method dressing προσέγγισή τους έχει πολύ βαθύτερες ρίζες στην ιστορία της μόδας. Στην Οδύσσεια του Christopher Nolan, που προβάλλεται αυτή την εβδομάδα, η Zendaya υποδύεται τη θεά Αθηνά και οι εμφανίσεις της στο κόκκινο χαλί αποτελούν έναν διαρκή φόρο τιμής στην αισθητική της Αρχαίας Ελλάδας.
Από πρεμιέρα σε πρεμιέρα, η ηθοποιός εμφανίστηκε φορώντας περίτεχνα πλισέ, καθαρές γραμμές και μια σχεδόν αποκλειστικά λευκή χρωματική παλέτα. Επέλεξε το λευκό, μικρο-πλισέ φόρεμα του Trussardi από το 2006, όπως κι ένα λευκό custom column φόρεμα του Jacquemus, το οποίο συνδύασε με σκουλαρίκια κατασκευασμένα από αρχαίους δίσκους της πρώτης χιλιετίας π.Χ. Για μία ημέρα με δύο διαδοχικές εμφανίσεις, φόρεσε αρχικά ένα Valentino με μεταξωτό μπούστο σε σχήμα φύλλων και ντραπέ φούστα και στη συνέχεια μια couture δημιουργία του Schiaparelli με λευκό γλυπτό μπούστο, η οποία έφτασε κυριολεκτικά από το show της ίδιας ημέρας. Ακολούθησαν το εντυπωσιακό λευκό skirt suit από τη συλλογή couture Άνοιξη 1997 του Givenchy, το vintage φόρεμα Alberta Ferretti από την Άνοιξη του 2008, συνδυασμένο με gladiator σανδάλια μέχρι το γόνατο, και ένα λευκό βαμβακερό φόρεμα Jacquemus από τη συλλογή Άνοιξη 2027.
Όλα κορυφώθηκαν στην πρεμιέρα της ταινίας στη Νέα Υόρκη, όπου επέλεξε μια ντραπέ δημιουργία του Matières Fécales, που ολοκληρωνόταν με φτερά σε φυσικό μέγεθος. Το look παρέπεμπε στο εμβληματικό άγαλμα της Νίκης της Σαμοθράκης, που σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου. Το μακιγιάζ της επικεντρωνόταν στο έντονο ρουζ, σαν να είχε "πετάξει πολύ κοντά στον ήλιο", όπως αποκάλυψε στο Bazaar ο makeup artist της, Ernesto Casillas, προσθέτοντας μια αναφορά στον μύθο του Ίκαρου μέσα σε ένα ήδη πλούσιο μυθολογικό αφήγημα.
Η Οδύσσεια δεν αποτελεί ιστορικά ακριβή αναπαράσταση. Το έπος, που αποδίδεται στον Όμηρο, γράφτηκε αιώνες μετά την εποχή στην οποία διαδραματίζεται και προσεγγίζει με αρκετή ελευθερία την ανασύνθεση του κόσμου του — χωρίς να υπολογίσουμε τα μυθικά τέρατα που τον κατοικούν. Το ίδιο ισχύει και για τα κοστούμια της ταινίας. Η ενδυματολόγος Ellen Mirojnick είναι γνωστή για τη δουλειά της στο Bridgerton, μια σειρά που επίσης αντιμετωπίζει δημιουργικά την ιστορική ακρίβεια. Σε κείμενό του στο newsletter Lewis's Mag, ο fashion writer Jeremy Lewis υποστηρίζει, με βάση το trailer, ότι τα κοστούμια της ταινίας υιοθετούν μια σουρεαλιστική ερμηνεία της μυκηναϊκής Ελλάδας.
Οι εμφανίσεις της Zendaya στην προωθητική περιοδεία της ταινίας παίρνουν αντίστοιχες δημιουργικές ελευθερίες απέναντι στην ιστορία — και δύσκολα θα μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά. Τον τελευταίο αιώνα, η μόδα ερμηνεύει και επανερμηνεύει αδιάκοπα την ενδυμασία της Αρχαίας Ελλάδας, σε τέτοιο βαθμό ώστε είναι σχεδόν αδύνατο να χαρτογραφήσει κανείς όλους τους τρόπους με τους οποίους οι κλασικές αναφορές έχουν διαμορφώσει τον τρόπο που ντυνόμαστε σήμερα. Στην πραγματικότητα, η ελληνική ενδυματολογική παράδοση βρίσκεται στον ίδιο τον πυρήνα της σύγχρονης γκαρνταρόμπας. Ο χιτώνας και ο πέπλος, οι δύο χαρακτηριστικοί τύποι ενδυμάτων της Αρχαίας Ελλάδας — εκείνοι που συνήθως έρχονται στον νου όταν σκεφτόμαστε τις αποκριάτικες στολές — έθεσαν τις βάσεις για μια αντίληψη ένδυσης που απελευθέρωνε το ανθρώπινο σώμα από τους περιορισμούς, ανεξάρτητα από το φύλο.
Η απελευθέρωση της γυναικείας σιλουέτας στις αρχές του 20ού αιώνα
Μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα η μόδα άρχισε να απομακρύνεται από τον κορσέ ως αναπόσπαστο στοιχείο της γυναικείας ένδυσης. Ένας από τους πρωτεργάτες αυτής της αλλαγής ήταν ο Paul Poiret, ο οποίος στρεφόταν συχνά στην αισθητική της Αρχαίας Ελλάδας για να δημιουργήσει χαλαρά, ντραπέ ενδύματα που απελευθέρωναν το σώμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το αρχαιοελληνικής έμπνευσης φόρεμα που σχεδίασε το 1906 για τη χορεύτρια Isadora Duncan, όπου η μέση παρέμενε ελεύθερη, ενώ οι πτυχώσεις του υφάσματος ήταν επιδέξια διπλωμένες, στερεωμένες και δεμένες με κορδόνια που θύμιζαν σχοινιά. Η άνθηση του χορού — και η ανάγκη για μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στο ντύσιμο — κατά τη δεκαετία του 1920 υιοθέτησε πλήρως αυτές τις ιδέες. Ακόμη και το εμβληματικό του cocoon coat αντλούσε έμπνευση από τις ελληνικές σιλουέτες, ενώ παράλληλα δανειζόταν στοιχεία από το κιμονό, δημιουργώντας ένα ένδυμα με αδιάκοπες γραμμές και ευρηματικό ντραπέ.
Η couturière Madeleine Vionnet αξιοποίησε επίσης τις κλασικές αυτές σιλουέτες, συμβάλλοντας ώστε η γυναικεία ένδυση της δεκαετίας του 1920 και του 1930 να απομακρυνθεί από τη σχεδόν "κουκλίστικη" αισθητική της προηγούμενης εποχής. Δημιουργούσε συχνά φορέματα από ένα και μόνο κομμάτι υφάσματος, χωρίς κουμπώματα, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά το ντραπέ για να διαμορφώσει τις αέρινες γραμμές τους. Αντλούσε συγκεκριμένα έμπνευση από τον αρχαιοελληνικό χιτώνα, δημιουργώντας σχέδια στα οποία μεγάλες επιφάνειες ανάλαφρου υφάσματος δένονταν στη μέση.
Η Αρχαία Ελλάδα αποτέλεσε επίσης βασική πηγή έμπνευσης για τον Ισπανό, εγκατεστημένο στη Βενετία, Mariano Fortuny, γνωστό για την πρωτοποριακή τεχνική μικρο-πλισέ που ανέπτυξε πάνω στο μετάξι με τη χρήση θερμότητας. Η εμβληματική δημιουργία του, το φόρεμα Delphos, εμπνεύστηκε από τον αρχαιοελληνικό χιτώνα, όπως αποτυπώνεται στο γλυπτό του Ηνιόχου των Δελφών. Το φόρεμα έγινε διάσημο όταν το φόρεσε η Ιταλίδα κοσμική Marchesa Casati το 1909, μια προσωπικότητα που θεωρούνταν πρωτοπόρος για την εποχή της. Πέρα από οτιδήποτε άλλο, εκείνο που γοήτευε τον Fortuny ήταν η απλότητα και η αίσθηση ελευθερίας που απέπνεε η ενδυμασία της Κλασικής Αρχαιότητας.
Η επιστροφή της αρχαιοελληνικής αισθητικής στα μέσα του 20ού αιώνα
Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Christian Dior παρουσίασε το εμβληματικό New Look, σηματοδοτώντας την επιστροφή σε πιο περιοριστικές γραμμές, με κορσέδες, μπανέλες, ενισχυμένους γοφούς και ώμους, αλλά και πλούσιες φούστες. Μια νέα γενιά σχεδιαστών βρήκε τότε την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει για ακόμη μία φορά τη γυναικεία ένδυση, απελευθερώνοντας ξανά το σώμα. Ανάμεσά τους ξεχώρισε η couturière Madame Grès, η οποία, χάρη στη μοναδική δεξιοτεχνία της στο ντραπέ, δημιούργησε στις δεκαετίες του 1930, του 1940 και του 1950 φορέματα από jersey και μικροπλισέ δημιουργίες εμπνευσμένες από την ελληνική αρχαιότητα. Περισσότερο έμοιαζαν με γλυπτά παρά με ενδύματα. Η ρευστότητα των γραμμών τους υπηρετούσε το γυναικείο σώμα — μια ιδιαίτερα ριζοσπαστική αντίληψη για την εποχή.
Γεννημένος το 1904 από Έλληνες γονείς, ο Jean Dessès υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους couturiers της δεκαετίας του 1940 και του 1950, γνωστός κυρίως για τις βραδινές δημιουργίες του. Αντλούσε έντονη έμπνευση από την κλασική γλυπτική και τα φορέματά του μετέτρεπαν τις πελάτισσές του σε σύγχρονες θεές, μέσα από περίπλοκες συνθέσεις πτυχώσεων πάνω σε ανάλαφρα, φίνα υφάσματα.
Διαβάστε Επίσης
Η Claire McCardell άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ντύνονταν οι Αμερικανίδες, δημιουργώντας από τη δεκαετία του 1930 και έπειτα λειτουργικά, προσιτά και κομψά ready-to-wear ρούχα. Ένα από τα πιο καινοτόμα σχέδιά της, το Monastic dress, αντλούσε ξεκάθαρη έμπνευση από την αρχαιοελληνική αισθητική. Πρόκειται για ένα φαρδύ φόρεμα που έπεφτε ελεύθερα στο σώμα, με έντονες πιέτες στο κέντρο, που παρέπεμπε άμεσα στο έργο της Madame Grès. Όποια το φορούσε μπορούσε να τυλίξει γύρω από τη μέση μια λεπτή ζώνη από το ίδιο ύφασμα όσες φορές επιθυμούσε, δίνοντας σχήμα στο φόρεμα, το οποίο κατά τα άλλα δεν διέθετε πένσες, δομημένη μέση ή περίπλοκα κουμπώματα.
Η Mary McFadden δημιούργησε έναν εντελώς δικό της δημιουργικό κόσμο, αντλώντας έμπνευση από τα ταξίδια της και τους αρχαίους πολιτισμούς. Ανάμεσα στις σημαντικότερες επιρροές της βρισκόταν η Κλασική Ελλάδα. Ανέπτυξε το δικό της χαρακτηριστικό ύφασμα, το Marii, μια συνθετική charmeuse με μικροπλισέ υφή, την οποία χρησιμοποίησε σε φορέματα εμπνευσμένα από τους αρχαιοελληνικούς χιτώνες.
Campy αναφορές στην Κλασική Αρχαιότητα προς το τέλος του 20ού αιώνα
Οι σχεδιαστές των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα προσέγγισαν την Κλασική Αρχαιότητα με πολύ πιο παιχνιδιάρικη διάθεση, ανατρέποντας τους συμβολισμούς της ή επανερμηνεύοντάς τους με εντελώς νέο τρόπο. Η Norma Kamali σχεδίασε για πρώτη φορά το εμβληματικό φόρεμα Diana τη δεκαετία του 1970 — ένα εφαρμοστό φόρεμα από ελαστικό jersey, με έναν ώμο και σούρες — το οποίο εξακολουθεί να κυκλοφορεί και να φοριέται μέχρι σήμερα. Πρόκειται ίσως για την πιο κυριολεκτική αναφορά στην αρχαιοελληνική ενδυμασία, αν και αρκετές ακόμη δημιουργίες της κινούνται στο ίδιο πνεύμα.
Ο Gianni Versace καταγόταν από το Ρέτζιο της Καλαβρίας, μία από τις πρώτες ελληνικές αποικίες της Νότιας Ιταλίας, μια περιοχή της οποίας η ιστορία αποτέλεσε ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης για το έργο του. Μεγάλωσε, άλλωστε, σε μικρή απόσταση από τα ερείπια ενός αρχαιοελληνικού ναού. Ο σχεδιαστής αξιοποίησε κυρίως τον συμβολισμό της Αρχαίας Ελλάδας, ενσωματώνοντας ήδη από τη δεκαετία του 1980 τόσο τη μορφή της Μέδουσας όσο και το χαρακτηριστικό μοτίβο Greca στην οπτική ταυτότητα και τα λογότυπα του οίκου. Παράλληλα, απέδιδε συχνά φόρο τιμής — άλλοτε με σοβαρότητα και άλλοτε με διάθεση παρωδίας — στην κλασική μυθολογία, παρουσιάζοντας τα μοντέλα του ως θεές, ηρωίδες και πολεμίστριες της αρχαιότητας.
Συλλογές-φόρος τιμής καθώς η μόδα περνούσε στη νέα χιλιετία
Μέχρι την έλευση της νέας χιλιετίας, οι σχεδιαστές δεν αντλούσαν πλέον έμπνευση μόνο από την Αρχαία Ελλάδα, αλλά και από τους δημιουργούς που είχαν ήδη μεταφράσει αυτή την κληρονομιά στη σύγχρονη μόδα. Παράλληλα, οι επιδείξεις εξελίσσονταν σε ολοένα πιο θεαματικά γεγονότα, με έντονη αφηγηματική διάσταση και συγκεκριμένες θεματικές. Πολλοί σχεδιαστές στράφηκαν είτε στον πλούσιο εικαστικό κόσμο της Κλασικής Ελλάδας είτε στους couturiers που πρώτοι τον αξιοποίησαν δημιουργικά.
Το ντεμπούτο του Lee McQueen στην υψηλή ραπτική για τον Givenchy, με τη συλλογή Άνοιξη 1997, είχε τον τίτλο Search for the Golden Fleece (Αναζητώντας το Χρυσόμαλλο Δέρας) και ήταν εμπνευσμένο από την ελληνική μυθολογία. Μέσα από μια παλέτα λευκού και χρυσού, ο McQueen δημιούργησε ενδύματα για πολεμίστριες-θεές, συνδυάζοντας ελληνιστικό ντραπέ με συμβολισμούς που παρέπεμπαν στους Αργοναύτες.
Για τη συλλογή Άνοιξη 2005, ο Ιάπωνας σχεδιαστής Yohji Yamamoto αφιέρωσε ολόκληρη τη δημιουργική του πρόταση στο έργο της Madame Grès, μιας σχεδιάστριας που αποτελούσε διαχρονική πηγή έμπνευσης για τον ίδιο. Επανερμήνευσε τις ιδέες της — και κατ' επέκταση τις ελληνιστικές αναφορές τους — μέσα από περίτεχνες, στριφτές πτυχώσεις πάνω σε λευκά βαμβακερά πουκάμισα και μεταξωτές βραδινές δημιουργίες.
Πιστός στη συνήθειά του να μην προσεγγίζει ποτέ μία αναφορά με έναν μόνο τρόπο, ο Jean Paul Gaultier συνέδεσε στοιχεία της αρχαιοελληνικής ενδυμασίας με τα χαρακτηριστικά αρχέτυπα του παριζιάνικου στιλ στη συλλογή υψηλής ραπτικής Άνοιξη 2006. Το αποτέλεσμα περιλάμβανε φορέματα που παρέπεμπαν σε θεότητες, δεμένα με ζώνες από φούντες, αέρινα διάφανα παντελόνια harem και πλισέ μεταξωτές δημιουργίες.
Για την επίδειξη υψηλής ραπτικής Άνοιξη 2016, οι τότε καλλιτεχνικοί διευθυντές του Valentino, Maria Grazia Chiuri και Pierpaolo Piccioli, αφιέρωσαν τη συλλογή τους στο έργο του Mariano Fortuny, και ειδικότερα στο εμβληματικό φόρεμα Delphos και τις χαρακτηριστικές μεταξωτές μικροπλισέ επιφάνειές του, εμπνευσμένες από την Αρχαία Ελλάδα. Τόσο η Chiuri όσο και ο Piccioli συνέχισαν να αξιοποιούν τις ελληνικές επιρροές και στους μετέπειτα ρόλους τους στους οίκους Dior και Valentino αντίστοιχα.
Αργότερα, κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Chanel, ο Karl Lagerfeld αφιέρωσε τη συλλογή Resort 2018 στην Αρχαία Ελλάδα και, πιο συγκεκριμένα, στην προτομή της Αφροδίτης που διατηρούσε η Coco Chanel στο διαμέρισμά της στην οδό Rue Cambon. Στο Grand Palais δημιούργησε ένα σκηνικό που παρέπεμπε στην Ακρόπολη και παρουσίασε gladiator σανδάλια με τακούνι σε σχήμα κολόνας, μοτίβα εμπνευσμένα από αρχαία ελληνικά αγγεία και ντραπέ φορέματα που θύμιζαν θεές.
Οι Dolce & Gabbana παρουσίασαν τη συλλογή Alta Moda 2019 στη Σικελία, αποτίοντας φόρο τιμής στις περιοχές της Ιταλίας που ήταν γνωστές στην αρχαιότητα ως Μεγάλη Ελλάδα (Magna Graecia), εξαιτίας του πρώιμου ελληνικού αποικισμού. Οι σχεδιαστές έντυσαν τα μοντέλα τους ως νύμφες και πολεμίστριες, με φορέματα που παρέπεμπαν στην Κλεοπάτρα, περίτεχνες χρυσές ζώνες και περίπλοκες ντραπέ κατασκευές.
Dior Cruise 2022
Το 2022, ο οίκος Dior μετέφερε την επίδειξη Cruise στην Αθήνα. Η Maria Grazia Chiuri παρουσίασε τα μοντέλα της ως σύγχρονες Αθηναίες αθλήτριες, μέσα από νέες ερμηνείες της σιλουέτας του πέπλου — μιας φόρμας που επανερχόταν συχνά στο έργο της για τον οίκο — τις οποίες συνδύασε με sneakers.
Οι σύγχρονες τάσεις της μόδας
Σήμερα είναι πολύ πιο δύσκολο να συνδέσει κανείς έναν σύγχρονο σχεδιαστή με μία μόνο χαρακτηριστική αισθητική. Οι δημιουργοί παρουσιάζουν αμέτρητα νέα σχέδια κάθε σεζόν, τα οποία αναπαράγονται σχεδόν αμέσως από την υπόλοιπη αγορά. Αντί να ξεχωρίζουν συγκεκριμένοι σχεδιαστές, είναι πλέον ευρύτερες τάσεις, με σαφείς αναφορές στην Αρχαία Ελλάδα, που κυριαρχούν συλλογικά στη μόδα.
Τη δεκαετία του 2010, τα gladiator sandals καθιερώθηκαν ως το απόλυτο καλοκαιρινό παπούτσι. Με το χαρακτηριστικό πλέγμα από δερμάτινα λουράκια που αγκαλιάζουν το πόδι — και στις πιο τολμηρές εκδοχές τους φτάνουν μέχρι το γόνατο — έγιναν το αγαπημένο υπόδημα όσων υιοθετούσαν το festival style, ιδιαίτερα γύρω στο 2016.
Τα τελευταία χρόνια, το ντραπέ έχει αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις συλλογές οίκων που εκτείνονται από τον Loewe την εποχή Jonathan Anderson και τον Dior επί Maria Grazia Chiuri επί Dior μέχρι τον Pieter Mulier στην εποχή του στον Alaïa. Όπως φάνηκε και στις επιδείξεις υψηλής ραπτικής για το Φθινόπωρο 2026, η τάση επιβεβαιώθηκε από τον Daniel Roseberry στον Schiaparelli και τον Pierpaolo Piccioli στον Balenciaga.
Παράλληλα, τα γλυπτά μπούστα (breastplates) αποτελούν μία ακόμη απρόσμενη τάση εμπνευσμένη από την αρχαιοελληνική αισθητική, η οποία παραμένει κυρίως συνδεδεμένη με τις εμφανίσεις στο κόκκινο χαλί. Στο Met Gala 2026, με θέμα το σώμα, αυτή η μορφή μπούστου που ισορροπεί ανάμεσα σε κορσέ και πανοπλία φορέθηκε από τις Kendall και Kylie Jenner, τη Hailey Bieber, τη Yseult και την Kim Kardashian. Φυσικά, και η ίδια η Zendaya επέλεξε μια αντίστοιχη δημιουργία κατά τη διάρκεια της προωθητικής περιοδείας της ταινίας, κλείνοντας με τον πιο συμβολικό τρόπο τον κύκλο των αρχαιοελληνικών αναφορών που χαρακτήρισαν ολόκληρο το press tour της.
Από την Camille Freestone | Πηγή: Harper's Bazaar US
