Εδώ και πολλά χρόνια αποτελεί παράδοση για τον οίκο Chanel να κλείνει τις επιδείξεις υψηλής ραπτικής του με ένα εντυπωσιακό λευκό νυφικό. Ως καλλιτεχνικός διευθυντής, ο Karl Lagerfeld παρουσίαζε στα φινάλε περίτεχνα, ακόμη και πληθωρικά νυφικά. Για το Φθινόπωρο 2026, όμως, ο Matthieu Blazy ανέτρεψε την παράδοση κλείνοντας τη δική του παραμυθένια συλλογή με ένα μικρό μαύρο φόρεμα – το γνωστό και ως LBD. Πριν από έναν αιώνα η Gabrielle "Coco" Chanel παρουσίασε το "πρώτο" μικρό μαύρο φόρεμα: ένα μακρυμάνικο εφαρμοστό φόρεμα που έφτανε λίγο κάτω από το γόνατο. Ο Τύπος το παρομοίασε με το "Model T" της Ford: πρακτικό, κομψό και προσιτό σε όλους. Σαν ένα είδος σμόκιν για τις γυναίκες, το LBD μετέτρεψε το μαύρο από σύμβολο πένθους σε σύμβολο διακριτικής πολυτέλειας. Έναν αιώνα αργότερα ο Blazy θεώρησε πως αυτή η επιλογή ταίριαζε απόλυτα στην κληρονομιά της Chanel, μιας γυναίκας που δεν άφηνε ποτέ τα ρούχα να την καθορίζουν.
Το "revenge dress" (φόρεμα εκδίκησης) είναι μια έννοια άρρηκτα συνδεδεμένη με το εφαρμοστό μαύρο φόρεμα που φόρεσε η πριγκίπισσα Νταϊάνα το 1994, μετά τη δημόσια παραδοχή του πρίγκιπα Καρόλου ότι είχε διαπράξει απιστία. Όμως αυτή είναι μόνο μία από τις πιο διάσημες εκδοχές του μικρού μαύρου φορέματος. Θυμηθείτε το κομψό φόρεμα του Hubert de Givenchy που φόρεσε η Όντρεϊ Χέπμπορν στο "Breakfast at Tiffany’s", το εντυπωσιακό φόρεμα της Ανίτα Έκμπεργκ στο "La Dolce Vita", τα λιτά slip dresses της Carolyn Bessette Kennedy αλλά και το εμβληματικό Versace φόρεμα της Ελίζαμπεθ Χάρλεϊ με τις χαρακτηριστικές παραμάνες. Στον αιώνα που μεσολάβησε από τη λεγόμενη "εφεύρεσή" του το μικρό μαύρο φόρεμα έχει υπάρξει πολυτελές, πρακτικό, αισθησιακό, μίνιμαλ, ανδρόγυνο και πολλά ακόμη. Οι περισσότερες γυναίκες διαθέτουν τουλάχιστον ένα. Είναι το απόλυτο σύμβολο ενός πρακτικού ντυσίματος που καλύπτει όλες τις ανάγκες, από το πρωί μέχρι το βράδυ. Γι’ αυτό και ζητήσαμε από σχεδιαστές, στυλίστες, συγγραφείς και ιστορικούς μόδας να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε την επιρροή του και να επιλέξουν τα καλύτερα LBD όλων των εποχών.
Διαβάστε Επίσης
Carla Sozzani, συνιδρύτρια και πρόεδρος του Ιδρύματος Azzedine Alaïa: Η δεκαετία του ’20 ήταν μια εποχή γεμάτη διακοσμητικά στοιχεία και χρώμα, επομένως το μικρό μαύρο φόρεμα ήταν κάτι το αντισυμβατικό. Νομίζω, μάλιστα, ότι η ιστορία του ξεκινά πριν από τη Chanel. Η Jeanne Paquin ήταν η πρώτη που χρησιμοποίησε το μαύρο ως χρώμα της μόδας και όχι του πένθους. Το 1922 η Charlotte Révyl του οίκου Premet δημιούργησε ένα μικρό μαύρο φόρεμα με την ονομασία "La Garçonne". Η Chanel ήταν εκείνη που το καθιέρωσε.
Sunita Kumar Nair, συγγραφέας του βιβλίου "Carolyn Bessette Kennedy: A Life In Fashion": Η Chanel υποστήριζε ότι ήταν η πρωτοπόρος, αλλά πιστεύω ότι στην πραγματικότητα ήταν ο Jean Patou. Και οι δύο είχαν κατακτήσει τον χώρο της γυναικείας αθλητικής ένδυσης, που έδινε στις γυναίκες μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων. Όμως η Chanel ήταν εξαιρετικά ικανή στο να προωθεί και να επικοινωνεί τις ιδέες της. Εκείνη την εποχή οι οικιακοί βοηθοί και οι υπάλληλοι των καταστημάτων φορούσαν μαύρα. Το LBD αναδεικνύει με πολύ έξυπνο τρόπο τη γυναίκα ως αισθησιακή και ελκυστική, σε αντίθεση με την εικόνα της συζύγου ή της κυρίας του σπιτιού.
Joe McKenna, stylist: Η Όντρεϊ Χέπμπορν στο "Breakfast at Tiffany’s". Αυτό είναι πιθανότατα το απόλυτο LBD.
Sozzani: Η Μόνικα Βίτι στις ταινίες του Αντονιόνι. Όταν το μαύρο φόρεμα είναι πραγματικά εμβληματικό, ακολουθεί τη γραμμή του γυναικείου σώματος. Δεν πιστεύω ότι ένα μαύρο φόρεμα πρέπει να έχει πολύ ύφασμα. Όλα έχουν να κάνουν με τη γραμμή. Είναι σχεδόν ένα γλυπτικό πείραμα.
Narciso Rodriguez, σχεδιαστής: Ω, Θεέ μου, αυτές οι ιταλικές ταινίες! Το "Boccaccio ’70". Η Ανίτα Έκμπεργκ στο "La Dolce Vita".
Robin Givhan, δημοσιογράφος, συγγραφέας και πολιτιστική κριτικός: Θεωρώ ότι είναι η γυναικεία εκδοχή του σκούρου κοστουμιού. Μπορεί να είναι όσο επίσημο ή όσο casual θέλετε. Τόσο προσωπικό ή τόσο διακριτικό όσο εσείς επιθυμείτε.
Sozzani: Θα μπορούσε κανείς να αφηγηθεί ολόκληρη την ιστορία της φωτογραφίας μέσα από το μαύρο φόρεμα. Στις φωτογραφίες του Avedon ή του Horst μπορείτε πραγματικά να δείτε τη σιλουέτα και τη γραμμή του. Ο Irving Penn φωτογράφιζε τα μικρά μαύρα φορέματα του Balenciaga. Ο Lindbergh δημιούργησε εκπληκτικές εικόνες με το μικρό μαύρο φόρεμα φορεμένο από τη Linda Evangelista, τη Cindy Crawford και την Christy Turlington. Ο Guy Bourdin. Ο Helmut Newton, φυσικά. Το μαύρο φόρεμα αφήνει τη γυναίκα να εκφράσει την προσωπικότητά της. Ένας φωτογράφος, ένας καλλιτέχνης ενδιαφέρεται περισσότερο γι’ αυτό παρά για το ίδιο το φόρεμα.
Farida Khelfa, ηθοποιός, μοντέλο και συγγραφέας: Ο Yves Saint Laurent δημιούργησε μαύρα φορέματα για την επίδειξη μόδας [Scandal] του 1971 αντλώντας έμπνευση τόσο από φορέματα που είχε αγοράσει η Paloma Picasso από υπαίθριες αγορές όσο και από τη μόδα της δεκαετίας του ’40, κατά την περίοδο του πολέμου.
Kumar Nair: Ο Saint Laurent έλεγε πάντα ότι μια γυναίκα με μαύρο φόρεμα είναι σαν θαυμαστικό. Σκέφτομαι επίσης τη δεκαετία του ’80, όταν ο Robert Palmer κυκλοφόρησε το βιντεοκλίπ για το "Addicted to Love". Και στη συνέχεια, στη δεκαετία του ’90, το μαύρο φόρεμα μεταμορφώθηκε ξανά αποκτώντας έναν έντονα αισθησιακό, cool και ακατέργαστο χαρακτήρα.
Sozzani: Ο Azzedine Alaïa έλεγε πάντα ότι μόνο με το μαύρο μπορεί να δει κανείς πραγματικά πώς είναι ραμμένο ένα φόρεμα, γιατί δεν υπάρχουν ούτε διακοσμητικά στοιχεία ούτε χρώμα. Θυμάμαι το 1985, που η Grace Coddington, η Polly Mellen και όλες οι υπόλοιπες κάθονταν στην πρώτη σειρά της επίδειξής του φορώντας το ίδιο μικρό μαύρο φόρεμα.
Khelfa: Νιώθω δυνατή μέσα σε ένα φόρεμα Alaïa. Σίγουρη για τον εαυτό μου, το σώμα μου, το μυαλό μου, το πνεύμα μου. Υποθέτω πως κάθε γυναίκα ένιωθε έτσι μέσα σε αυτά τα φορέματα.
Givhan: Όταν άρχισα να γράφω για τη μόδα, όλοι φορούσαν μαύρα. Τότε κατάλαβα πως δεν είναι όλα τα μικρά μαύρα φορέματα ίδια. Οι Ιάπωνες σχεδιαστές, ο Yohji Yamamoto και η Comme des Garçons, ήταν για μένα ένα μεγάλο μάθημα.
Veronica Leoni, καλλιτεχνική διευθύντρια Calvin Klein Collection: Είμαι παιδί των ’90s, οπότε δεν μπορώ να μην αναφέρω το "Sex and the City" και την Carrie. Και, φυσικά, δε θα μπορούσα να μην αναφέρω τον Calvin Klein, την Prada, την Jil Sander και τον Helmut Lang, την Posh Spice μ’ εκείνα τα κοντά φορέματα. Υπάρχει κάτι στη δεκαετία του ’90 που συνδέεται απόλυτα με την πρακτικότητα και τον πραγματισμό του LBD. Ήταν η πιο μαξιμαλιστική έκφραση του μινιμαλισμού.
Naomi Parry, καλλιτεχνική διευθύντρια και ενδυματολόγος: Το LBD συμβολίζει τις γυναίκες που ανακτούν τη δική τους ταυτότητα. Εκφράζει την αυτοδιάθεση: την ελευθερία να ορίζεις εσύ η ίδια ποια είσαι αντί να συμμορφώνεσαι με τις προσδοκίες της κοινωνίας. Η πριγκίπισσα Νταϊάνα ήξερε πολύ καλά τι έκανε μ’ εκείνο το "revenge dress"!
Leoni: Το γεγονός ότι ο Calvin Klein κατάφερε να κάνει το LBD κατάλληλο τόσο για τις εννιά το πρωί όσο και για τις εννιά το βράδυ ήταν μια ριζοσπαστική πράξη.
Rodriguez: Όταν ξεκίνησα το δικό μου brand, πήρα τη γραμμή από τα ανδρικά T-shirts του Calvin Klein και τη μετέφερα σε μακριά στενά φορέματα από μάλλινο κρεπ, με κομψή εφαρμογή, αλλά κομμένα λοξά, ώστε να διατηρούν την άνεση ενός T-shirt. Θυμάμαι μια γυναίκα να αποκαλεί ένα από αυτά τα φορέματα "την ασφάλειά της". Ό,τι κι αν συνέβαινε, ήξερε πως μπορούσε να βασιστεί σε αυτό.
Givhan: Και στην περίπτωση της Chanel το μικρό μαύρο φόρεμα λειτουργεί σαν φόντο για πλούσιες σειρές από πέρλες. Το φόρεμα είναι πάντα η αρχή για κάτι ξεχωριστό, όχι το τελικό αποτέλεσμα.
Rodriguez: Έχω έντονα στο μυαλό μου μια εικόνα της Carolyn Bessette με ένα απλό καλοραμμένο μαύρο φόρεμα με στρογγυλή λαιμόκοψη, τα χείλη της βαμμένα κόκκινα και τα μαλλιά της τραβηγμένα πίσω. Υπήρχε μια κομψότητα, μια απλότητα, μια καθαρότητα που χαρακτήριζε την γκαρνταρόμπα της. Το μικρό μαύρο φόρεμα, το λευκό πουκάμισο και το slip dress των ’90s είναι σαν μια δημιουργία της Madeleine Vionnet από τη δεκαετία του ’30 ή το περίφημο Bar Jacket του Dior. Αυτά τα κομμάτια αποτυπώνουν την εποχή στην οποία δημιουργήθηκαν, αλλά ταυτόχρονα παραμένουν διαχρονικά, ως αυθεντικές εκφράσεις του στυλ.
Διαβάστε Επίσης
Parry: Για το "Back to Black" [η μεγάλη επιτυχία της Amy Winehouse το 2007] ο σκηνοθέτης Phil Griffin είχε αρχικά οραματιστεί το βίντεο ως μια κηδεία για την καρδιά της Amy. Θα μπορούσαμε να είχαμε επιλέξει ένα έντονο χρώμα, ώστε η εικόνα να μην είναι τόσο κυριολεκτική, όμως μου άρεσε το γεγονός ότι το μαύρο τόνιζε αυτή τη νέα εικόνα που είχε δημιουργήσει. Παράλληλα, ανέδειξε τα εμβληματικά χαρακτηριστικά της –το beehive χτένισμα, το eyeliner και τα τατουάζ– χωρίς να προσθέσει επιπλέον οπτικό θόρυβο ή να κάνει το look πιο περίπλοκο.
Givhan: Σκέφτομαι το πρώτο επίσημο πορτρέτο της Μισέλ Ομπάμα ως Πρώτης Κυρίας. Φοράει ένα αμάνικο μαύρο φόρεμα του Michael Kors, το οποίο έχει συνδυάσει με πέρλες. Είναι ένας ενδιαφέρων συνδυασμός: κάτι πολύ κλασικό και οικείο, αλλά και απίστευτα τολμηρό λόγω της προσωπικότητας που το είχε υιοθετήσει – ένας τρόπος να δηλώσει ότι ως Πρώτη Κυρία αποτελούσε μέρος μιας πολύ μακράς παράδοσης εμβληματικών γυναικών.
Parry: Το LBD λέει "Πάρτε με στα σοβαρά" χωρίς να χρειάζεται ποτέ να υψώσει τη φωνή του.
McKenna: Μπορεί να έχει μια ενδιαφέρουσα γραμμή, όπως τα σχέδια του Yohji, την εκκεντρικότητα της Comme des Garçons ή να είναι ένα απλό φόρεμα από το The Row. Είναι το μοναδικό κομμάτι που μπορεί να κινηθεί από το μίνιμαλ στο μάξιμαλ. Μπορεί να είναι σέξι ή σεμνό. Μπορεί να φορεθεί από γυναίκες κάθε σωματότυπου και να κάνει εντύπωση χωρίς να το επιδιώκει.
Kumar Nair: Μήπως ένα LBD περνάει απαρατήρητο στο Instagram; Όλοι ενδιαφέρονται τόσο πολύ να ξεχωρίσουν, που χάνουν την ουσία. Το μικρό μαύρο φόρεμα ξεχωρίζει από μόνο του. Το ζητούμενο είναι η γυναίκα να αναδεικνύεται μέσα από τα ρούχα και την ενέργειά της.
Rodriguez: Γι’ αυτό και όλοι γοητεύονται ξανά από τη δεκαετία του ’90. Το βλέμμα πέφτει στη γυναίκα και όχι στο πόσο εκκεντρική είναι η εμφάνισή της. Το μικρό μαύρο φόρεμα εκφράζει ακριβώς αυτή την αυθεντικότητα. Είναι τόσο επίκαιρο όσο ήταν και πριν από 100 χρόνια. Μπορεί να δείχνει διαφορετικό, μπορεί να φοριέται διαφορετικά, αλλά παραμένει το απόλυτο βασικό κομμάτι. Η σταθερή επιλογή που βρίσκεται πάντα εκεί.
Sozzani: Όταν σκέφτεσαι μια γυναίκα σε μια διαχρονική φωτογραφία, συνήθως φοράει κάτι μαύρο. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, το μαύρο είναι κομψό. Ας φορέσουμε μαύρο και ας τολμήσουμε να ξεχωρίσουμε.
Από την Camille Freestone
