Το νευρικό σύστημα έχει γίνει ένα καυτό θέμα συζήτησης στη βιομηχανία της υγείας. Από τη θεραπεία αντιθέσεων (contrast therapy) και τις σωματικές προπονήσεις (somatic workouts) μέχρι το viral "πρωινό χαμηλής κορτιζόλης" —μια ιδέα που προασπίζεται την τέχνη του να επιβραδύνουμε— υπάρχει πλέον κάθε φανταστική τάση για να βοηθήσει στη μείωση των επιπέδων του στρες.
Δεν είναι αξιοπερίεργο γιατί το θέμα γνωρίζει τέτοια άνθηση: το 74% των ενηλίκων ένιωσε στρες το 2025, σύμφωνα με το Mental Health Foundation.
Ωστόσο, η υπερ-παραγωγικότητα —σκεφτείτε την καταγραφή, τη βελτιστοποίηση και την τελειοποίηση— είναι στην πραγματικότητα το αντίθετο από αυτό που χρειάζεται πραγματικά το νευρικό σύστημα για να παραμείνει ρυθμισμένο. "Οι άνθρωποι προσπαθούν να φροντίσουν το νευρικό τους σύστημα με την ακριβώς ίδια ενέργεια που τους εξουθένωσε εξαρχής", εξηγεί η Nahid de Belgeonne, συγγραφέας, σωματική παιδαγωγός και στρατηγός νευρικού συστήματος. "Το νευρικό σύστημα δεν ανταποκρίνεται καλά στην πίεση που μεταμφιέζεται σε αυτοφροντίδα· αυτό μπορεί στην πραγματικότητα να δημιουργήσει περισσότερη εσωτερική πίεση".
Μια γρήγορη ανακεφαλαίωση για το νευρικό σύστημα: αυτό είναι το κύριο κέντρο ελέγχου του σώματος, το οποίο μεταδίδει μηνύματα από τον εγκέφαλο στο σώμα. "Το νευρικό σύστημα είναι το σύστημα επικοινωνίας και προσαρμογής του σώματος. Συλλέγει συνεχώς πληροφορίες τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό σας περιβάλλον και αναρωτιέται: χρειάζεται να προετοιμαστώ, να προστατεύσω, να κινητοποιήσω, ή υπάρχει αρκετή ασφάλεια;" προσθέτει η de Belgeonne.
Το νευρικό σύστημα είναι εξαιρετικά προσαρμοστικό. "Μαθαίνει μέσα από την επανάληψη", μοιράζεται η ίδια, που σημαίνει ότι η ασταμάτητη πίεση, η βιασύνη ή η υπερ-λειτουργικότητα και η υπερπροσπάθεια θα οδηγήσουν το σώμα να παραμείνει εγκλωβισμένο σε έναν βρόχο στρες. "Το στρες από αυτή την άποψη δεν είναι ποτέ μόνο ψυχολογικό. Γίνεται φυσιολογικό. Το ίδιο το σώμα αρχίζει να οργανώνεται γύρω από τον ρυθμό και τις απαιτήσεις της ζωής κάποιου", προσθέτει.
Γι' αυτό και η συζήτηση γύρω από το νευρικό σύστημα έχει τόσο βαθιά απήχηση. "Συλλογικά, πλοηγούμαστε σε έναν κόσμο σε κρίση, με συνεχή ψηφιακή διέγερση, υπερπληροφόρηση, υπερ-αποκρισιμότητα, χρόνιο multitasking και διαταραγμένη ξεκούραση", λέει η de Belgeonne. "Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι λειτουργούν φαινομενικά καλά προς τα έξω, ενώ εσωτερικά νιώθουν εξαντλημένοι, τεντωμένοι ή ανίκανοι να "απενεργοποιηθούν" σωστά". Η συζήτηση για το νευρικό σύστημα, υποστηρίζει, έχει απήχηση επειδή οι άνθρωποι αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι το δικό τους έχει κολλήσει στη λειτουργία "μάχης ή φυγής" (fight-or-flight).
Τα ορατά σημάδια που δείχνουν ένα απορρυθμισμένο νευρικό σύστημα περιλαμβάνουν τη δυσκολία να χαλαρώσει κανείς πλήρως, τη ρηχή αναπνοή, την ένταση στο σαγόνι ή στους ώμους, τον διαταραγμένο ύπνο και την αδυναμία να "κατεβάσει διακόπτες" και να ηρεμήσει. Ωστόσο, υπάρχουν απτοί τρόποι για να κάνετε "reset" στο νευρικό σύστημα —δηλαδή να μετατοπίσετε το σώμα σας από τη λειτουργία μάχης ή φυγής (συμπαθητικό) στη λειτουργία ξεκούρασης και πέψης (παρασυμπαθητικό).
Στη συνέχεια, οι ειδικοί αναλύουν τα πιο απλά εργαλεία που θα βοηθήσουν να θρέψετε, να υποστηρίξετε και να επαναφέρετε ένα υπερβολικά ενεργοποιημένο νευρικό σύστημα, ώστε να νιώθετε πιο ήρεμες και πιο εξοπλισμένες να αντιμετωπίσετε τα καθημερινά ερεθίσματα του στρες.
6 τρόποι για να κάνετε reset στο νευρικό σας σύστημα
1. Εστιάστε σε ένα πράγμα τη φορά
Αυτή ήταν η συμβουλή που μου έδωσε ο βελονιστής Ross J. Barr όταν τα δικά μου επίπεδα κορτιζόλης είχαν φτάσει στα ύψη. Μπορεί να μοιάζει σχεδόν ακατόρθωτο όταν έχετε συνηθίσει να τρέχετε με 20 ανοιχτές καρτέλες στον υπολογιστή, προσπαθώντας να τα κάνετε όλα ταυτόχρονα.
"Ένα υγιέστερο νευρικό σύστημα δεν χτίζεται μέσα από τέλεια βελτιστοποιημένες ρουτίνες, αλλά μέσα από μια πιο βιώσιμη σχέση με τον ρυθμό, την ξεκούραση, την κίνηση, την τεχνολογία και την πίεση", προτρέπει η de Belgeonne. Η ίδια προτείνει: να περπατάτε χωρίς συνεχή εξωτερικά ερεθίσματα (όπως μουσική ή podcasts), να τρώτε χωρίς multitasking, να μειώνετε την περιττή βιασύνη και να βλέπετε μια ταινία χωρίς να σκρολάρετε στο κινητό. "Το σώμα προσαρμόζεται μέσα από την επανάληψη, τον ρυθμό και τη βιωμένη εμπειρία, επομένως συχνά τα πιο υποστηρικτικά πράγματα είναι και τα λιγότερο επιτελεστικά", προσθέτει.
2. Δώστε προτεραιότητα στη γαλήνη
"Πάντα ενθαρρύνω στιγμές αισθητηριακής γαλήνης κατά τη διάρκεια της ημέρας: πιο απαλό φωτισμό, λιγότερη διέγερση, γειωτικά αρώματα, ζεστά μπάνια, άγγιγμα και εσκεμμένες παύσεις μακριά από τις οθόνες", προσθέτει η Veronica Immink Gill, master bodyworker των Mauli Rituals και ειδικός στο λεμφικό μασάζ. "Τελικά, η ρύθμιση του νευρικού συστήματος έχει λιγότερο να κάνει με την απόδοση και περισσότερο με την άδεια να σταματήσετε, να μαλακώσετε, να νιώσετε και να αναπνεύσετε ξανά". Η Anita Kaushal, ιδρύτρια των Mauli Rituals, συντονίζεται με αυτή την άποψη: "βάλτε υπενθυμίσεις στο τηλέφωνό σας για να σταματάτε και να μένετε σιωπηλοί για μια στιγμή".
Διαβάστε Επίσης
3. Αναπνεύστε αργά
Όπως εξηγεί ο Rob Rea, ειδικός και θεραπευτής αναπνοής (breathwork), "η αναπνοή είναι ένας από τους ταχύτερους τρόπους για να επηρεάσετε την κατάσταση του νευρικού σας συστήματος". Προσθέτει: "Το χρόνιο στρες διαταράσσει τη φυσική καμπύλη της κορτιζόλης. Αντί να κορυφώνεται το πρωί και να μειώνεται σταδιακά, η κορτιζόλη παραμένει αυξημένη, ισοπεδώνοντας τον ρυθμό σας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βράδια όπου νιώθετε υπερδιέγερση αλλά και εξάντληση ταυτόχρονα (wired-but-tired), κακό ύπνο και χαμηλή ενέργεια το πρωί".
Για να επαναφέρετε το νευρικό σας σύστημα, λέει ότι, παράλληλα με τη μείωση της βραδινής διέγερσης, οι ασκήσεις αναπνοής μπορούν να αλλάξουν ριζικά τα δεδομένα. Προτείνει αργές, παρατεταμένες εκπνοές (όπως η μέθοδος αναπνοής 4-6, όπου εισπνέετε για 4 δευτερόλεπτα και εκπνέετε για 6) για να ενεργοποιήσετε το παρασυμπαθητικό σύστημα (ξεκούραση και πέψη).
4. Θεραπεία αντιθέσεων (Contrast Therapy)
"Χρησιμοποιήστε την έκθεση στο κρύο στρατηγικά", μοιράζεται ο Michal Cohen-Sagi, αρχιτέκτονας μακροζωίας και ιδρυτής της Vidavii. "Η σύντομη, ελεγχόμενη έκθεση στο κρύο μπορεί να διεγείρει το πνευμονογαστρικό νεύρο και να βελτιώσει την ανθεκτικότητα στο στρες με την πάροδο του χρόνου. Παράλληλα, η έκθεση στη ζέστη υποστηρίζει την κυκλοφορία του αίματος και τη χαλάρωση, βοηθώντας το σώμα να βγει από τη λειτουργία του στρες", αναφέρει.
5. Δοκιμάστε το μουρμουρητό (Humming)
Ακούγεται απλό, αλλά τα επιστημονικά στοιχεία πίσω από το μουρμουρητό ως εργαλείο για το νευρικό σύστημα είναι συναρπαστικά. Το μουρμουρητό παράγει δονήσεις που διεγείρουν το πνευμονογαστρικό νεύρο και οι έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των επιπέδων του στρες. "Τα ηχολουτρά (sound baths), το μουρμουρητό ή οι τόνοι χαμηλής συχνότητας διεγείρουν το πνευμονογαστρικό νεύρο μέσω των δονήσεων και των ακουστικών οδών", συμφωνεί ο Cohen-Sagi.
Διαβάστε Επίσης
6. Κοινωνική σύνδεση
"Η κοινωνική σύνδεση υποστηρίζει μια πιο ήρεμη φυσιολογική κατάσταση", προτείνει η de Belgeonne. Το να συναντιέστε με φίλους, να περνάτε χρόνο με την οικογένειά σας, να κάνετε έναν νέο φίλο ή να απολαμβάνετε χρόνο με ένα αγαπημένο πρόσωπο — όλες αυτές οι κοινωνικές δραστηριότητες μπορούν να πυροδοτήσουν την απελευθέρωση της ορμόνης της ευτυχίας, της ωκυτοκίνης, προάγοντας το αίσθημα της ασφάλειας και βοηθώντας, με τη σειρά τους, να απενεργοποιηθεί η απόκριση μάχης ή φυγής.
Όπως καταλήγει η de Belgeonne, το μυστικό είναι απλώς να απομακρυνθείτε από την ιδέα της αυτοβελτίωσης και να εστιάσετε στη ρύθμιση.
Από την Amelia Bell
ΠΗΓΗ: Harper's Bazaar US
