Η Κέα μέσα από τα μάτια του Euronews | Το αφιέρωμα στο κυκλαδίτικο νησί που δε μοιάζει με τα άλλα

Κάθε καλοκαίρι, τα νησιά των Κυκλάδων προσελκύουν αμέτρητους επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ένα εκτενές αφιέρωμα του Euronews, τα τελευταία χρόνια η περιοχή κερδίζει ολοένα και περισσότερο όσους αναζητούν κάτι παραπάνω από τον ήλιο και τη θάλασσα, επιλέγοντας το φθινόπωρο ή την άνοιξη για πεζοπορία, εξερεύνηση αρχαιολογικών χώρων και επαφή με την τοπική αρχιτεκτονική. Η Κέα, γνωστή και ως Τζια, αποτελεί την πύλη των Κυκλάδων χάρη στην εγγύτητά της στην Αθήνα, καθώς απέχει μόλις 16 ναυτικά μίλια από το λιμάνι του Λαυρίου.

Η Ιουλίδα και η ιστορία των χρωμάτων της

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του διεθνούς δικτύου, η Ιουλίδα, η πρωτεύουσα του νησιού και μία από τις τέσσερις αρχαίες πόλεις του, είναι η μοναδική χτισμένη στην ενδοχώρα, έχοντας υπάρξει κάποτε το εμπορικό κέντρο της Κέας. Η αρχιτεκτονική της διαφοροποιείται αισθητά από το συνηθισμένο κυκλαδίτικο ύφος, καθώς ενσωματώνει αστικά και νεοκλασικά στοιχεία.

"Βλέπουμε τα στενά δρομάκια, τις καμάρες και τα πέτρινα κτίρια, και βλέπουμε επίσης χρώμα στους τοίχους. Στην πραγματικότητα, η Τζια ήταν πάντα ένα πολύχρωμο μέρος. Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος Μεταξά (1936-1940), επιβλήθηκαν το λευκό και το μπλε, με το λευκό κυρίως για λόγους υγιεινής", ανέφερε στο Euronews η δήμαρχος Κέας από το 2019, Ρένα Βελισσαροπούλου. "Αλλά η Τζια έχει χρώμα, και αυτό το διαπιστώνουμε κάθε φορά που συναντάμε ένα παλιό κτίριο όπου φαίνεται ο σοβάς. Εκεί βρίσκουμε σχεδόν πάντα χρώμα", πρόσθεσε η Ρένα Βελισσαροπούλου.

Όπως καταγράφει το αφιέρωμα, η Κέα αριθμεί περίπου 2.500 μόνιμους κατοίκους και, παρά την τουριστική ανάπτυξη, έχει καταφέρει να διατηρήσει τον παραδοσιακό της χαρακτήρα. Η Ιουλίδα είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές δύο λόφων, του Κάστρου και του Μύλου, και το 1978 ανακηρύχθηκε προστατευόμενος παραδοσιακός οικισμός. Η ξεχωριστή αρχιτεκτονική της ταυτότητα οφείλεται και σε ένα ιδιαίτερο πέτρωμα που απαντάται στο νησί. "Υπήρχε επίσης η μίλτος, ένα είδος πέτρας που εξορυσσόταν στα σπηλαιώδη ορύγματα μιας εξαιρετικής σπηλιάς στην περιοχή του Οτζιά. Αυτό το χρώμα είναι μια απόχρωση του γκριζοκόκκινου, όπως αυτό που βλέπουμε στην Κνωσό, και στο παρελθόν εξαγόταν στην Αθήνα", εξήγησε η Ρένα Βελισσαροπούλου.

Οι παραδοσιακές καθικιές της υπαίθρου

Καθώς αφήνετε την Ιουλίδα και ανηφορίζετε στους λόφους του νησιού, το ρεπορτάζ στέκεται στο πλήθος των παραδοσιακών πέτρινων κτισμάτων που συναντάτε στη διαδρομή. Τα περισσότερα παραμένουν ακατοίκητα, ορισμένα έχουν υποστεί μικρές παρεμβάσεις, ενώ άλλα έχουν μετατραπεί σε τουριστικά καταλύματα. Η διατήρησή τους είναι ζωτικής σημασίας για την πολιτιστική κληρονομιά και την ιστορία της Κέας.

"Η καθικιά είναι το σπίτι, η βάση των αγροτών και των κτηνοτρόφων του νησιού, που βρισκόταν στην ύπαιθρο. Επειδή η κύρια κατοικία τους ήταν στην Ιουλίδα. Όλοι οι αγρότες που διέθεταν αγροικίες είχαν επίσης ένα σπίτι στη χώρα. Συνήθως, το σπίτι στην πόλη ήταν η προίκα της γυναίκας και η καθικιά ανήκε στον σύζυγο", δήλωσε στο Euronews ο κτηνοτρόφος Ντίνος Βρεττός. Όπως σημειώνεται στο κείμενο, κατά κανόνα οι αγρότες απέφευγαν τις κορυφές των λόφων για να προστατεύονται από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους, αλλά δεν έχτιζαν ούτε χαμηλά στις ρεματιές, ώστε να μην υποφέρουν από τη ζέστη του καλοκαιριού.

Για 25 χρόνια, ο Ντίνος Βρεττός εργάστηκε ως πετράς, ενώ για πέντε χρόνια συμμετείχε στην ανασκαφική ομάδα στο αρχαίο θέατρο της Καρθαίας, μεταφέροντας στον φακό του Euronews την ιστορία της τζιώτικης κατοικίας. "Χρησιμοποιούσαν πέτρες από αρχαία κτίσματα για να χτίσουν τα σπίτια. Με τα χρόνια, η τέχνη πέρασε από γενιά σε γενιά, οπότε την έμαθα κι εγώ. Δυστυχώς, το σπίτι σε αυτή την κατάσταση έχει αλλάξει χέρια, έχει πουληθεί. Συνήθως τα σπίτια αγοράζονται από ξένους, όχι από Έλληνες, κυρίως από ξένους που όμως προσπαθούν να τα διατηρήσουν όπως τα βρήκαν", τόνισε ο Ντίνος Βρεττός.

Οι ιστορικοί νερόμυλοι στον Μυλοπόταμο

Στην περιοχή του Μυλοποτάμου, κατά μήκος του ρέματος και κοντά στην πηγή Φλέα, το αφιέρωμα υπενθυμίζει πως λειτουργούσαν κάποτε 11 νερόμυλοι. Από αυτούς, ο ένας χρησιμοποιείται πλέον ως κατοικία, ενώ ένας ακόμη λειτουργεί αποκλειστικά για τους επισκέπτες του νησιού. Οι νερόμυλοι χρονολογούνται πιθανότατα από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, παρέμειναν σε λειτουργία μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και εγκαταλείφθηκαν σταδιακά έως τη δεκαετία του 1980.

Ο Σάββας Μιχαήλ, συνταξιούχος εργαζόμενος στην αεροπορία, μίλησε στο δίκτυο για το χρέος που αισθάνεται να κρατήσει ζωντανή την ιστορία του τόπου. "Η τεχνολογία έχει προχωρήσει τεράστια. Οι νέοι και τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα δεν έχουν ιδέα πώς ήταν η ζωή στο παρελθόν. Προσπαθούμε, λοιπόν, να φέρουμε τους νέους πιο κοντά στην παράδοση, ώστε να γνωρίζουν τι έχουμε κληρονομήσει. Ακόμα κι αν δεν τους χρησιμοποιούμε πια, είναι σημαντικό να κρατήσουμε έστω έναν από αυτούς ζωντανό", σημείωσε ο Σάββας Μιχαήλ.

Κλείνοντας το οδοιπορικό του, το Euronews υπογραμμίζει πως, ενώ το λευκό και το μπλε κυριαρχούν στα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, στην Ιουλίδα συναντάτε ζωντανά χρώματα, όπως το κίτρινο και φυσικά το κόκκινο της μίλτου της Κέας, μιας ορυκτής χρωστικής ιδιαίτερα περιζήτητης στην αρχαιότητα. Όταν επισκεφθείτε το νησί, αναζητήστε τις καθικιές, τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια που άντεξαν στη δοκιμασία του χρόνου.