Από το "πρόσωπο κορτιζόλης" (cortisol face) μέχρι τα mocktails με μαγνήσιο, η σύγχρονη κουλτούρα ευεξίας κατακλύζεται από τάσεις που γίνονται viral με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Η πιο πρόσφατη, φυσικά, είναι το "πρόσωπο φερριτίνης" (ferritin face) — ένας νέος όρος που τείνει να γίνει viral στο TikTok, όπου δημιουργοί περιεχομένου αποδίδουν αλλαγές στο δέρμα τους, όπως έντονους μαύρους κύκλους, θαμπή επιδερμίδα και αραίωση μαλλιών, στα μειωμένα αποθέματα σιδήρου. Ωστόσο, μπορεί ένας δείκτης αίματος να επηρεάσει πραγματικά την υγεία του δέρματός σας και πόση επιστημονική βάση υπάρχει πίσω από την τρέχουσα εμμονή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με το "πρόσωπο φερριτίνης";
Στη συνέχεια, κορυφαίοι ιατρικοί και διατροφικοί ειδικοί εξηγούν τι είναι ακριβώς η φερριτίνη, ποια είναι τα σημάδια έλλειψης του σιδήρου που πρέπει να προσέχετε, τους κινδύνους της αυτοδιάγνωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πώς να αξιοποιήσετε τη διατροφή για να υποστηρίξετε το δέρμα σας εκ των έσω.
Διαβάστε Επίσης
Τι ακριβώς είναι το "πρόσωπο φερριτίνης";
Πρώτα απ' όλα, η φερριτίνη είναι η κύρια πρωτεΐνη υπεύθυνη για την αποθήκευση του σιδήρου με ασφάλεια μέσα στα κύτταρα και την απελευθέρωσή του όταν απαιτείται. Επειδή ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή αιμοσφαιρίνης —της πρωτεΐνης που μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς σε ολόκληρο το σώμα— τα επαρκή επίπεδα φερριτίνης είναι σημαντικά όσον αφορά την κυτταρική ενέργεια, την αποκατάσταση των ιστών και τη μικροκυκλοφορία.
Το "πρόσωπο φερριτίνης", εν τω μεταξύ, είναι ο όρος που κυκλοφορεί στους κύκλους ευεξίας και παραπέμπει σε χαμηλά αποθέματα σιδήρου. "Βρίσκω ενδιαφέρον το πόσες συζητήσεις για την ομορφιά επανέρχονται στη διατροφή. Έχουμε περάσει τόσο πολύ χρόνο συζητώντας για το τι βάζουμε στο δέρμα μας, αλλά αυτό που τρώμε και απορροφούμε έχει επίσης σημασία", σημειώνει η διατροφολόγος Emily English (γνωστή διαδικτυακά ως 'Em The Nutritionist'). "Το πρόσωπο φερριτίνης είναι ο πιο πρόσφατος όρος που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, περιγράφοντας αυτή την ελαφρώς ξεθωριασμένη, κουρασμένη εμφάνιση που οι άνθρωποι συνδέουν με χαμηλά αποθέματα σιδήρου. Σκεφτείτε πιο ωχρό δέρμα, μαύρους κύκλους και τριχόπτωση".
Πώς ο χαμηλός σίδηρος επηρεάζει το δέρμα, τα μαλλιά και τα νύχια
Παρόλο που οι μαύροι κύκλοι από μόνον τους δεν αποτελούν οριστική απόδειξη χαμηλών αποθεμάτων σιδήρου, η σοβαρή εξάντληση του σιδήρου μπορεί να αποτυπωθεί στην επιδερμίδα σας με την πάροδο του χρόνου. "Όταν ο σίδηρος πέφτει, η επιδερμίδα μπορεί να γίνει ωχρή, θαμπή και λίγο άτονη, ενώ το δέρμα μπορεί να αισθάνεται πιο ξηρό ή να επουλώνεται πιο αργά από το συνηθισμένο", συμφωνεί η δερματολόγος σύμβουλος Dr Sidra Khan.
Η υγεία των μαλλιών επηρεάζεται επίσης. "Η πιο εντυπωσιακή αλλαγή τείνει να είναι στα μαλλιά, επειδή ο χαμηλός σίδηρος μπορεί να ωθήσει περισσότερα από αυτά σε φάση τριχόπτωσης, οπότε οι άνθρωποι παρατηρούν ότι πέφτουν στη βούρτσα ή στο ντους και τυχόν υπάρχουσα αραίωση μπορεί να επιταχυνθεί. Τα νύχια συχνά υποφέρουν επίσης, γινόμενα αδύναμα, με ραβδώσεις και επιρρεπή στο σπάσιμο, ενώ σε πιο προχωρημένη έλλειψη μπορεί να ισιωθούν ή να πάρουν σχήμα κουταλιού".
Η Dr Khan προσθέτει ότι το πρόσωπο μπορεί περιστασιακά να προσφέρει διακριτικά στοιχεία αν ξέρετε πού να κοιτάξετε: "Ένα αποκαλυπτικό σημάδι είναι η ωχρότητα στα χείλη και στο ευαίσθητο δέρμα ακριβώς μέσα στο κάτω βλέφαρο, το οποίο χάνει το συνηθισμένο υγιές ροζ χρώμα του, συχνά παράλληλα με μια ξεθωριασμένη όψη και πιο σκούρες σκιές κάτω από τα μάτια". Προτείνει ότι εάν αντιμετωπίζετε αυτά τα συμπτώματα παράλληλα με κόπωση ή εξάντληση, αξίζει να ζητήσετε από τον γιατρό σας να ελέγξει τα επίπεδα σιδήρου σας.
Διαβάστε Επίσης
Τα σημάδια της έλλειψης σιδήρου που πρέπει να προσέχετε
Η Dr Asiya Maula, γενική ιατρός (GP) στο The Health Suite, σπεύδει να επισημάνει ότι είναι αδύνατον να διαβάσει κάποιος εσωτερικές μετρήσεις αίματος στον καθρέφτη, αλλά ότι υπάρχουν σημάδια που πρέπει να προσέχετε. Σημειώνει:
Επίμονη εξάντληση: "Αίσθηση εξάντλησης παρά τον σταθερό ύπνο, καθώς ο χαμηλός σίδηρος περιορίζει τη μεταφορά οξυγόνου στα ζωτικά όργανα".
Δύσπνοια ή ζάλη: "Χαρακτηριστική ζαλάδα, πονοκέφαλοι ή αίσθηση λαχανιάσματος κατά τη διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων ρουτίνας".
Auξημένη τριχόπτωση: "Τελογενής τριχόπτωση (υπερβολική απώλεια μαλλιών) που προκαλείται από μειωμένη παροχή οξυγόνου στους θύλακες των τριχών".
Ωχρότητα βλεννογόνων & αλλαγές στο στόμα: "Απώλεια του ροζ χρωματισμού στο εσωτερικό του κάτω βλεφάρου, σκασμένες γωνίες του στόματος (γωνιακή χειλίτιδα) ή πρησμένη, επώδυνη γλώσσα".
Αυτή η τάση προκαλεί ανησυχία;
Όπως συμβαίνει με όλους τους viral όρους, υπάρχουν ορισμένες επιφυλάξεις εδώ, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για έλλειψη στο αίμα και αυτοδιάγνωση. "Η φερριτίνη είναι ένας χρήσιμος δείκτης των αποθεμάτων σιδήρου του σώματος, αλλά δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη εμφάνιση προσώπου που να μας επιτρέπει να διαγνώσουμε τη χαμηλή φερριτίνη", εξηγεί η γενική ιατρός Dr Asiya Maula. "Οι μαύροι κύκλοι, το θαμπό δέρμα και οι λεπτές γραμμές δεν είναι αξιόπιστοι δείκτες χαμηλής φερριτίνης. Μπορούν να επηρεαστούν από τη γενετική, τη γήρανση, τον ύπνο, την αφυδάτωση και μια σειρά από άλλους παράγοντες".
Η Dr Maula τονίζει ότι τα αλληλοεπικαλυπτόμενα συμπτώματα μπορούν να κάνουν μια οπτική διάγνωση αναξιόπιστη: "Ο κίνδυνος με τις τάσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ότι οι άνθρωποι μπορεί να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους σε μια λίστα συμπτωμάτων και να υποθέσουν ότι έχουν έλλειψη χωρίς να ελέγξουν εάν αυτή είναι πράγματι η αιτία. Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα, οπότε δεν θα συνιστούσα τη λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου υψηλής δόσης απλώς επειδή αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε μια τάση των social media".
Η English συμφωνεί ότι οι αλλαγές στο δέρμα απαιτούν μια ολιστική προοπτική: "Νομίζω ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με το να μετατρέπουμε κάθε σωματική αλλαγή σε έλλειψη. Το "πρόσωπο φερριτίνης" δεν είναι ιατρική διάγνωση. Το δέρμα είναι περίπλοκο και ο ύπνος, το άγχος, οι ορμόνες και η διατροφή παίζουν όλα τον ρόλο τους... ένας μαύρος κύκλος κάτω από το μάτι σας δεν είναι εξέταση αίματος".
Πρέπει να κάνετε εξέταση για τα επίπεδα φερριτίνης σας;
"Μια εξέταση αίματος μπορεί να μετρήσει τη φερριτίνη και να αξιολογήσει τη γενική αίματος για να βοηθήσει να διαπιστωθεί εάν υπάρχει έλλειψη σιδήρου ή αναιμία", εξηγεί η Dr Maula. "Ένα επίπεδο φερριτίνης κάτω από 15 μικρογραμμάρια ανά λίτρο γενικά υποδηλώνει απουσία αποθεμάτων σιδήρου, ενώ επίπεδα κάτω από 30 μικρογραμμάρια ανά λίτρο συχνά υποδεικνύουν χαμηλά αποθέματα σιδήρου στους ενήλικες".
Η Dr Maula τονίζει ότι τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται προσεκτικά παράλληλα με την ιατρική εμπειρογνωμοσύνη. "Είναι επίσης σημαντικό να διαπιστωθεί γιατί τα επίπεδα σιδήρου είναι χαμηλά. Η βαριά περίοδος, η εγκυμοσύνη, η διατροφική πρόσληψη, τα προβλήματα απορρόφησης θρεπτικών συστατικών και η απώλεια αίματος μπορούν όλα να παίξουν ρόλο", προσθέτει.
Διαβάστε Επίσης
Πράγματι, η διατροφή είναι επίσης ένα σημαντικό μέρος του παζλ. "Το κόκκινο κρέας είναι μια καλή πηγή σιδήρου, τον οποίο το σώμα μας απορροφά πιο εύκολα. Αλλά υπάρχει άφθονος σίδηρος και σε φυτικές τροφές", λέει η English. "Οι φακές, τα ρεβίθια, το τόφου, τα φασόλια, οι σπόροι κολοκύθας και τα εμπλουτισμένα δημητριακά αξίζει όλα να συμπεριληφθούν". Λέει επίσης να "συνδυάζετε με βιταμίνη C, καθώς το στύψιμο φρέσκου λεμονιού πάνω στις φακές, ο συνδυασμός ψητών πιπεριών με ρεβίθια ή η προσθήκη μούρων στα πρωινά βρώμης ενισχύει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου".
Εστιάστε επίσης στην υγεία του εντέρου σας. "Ο σίδηρος απορροφάται κυρίως στο λεπτό έντερο, και ορισμένες πεπτικές παθήσεις μπορούν να παρεμβαίνουν σε αυτή τη διαδικασία", εξηγεί η English. "Υπάρχει επίσης κάποια ενδιαφέρουσα αναδυόμενη έρευνα σχετικά με τη σχέση μεταξύ του μικροβιώματος του εντέρου μας και του μεταβολισμού του σιδήρου".
Τελικά, ενώ η συζήτηση γύρω από το "πρόσωπο φερριτίνης" ρίχνει φως στη σχέση μεταξύ δέρματος και σώματος, είναι σημαντικό να συγκεντρώνετε όλα τα συμπτώματα και να συμβουλεύεστε ιατρική γνωμάτευση πριν ακολουθήσετε τυφλά κάθε συμβουλή και τον αυξανόμενο αριθμό τάσεων στο διαδίκτυο.
Από την Amelia Bell
ΠΗΓΗ: Harper's Bazaar UK
