Η Tate Modern του Λονδίνου παρουσιάζει την έκθεση Frida: The Making of an Icon, την πρώτη μεγάλη αναδρομική παρουσίαση στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά από δύο δεκαετίες. Μέσα από περισσότερα από 130 εκθέματα, που περιλαμβάνουν 30 και πλέον εμβληματικούς πίνακές της, προσωπικά έγγραφα, φωτογραφίες και αναμνηστικά, η έκθεση εμβαθύνει τη ζωή και την κληρονομιά της Μεξικανής καλλιτέχνιδoς (1907-1954).
Παράλληλα, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η επιρροή της συνεχίστηκε και μετά τον θάνατό της φιλοξενώντας δημιουργίες δεκάδων μεταγενέστερων καλλιτεχνών που εμπνεύστηκαν από το ριζοσπαστικό της πνεύμα. Παράτι η ίδια απέρριπτε χαρακτηριστικά την ένταξή της στο κίνημα του σουρεαλισμού, δηλώνοντας ότι ζωγράφιζε τη δική της πραγματικότητα και όχι όνειρα, το έργο της παρουσίαζε αρκετές ομοιότητες με αυτό, γεγονός που ώθησε τον Αντρέ Μπρετόν να τη χαρακτηρίσει αυτοδίδακτη σουρεαλίστρια.
Όταν το προσωπικό γίνεται μνημειώδης τέχνη
Όλα όσα η παράδοση θεωρούσε υπερβολικά προσωπικά, γυναικεία ή άβολα για να βρεθούν στο επίκεντρο της τέχνης έγιναν στα χέρια της μια ύλη μνημειώδης. Ακόμα και τον ίδιο της τον εαυτό τον μετέτρεψε σε ένα έργο υπό διαρκή εξέλιξη: η παραδοσιακή φορεσιά Τεουάνα, τα λουλούδια και τα κοσμήματα στα μαλλιά, τα ενωμένα φρύδια και εκείνη η μείξη θηλυκότητας και ανδρογυνίας μεταμορφώθηκαν σε μια μάσκα αναγνωρίσιμη σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτός ο τρόπος να μετατρέπεται το εγώ σε πολιτικό εργαλείο επηρέασε ακόμα και την Τρέισι Έμιν.
Το 2000 η Έμιν φωτογραφήθηκε μεταμφιεσμένη σε Φρίντα, ξαπλωμένη σε ένα κρεβάτι, σε μια εικόνα που σήμερα μοιάζει με διάλογο ανάμεσα σε δύο δημιουργούς που τις χωρίζουν δεκαετίες, αλλά τις ενώνει η ίδια θέληση: να μετατρέψουν την ευθραυστότητα σε δύναμη. Στην Tate Modern αυτή η ιδέα διευρύνεται και μέσα από άλλους δημιουργούς. Ο Γιασουμάσα Μοριμούρα ενσαρκώνει τη Φρίντα για να θολώσει τα όρια ανάμεσα στο φύλο, στη φυλή και την κουλτούρα.
Η εικόνα της Φρίντα έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο εμπόρευμα, όμως η πραγματική της κληρονομιά βρίσκεται ακριβώς σε ό,τι δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα πρόσωπο ή ένα στεφάνι από λουλούδια.
Οι Las Yeguas del Apocalipsis αναπαριστούν τον πίνακα Οι δύο Φρίντες για να μιλήσουν για το AIDS, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την πολιτική βία. Η Άνα Μεντιέτα βρίσκει στο αίμα και στο χώμα μια συνέχεια της δικής της εξερεύνησης του σώματος, ενώ η Μπερενίς Ολμέδο μεταμορφώνει κορσέδες και ορθοπεδικά βοηθήματα σε γλυπτά που αμφισβητούν την κανονικότητα και την ομορφιά.
Η αθανασία μέσα από τα μάτια των άλλων
Αλλά και ομάδες όπως οι Guerrilla Girls, η Αμάλια Μέσα-Μπέινς ή η Κίκι Σμιθ συμμετέχουν, μέσα από πολύ διαφορετικούς τρόπους έκφρασης, σε αυτή τη συζήτηση που η Φρίντα άνοιξε χωρίς να προλάβει να ακούσει πού θα οδηγούσε. Υπάρχει σε όλο αυτό ένα συναρπαστικό παράδοξο: η εικόνα της Φρίντα έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο εμπόρευμα, ένα από τα πιο αναπαραγόμενα πρόσωπα της σύγχρονης τέχνης, όμως η πραγματική της κληρονομιά βρίσκεται ακριβώς σε ό,τι δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα πρόσωπο, ένα φρύδι ή ένα στεφάνι από λουλούδια που έγιναν σύμβολα της ποπ κουλτούρας.
Ενδεχομένως, αυτός να είναι ο πιο όμορφος τρόπος να παραμείνει κάποιος αθάνατος: το έργο του να πάψει να του ανήκει, για να αρχίσει να ζει μέσα στα μάτια και τα χέρια των άλλων.
Info
Η έκθεση Frida: The Making of an Icon θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 3/1/2027.
