Με το ίδρυμά του Fondazione στη Βενετία, ο Dries Van Noten ανοίγει νέους ορίζοντες τόσο για τον ίδιο όσο και για άλλους. Το Harper’s Bazaar συνάντησε τον Βέλγο σχεδιαστή και συνομίλησε μαζί του για την αυθεντική δεξιοτεχνία, την κληρονομιά του στον κόσμο της μόδας και την τέχνη του να διατηρεί κανείς ζωντανή την περιέργειά του.
Μαζί με τον σύντροφο και συνεργάτη του, Patrick Vangheluwe, ο Dries Van Noten στρέφει το βλέμμα στο μέλλον. Οι δυο τους ίδρυσαν ένα πολιτιστικό ίδρυμα το οποίο στεγάζεται στο ιστορικό Palazzo Pisani Moretta, ένα από τα πιο εντυπωσιακά παλάτια στο Μεγάλο Κανάλι της Βενετίας. Η Fondazione δεν είναι μουσείο, αλλά ένας τόπος συνάντησης, όπου η τέχνη, το design, η μόδα, η αρχιτεκτονική και άλλοι κλάδοι συνυπάρχουν. Εδώ οι δημιουργοί έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τα έργα τους, να συνεργαστούν και να αναπτύξουν νέες ιδέες. Τα ονόματα δεν παίζουν κανέναν ρόλο. Είτε πρόκειται για καταξιωμένους καλλιτέχνες είτε για ανερχόμενα ταλέντα, αυτό που μετράει είναι η πεποίθηση ότι ο πολιτισμός γεννιέται μέσα από τη διαδικασία της δημιουργίας: τα χέρια, τα υλικά, ο χρόνος και η φαντασία αποτελούν από κοινού τη βάση της δημιουργίας, ανεξάρτητα από το είδος της τέχνης. Ο Van Noten και ο Vangheluwe αντιμετωπίζουν το ίδρυμα πρωτίστως ως ένα ζωντανό οικοσύστημα δημιουργικότητας.
Ένα ζωντανό οικοσύστημα δημιουργικότητας στο Μεγάλο Κανάλι
Η Βενετία είναι κάτι περισσότερο από ένας ρομαντικός προορισμός, επιμένει το δίδυμο κάνοντας λόγο για μια πολιτιστική δυναμική που δε συναντάται πουθενά αλλού. Ο Dries Van Noten λέει: "Η μόδα μάς έχει προσφέρει τόσο πολλά. Τώρα θέλουμε να ανταποδώσουμε κάτι". Η Fondazione δεν ορίζει τη δεξιοτεχνία αποκλειστικά μέσα από τα παραδοσιακά επαγγέλματα, αλλά επιδιώκει να αναδείξει πιο ασυνήθιστες μορφές δημιουργικότητας. Μέσα από παρουσιάσεις, προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών, συνεργασίες και εκπαιδευτικά προγράμματα οι Van Noten και Vangheluwe επιθυμούν να προσφέρουν έναν χώρο έκφρασης σε μια νέα γενιά δημιουργών. Οι φοιτητές μπορούν εδώ να λάβουν καθοδήγηση και να αποκτήσουν πρακτική εμπειρία, ενώ οι επισκέπτες καλούνται όχι μόνο να παρατηρούν τις δημιουργίες, αλλά και να τις βιώνουν.
Το γεγονός ότι η αναζήτηση της κατάλληλης τοποθεσίας κατέληξε στη Βενετία οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη γοητεία του Palazzo Pisani Moretta. Το κτίριο, που βρίσκεται στο Μεγάλο Κανάλι, ανάμεσα στη Γέφυρα του Ριάλτο και το Ca’ Foscari, και χρονολογείται από τα τέλη του 15ου αιώνα, αποτελεί ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα. Χτισμένο σε βενετσιάνικο γοτθικό ρυθμό και αναδιαμορφωμένο τον 18ο αιώνα σε ρυθμό ροκοκό, διατηρεί στο εσωτερικό του τα αυθεντικά έπιπλα και έργα τέχνης, μεταξύ των οποίων πίνακες των Τζανμπατίστα Τιέπολο, Τζάκοπο Γκουαράνα και Γκασπάρε Ντιτσιάνι. Στο ιστορικό αυτό περιβάλλον το Palazzo αποκτά πλέον έναν νέο ρόλο: όχι ως μνημείο του παρελθόντος, αλλά ως σκηνή της σύγχρονης δημιουργικότητας.
Τα επόμενα χρόνια το κτίριο θα ανακαινιστεί προσεκτικά από τον Βενετό αρχιτέκτονα Alberto Torsello με απόλυτο σεβασμό προς την ιστορική δομή του. Στα τέλη του 2026 θα ανοίξει, επίσης στη Βενετία, ένας δεύτερος χώρος: το Studio San Polo, σχεδιασμένο από την αρχιτέκτονα Giulia Foscari. Ο χώρος αυτός θα προσφέρει ένα πεδίο για πιο πειραματικά έργα και συνεργασίες. Η πρώτη έκθεση της Fondazione Dries Van Noten, με τίτλο The Only True Protest Is Beauty, που θα διαρκέσει έως τις 4 Οκτωβρίου, συνοδεύεται από το ομώνυμο λεύκωμα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Marsilio Arte. Η έκθεση αποτελεί έναν προσεκτικά επιμελημένο διάλογο ανάμεσα σε περισσότερα από διακόσια έργα. Η μόδα εκπροσωπείται εξίσου με την τέχνη της κοσμηματοποιίας, το design, τη φωτογραφία, τα έργα από γυαλί και την κεραμική. Αυτό που γιορτάζεται εδώ είναι η δημιουργική διαδικασία ως μια βαθιά ανθρώπινη πράξη.
Η συνέντευξη του Dries Van Noten στο Harper's Bazaar
Harper’s Bazaar: Στην αρχική συζήτηση πριν από αυτή τη συνέντευξη είπατε ότι η ιδέα για το ίδρυμα υπήρχε ήδη εδώ και χρόνια στο μυαλό σας. Πότε αισθανθήκατε για πρώτη φορά ότι η μόδα από μόνη της, ως δημιουργικό πεδίο, δε σας αρκούσε πλέον;
Dries Van Noten: Δεν υπήρξε ποτέ μια στιγμή κατά την οποία να απομακρύνθηκα από τη μόδα. Όμως, έπειτα από δεκαετίες σε αυτό τον χώρο άρχισα να συνειδητοποιώ ότι αυτό που με ενέπνεε πραγματικά ήταν η ανταλλαγή ιδεών με τα ατελιέ και τους φοιτητές. Όταν σταμάτησα, για να είμαι ειλικρινής, φοβήθηκε μήπως βολευτώ υπερβολικά. Η Fondazione μου φάνηκε σαν μια δυνατότητα να δημιουργήσω ένα νέο πλαίσιο γι’ αυτό, έναν χώρο όπου μπορώ να συνεχίσω να μαθαίνω από νεότερες γενιές και από διαφορετικά ταλέντα και όπου ο πολιτισμός και η δεξιοτεχνία μπορούν να εξερευνηθούν με έναν πιο ευρύ τρόπο.
"Όταν σταμάτησα, για να είμαι ειλικρινής, φοβήθηκε μήπως βολευτώ υπερβολικά. Η Fondazione μου φάνηκε σαν μια δυνατότητα να δημιουργήσω ένα νέο πλαίσιο γι’ αυτό, έναν χώρο όπου μπορώ να συνεχίσω να μαθαίνω από νεότερες γενιές".
H.B.: Μιλάτε με ενθουσιασμό για τη δυναμική της Βενετίας. Τι είναι αυτό που την κάνει ξεχωριστή;
D.V.N.: Η Βενετία αλλάζει αμέσως τον ρυθμό σου. Παντού κινείσαι με τα πόδια, κοιτάς τους ανθρώπους στα μάτια και έρχεσαι συνεχώς αντιμέτωπος με την ομορφιά και την ευαλωτότητα. Αυτό δημιουργεί χώρο στο μυαλό. Φυσικά η ιστορία της δεξιοτεχνίας εδώ είναι εξαιρετική: νιώθεις αιώνες γνώσης να αποτυπώνονται στις πέτρες και τις οροφές. Όμως εξίσου με ενθουσιάζει το γεγονός ότι εδώ γεννιέται αυτή τη στιγμή κάτι νέο: φοιτητές, καλλιτέχνες και νέοι Βενετοί επιστρέφουν σε αυτό τον τόπο. Αυτός ο συνδυασμός μνήμης και ανανέωσης ταιριάζει απόλυτα με αυτό που θέλουμε να δημιουργήσουμε.
Η ουσία της δεξιοτεχνίας και η μελλοντική κληρονομιά
H.B.: Περιγράφετε συχνά τη δεξιοτεχνία ως κάτι που δεν έχει να κάνει μόνο με τα χέρια, αλλά και με την ψυχή. Πόσο ευρύ θέλετε να είναι το νόημα του όρου δεξιοτεχνία μέσα στη Fondazione;
D.V.N.: Η δεξιοτεχνία δεν είναι μια κατηγορία, αλλά μια έννοια με ρευστά όρια. Αφορά την πρόθεση, την προσοχή, τον χρόνο και την ανθρώπινη διάσταση, που μαζί διαμορφώνουν κάτι. Μπορεί να είναι η υφαντουργία, η προετοιμασία ενός γεύματος, η διαμόρφωση ενός χώρου ή ο πειραματισμός με νέες τεχνολογίες – αρκεί να υπάρχει μια ανθρώπινη παρουσία πίσω από όλα αυτά. Η ιδέα είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη διαδικασία της δημιουργίας, όπου η τελειότητα της εκτέλεσης συναντά μια μελετημένη μορφή έκφρασης. Στόχος δεν είναι να δίνουμε απαντήσεις, αλλά να αφυπνίζουμε την περιέργεια. Όταν οι επισκέπτες φεύγουν με νέα ερωτήματα και την επιθυμία να πειραματιστούν οι ίδιοι, τότε, για μένα, μέσα σε αυτό βρίσκεται η ψυχή της δεξιοτεχνίας.
"Στόχος δεν είναι να δίνουμε απαντήσεις, αλλά να αφυπνίζουμε την περιέργεια. Όταν οι επισκέπτες φεύγουν με νέα ερωτήματα και την επιθυμία να πειραματιστούν οι ίδιοι, τότε, για μένα, μέσα σε αυτό βρίσκεται η ψυχή της δεξιοτεχνίας".
H.B.: Αποτελεί το ίδρυμα έναν τρόπο να διαφυλάξετε την κληρονομιά σας ή περισσότερο μια ευκαιρία να δημιουργήσετε μια νέα ταυτότητα πέρα από το δικό σας όνομα;
D.V.N.: Η λέξη κληρονομιά θυμίζει κάτι που ανήκει στο παρελθόν. Η Fondazione θέλει να είναι ακριβώς το αντίθετο: ένας τόπος όπου τα πράγματα κινούνται, αλλάζουν και μπορούν να εκπλήσσουν. Δεν πρόκειται για τη διατήρηση ενός ονόματος, αλλά για το άνοιγμα ενός χώρου όπου οι ιδέες μπορούν να αναπτυχθούν προς κατευθύνσεις που ούτε εγώ ο ίδιος μπορώ να προβλέψω.
H.B.: Τι ελπίζετε να βιώσουν οι άνθρωποι κατά την επίσκεψή τους στη Fondazione;
D.V.N.: Ελπίζω να αισθανθούν την ενέργεια. Όχι τη σιωπή ενός μουσείου, αλλά την αίσθηση ότι κάτι συμβαίνει. Θέλω να βιώνουν την ομορφιά ως κάτι ενεργό και όχι ως διακόσμηση. Κάτι που μπορεί να παρηγορεί, αλλά και να προκαλεί. Και, πάνω απ’ όλα, ελπίζω κανείς να μη φεύγει αδιάφορος. Αν οι άνθρωποι μετά την επίσκεψή τους βλέπουν τον κόσμο με άλλη ματιά και φεύγουν με περιέργεια, τότε η Fondazione εκπληρώνει ακριβώς τον σκοπό της.
